Bán giấy '3 không' thu tiền thật: Khối rủi ro 500.000 tỷ đáng sợ

Tăng trưởng quá nhanh, quá nóng, bất cập của thị trường trái phiếu DN ngày càng lộ rõ. Dự báo, nền kinh tế có thể đối mặt với những rủi ro phát sinh khi trái phiếu đến kỳ thanh toán.

Dễ dãi bán giấy thu tiền

Theo số liệu của các công ty chứng khoán, giá trị phát hành trái phiếu DN cả năm 2021 đạt trên 500.000 tỷ đồng, đưa tổng giá trị trái phiếu DN đang lưu hành lên con số gần 1,2 triệu tỷ đồng, chiếm khoảng 11,4% tổng dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế và chiếm khoảng 14,5% GDP.

Trong số này, phát hành riêng lẻ chiếm gần 95%, tương đương với trên 470 tỷ đồng. Nhóm bất động sản có giá trị phát hành gần 200.000 tỷ đồng, chiếm khoảng 38%. Nhóm ngân hàng đứng thứ hai, ngoài ra là chứng khoán, dịch vụ tiêu dùng, xây dựng, năng lượng, nông nghiệp…

Những DN bất động sản đưa ra mức lãi suất rất hấp dẫn từ 10,5-14%/năm, để thu hút nhà đầu tư. Trong bối cảnh ngân hàng siết chặt tín dụng, thì trái phiếu DN trở thành kênh dẫn vốn trung và dài hạn ngày càng quan trọng với các DN bất động sản. Theo ước tính huy động từ trái phiếu DN, chiếm tới gần một nửa tổng số dư nợ vay của các DN bất động sản.

{keywords}
Trái phiếu “3 không” xuất hiện tràn lan trên thị trường.

Theo quy định hiện hành, DN phát hành trái phiếu riêng lẻ, không cần thiết phải có xếp hạng tín nhiệm. Chính vì vậy, thời gian qua, trái phiếu “3 không”, gồm không tài sản đảm bảo, không xếp hạng tín nhiệm, không bảo lãnh thanh toán, đã xuất hiện tràn lan trên thị trường.

Thống kê của Bộ Tài chính cho thấy, trong số trái phiếu DN phát hành riêng lẻ, có tới một nửa không có tài sản đảm bảo, một nửa còn lại chủ yếu được đảm bảo bằng cổ phiếu của chính DN phát hành hoặc các dự án hình thành trong tương lai, vốn có tính biến động rất cao và giá trị khó định giá chính xác.

DN muốn vay vốn ngân hàng, phải có tài sản đảm bảo, phải có dự án và phương án kinh doanh có hiệu quả, phải chịu sự giám sát chặt chẽ về giải ngân… Trong khi phát hành trái phiếu DN riêng lẻ chẳng cần có tài sản đảm bảo, chẳng cần phải bảo lãnh, cứ đẩy lãi suất lên cao để “dụ” nhà đầu tư. Tiền thu về sử dụng như thế nào, có đúng mục đích không, hoàn toàn do DN tự quyết định, không bị giám sát. Do điều kiện phát hành khá dễ dãi, nên hàng loạt DN thua lỗ vẫn huy động thành công hàng ngàn tỷ đồng. Đây là lỗ hổng lớn.

Tại một diễn đàn mới đây, một chuyên gia đã chia sẻ câu chuyện, có DN nọ huy động vài ngàn tỷ đồng trái phiếu song chỉ vài trăm tỷ đồng được giải ngân đúng mục đích là cung cấp cho dự án, còn lại để trả nợ ngân hàng, mua dự án đất nông nghiệp... sau đó là hạch toán lỗ. Thậm chí, có những DN bất động sản đã lập riêng phòng kinh doanh, chuyên bán trái phiếu thay vì bán nhà, đất như trước kia.

Chuyên gia kinh tế Phạm Nam Kim cho rằng, cũng giống như Trung Quốc, lĩnh vực bất động sản tại Việt Nam, có không ít DN "thổi giá", "vẽ" dự án. Có những DN gọi vốn hàng nghìn tