Bán giấy '3 không' thu tiền thật: Khối rủi ro 500.000 tỷ đáng sợ

Tăng trưởng quá nhanh, quá nóng, bất cập của thị trường trái phiếu DN ngày càng lộ rõ. Dự báo, nền kinh tế có thể đối mặt với những rủi ro phát sinh khi trái phiếu đến kỳ thanh toán.

Dễ dãi bán giấy thu tiền

Theo số liệu của các công ty chứng khoán, giá trị phát hành trái phiếu DN cả năm 2021 đạt trên 500.000 tỷ đồng, đưa tổng giá trị trái phiếu DN đang lưu hành lên con số gần 1,2 triệu tỷ đồng, chiếm khoảng 11,4% tổng dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế và chiếm khoảng 14,5% GDP.

Trong số này, phát hành riêng lẻ chiếm gần 95%, tương đương với trên 470 tỷ đồng. Nhóm bất động sản có giá trị phát hành gần 200.000 tỷ đồng, chiếm khoảng 38%. Nhóm ngân hàng đứng thứ hai, ngoài ra là chứng khoán, dịch vụ tiêu dùng, xây dựng, năng lượng, nông nghiệp…

Những DN bất động sản đưa ra mức lãi suất rất hấp dẫn từ 10,5-14%/năm, để thu hút nhà đầu tư. Trong bối cảnh ngân hàng siết chặt tín dụng, thì trái phiếu DN trở thành kênh dẫn vốn trung và dài hạn ngày càng quan trọng với các DN bất động sản. Theo ước tính huy động từ trái phiếu DN, chiếm tới gần một nửa tổng số dư nợ vay của các DN bất động sản.

{keywords}
Trái phiếu “3 không” xuất hiện tràn lan trên thị trường.

Theo quy định hiện hành, DN phát hành trái phiếu riêng lẻ, không cần thiết phải có xếp hạng tín nhiệm. Chính vì vậy, thời gian qua, trái phiếu “3 không”, gồm không tài sản đảm bảo, không xếp hạng tín nhiệm, không bảo lãnh thanh toán, đã xuất hiện tràn lan trên thị trường.

Thống kê của Bộ Tài chính cho thấy, trong số trái phiếu DN phát hành riêng lẻ, có tới một nửa không có tài sản đảm bảo, một nửa còn lại chủ yếu được đảm bảo bằng cổ phiếu của chính DN phát hành hoặc các dự án hình thành trong tương lai, vốn có tính biến động rất cao và giá trị khó định giá chính xác.

DN muốn vay vốn ngân hàng, phải có tài sản đảm bảo, phải có dự án và phương án kinh doanh có hiệu quả, phải chịu sự giám sát chặt chẽ về giải ngân… Trong khi phát hành trái phiếu DN riêng lẻ chẳng cần có tài sản đảm bảo, chẳng cần phải bảo lãnh, cứ đẩy lãi suất lên cao để “dụ” nhà đầu tư. Tiền thu về sử dụng như thế nào, có đúng mục đích không, hoàn toàn do DN tự quyết định, không bị giám sát. Do điều kiện phát hành khá dễ dãi, nên hàng loạt DN thua lỗ vẫn huy động thành công hàng ngàn tỷ đồng. Đây là lỗ hổng lớn.

Tại một diễn đàn mới đây, một chuyên gia đã chia sẻ câu chuyện, có DN nọ huy động vài ngàn tỷ đồng trái phiếu song chỉ vài trăm tỷ đồng được giải ngân đúng mục đích là cung cấp cho dự án, còn lại để trả nợ ngân hàng, mua dự án đất nông nghiệp... sau đó là hạch toán lỗ. Thậm chí, có những DN bất động sản đã lập riêng phòng kinh doanh, chuyên bán trái phiếu thay vì bán nhà, đất như trước kia.

Chuyên gia kinh tế Phạm Nam Kim cho rằng, cũng giống như Trung Quốc, lĩnh vực bất động sản tại Việt Nam, có không ít DN "thổi giá", "vẽ" dự án. Có những DN gọi vốn hàng nghìn tỷ đồng qua trái phiếu nhưng chỉ chi vài trăm tỷ cho các dự án, còn lại là trả nợ và đầu tư vào những thứ khác...

Rủi ro sắp đến?

Tăng trưởng quá nhanh và quá nóng, những bất cập của thị trường trái phiếu DN ngày càng lộ rõ. Vào cuối năm 2021, các cơ quan chức năng đã có hàng loạt các chỉ đạo về việc thanh tra, kiểm tra việc phát hành trái phiếu DN. Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, qua 1 đợt kiểm tra đã phát hiện ra trường hợp DN phát hành trái phiếu “chui”, có biểu hiện thiếu minh bạch về việc sử dụng vốn thu được, đã phối hợp với cơ quan công an để xử lý.

Điều đáng quan ngại là thời điểm đáo hạn của hầu hết trái phiếu DN ngày một đến gần. Theo công ty FiinGroup, tính riêng trái phiếu DN khối phi tài chính thì phân kỳ trả nợ giai đoạn 2022-2024 chiếm hơn 66%. Trong đó, năm 2022 chiếm 14,5%, năm 2023 chiếm 28,9% và năm 2024 chiếm 22,8%, với tổng số tiền hơn 500.000 tỷ đồng. Tức là trong vòng 3 năm các DN sẽ phải lo đủ số tiền 500.000 tỷ đồng trả nợ cho các trái chủ.

{keywords}
Trong 3 năm tới, các DN sẽ phải lo đủ số tiền 500.000 tỷ đồng trả nợ cho các trái chủ.

Cuối năm 2021 đã có một số trái phiếu DN đến thời điểm đáo hạn. Mặc dù khó khăn về tài chính nhưng không ảnh hưởng nhiều, do các DN dễ dàng phát hành trái phiếu để đảo nợ.

Tuy nhiên, điều này sẽ khó khăn hơn từ 2022. Thông tư số 16/2021/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước, có hiệu lực từ ngày 15/1/2022, đã ngăn chặn các ngân hàng thương mại mua trái phiếu DN, để giúp các DN đảo nợ.

Tiếp nữa là Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 153/2020/NĐ-CP, quy định về chào bán, giao dịch trái phiếu DN, sẽ thắt chặt điều kiện phát hành. Những DN không có tài sản đảm bảo, kinh doanh thua lỗ sẽ không được phát hành trái phiếu, nếu không xếp hạng tín nhiệm. Vì vậy, cơ hội bán giấy thu tiền sẽ không còn dễ dãi như trước. Điều này có thể sẽ khiến các DN gặp khó trong việc tìm kiếm nguồn vốn để trả nợ cho các trái chủ, nếu hoạt động sản xuất kinh doanh không sáng sủa.

Theo các chuyên gia kinh tế, bất kỳ tăng trưởng “nóng” nào cũng dễ để lại những hậu quả khó lường. Bài học gần đây khi hàng loạt DN bất động sản của Trung Quốc bị vỡ nợ trái phiếu là minh chứng rõ nhất. Nhìn vào sự tăng trưởng “nóng” của thị trường trái phiếu DN trong 2 năm qua, dự báo nền kinh tế có thể đối mặt với những rủi ro phát sinh trong giai đoạn 2022-2024, khi trái phiếu đến kỳ thanh toán.

Chỉ cần một vài DN nhỏ vỡ nợ trái phiếu, cũng có thể lây lan nỗi sợ hãi và khiến niềm tin dành cho thị trường này sụt giảm nghiêm trọng. Nó có thể dẫn đến một cuộc khủng hoảng tín dụng trong nền kinh tế. 

Trần Thủy

'Mồi  nhử' lãi suất cao, liều chơi trái phiếu DN nhà đất

'Mồi nhử' lãi suất cao, liều chơi trái phiếu DN nhà đất

Các chuyên gia lo ngại về “bong bóng tài sản” và những rủi ro đến kinh tế vĩ mô từ tình trạng các DN, đặc biệt là DN bất động sản, vừa tăng phát hành trái phiếu riêng lẻ với lãi suất cao.

tin nổi bật

Ô tô trong nước tiếp tục được gia hạn thuế tiêu thụ đặc biệt

Thời gian gia hạn nộp thuế tiêu thụ đặc biệt với ôtô sản xuất, lắp ráp trong nước được lùi đến ngày 20/11 năm nay.

Đỗ Anh Dũng nằm trong khám, Tân Hoàng Minh nợ thuế hơn 180 tỷ đồng

Hai công ty thuộc Tập đoàn Tân Hoàng Minh ngoài nợ phát hành trái phiếu tới 10.030 tỷ đồng còn phát sinh thêm số nợ thuế khoảng 183 tỷ đồng.

Bán hết vàng liều bắt đáy Luna, chàng trai Hà Nội mất sạch của để dành

Sau khi bán một cây vàng để bắt đáy tiền ảo Luna, anh Trần Văn Hậu đang lo lắng vì số tiền trong tài khoản ngày càng bốc hơi.

Giá vàng hôm nay 22/5: Kết thúc chuỗi tuần giảm giá liên tục dài nhất năm

Giá vàng thế giới tăng kết thúc chuỗi tuần giảm giá liên tiếp dài nhất năm. Giá vàng trong nước cũng theo đó giảm sâu.

Chứng khoán Mỹ chao đảo, USD suy yếu, vàng kết thúc 4 tuần giảm sâu

Do biến động của nhiều kênh đầu tư khác cộng thêm chính sách tiền tệ của Fed, dòng tiền nhà đầu tư vào vàng không đủ mạnh, lượng cung cầu trên thị trường vàng trong tuần trở nên bất ổn khiến giá vàng biến động.

Sang chấn sau cú sốc LUNA, nhà đầu tư lung lay niềm tin vào tiền số

Sự sụt giảm lớn gần đây về giá trị của một đồng tiền số trong vòng 72 giờ đã làm rung chuyển thế giới tiền điện tử, đồng thời phá hủy hy vọng của nhiều nhà đầu tư ngắn hạn.

Giá vàng hôm nay 21/5: Lạm phát cao USD mất thế, vàng được đà tăng

Giá vàng thế giới tăng trở lại trong bối cảnh chỉ số USD giảm mạnh và lợi tức kho bạc Mỹ giảm nhẹ.

Sếp lớn bị bắt, cả loạt lãnh đạo dồn dập bán hết, nộp đơn xin rút lui

Công ty cổ phần Tập đoàn Quản lý Tài sản Trí Việt (TVC) vừa thông báo về việc ông Nguyễn Phi Khanh, thành viên HĐQT độc lập, xin từ nhiệm vì lý do cá nhân.

Vietnam Airlines: Lỗ 24 nghìn tỷ, nợ 66 nghìn tỷ, âm vốn hơn 2 nghìn tỷ

Trong 3 tháng đầu năm, hãng hàng không quốc gia (Vietnam Airlines) lỗ 2.685 tỷ đồng, kéo mức lỗ lũy kế lên 24.575 tỷ đồng.

Lần đầu tiên trong 20 năm, đồng Euro gần ngang giá với USD

Theo Deutsche Bank, đồng USD hiện là "đồng tiền đắt nhất thế giới".

Lãi suất vượt đỉnh 7,5%, cuộc đua hút tiền trăm tỷ

Lãi suất huy động đồng loạt tăng ở nhiều ngân hàng. Mức lãi suất tiết kiệm cao nhất hiện nay thuộc về ngân hàng SCB với 7,6%/năm cho kỳ hạn 13 tháng, áp dụng cho tiền gửi từ 500 tỷ đồng trở lên.

Ông Lê Hải Trà bị buộc thôi việc: Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM có lãnh đạo mới

Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE) giao bà Phó Tổng giám đốc Trần Anh Đào phụ trách điều hành HOSE từ 20/5, thay cho Tổng Giám đốc Lê Hải Trà mới bị kỷ luật.

Năm ngân hàng cho phép thẻ căn cước công dân gắn chip rút tiền tại ATM

Có 5 ngân hàng tham gia vào triển khai căn cước công dân gắn chip tích hợp rút tiền tại hệ thống các ATM.

Giá vàng hôm nay 20/5: USD lao dốc, vàng bất ngờ tăng mạnh

Giá vàng hôm nay 20/5 trên thị trường quốc tế tăng mạnh từ đáy 3 tháng khi đồng USD sụt giảm.

Bầu Đức nhận tin buồn: Hoàng Anh Gia Lai bị phạt 3 tỷ, đình chỉ giao dịch 5 tháng

Hoàng Anh Gia Lai của ông Đoàn Nguyên Đức (Bầu Đức) bị phạt 3 tỷ đồng và đình chỉ giao dịch trong 5 tháng.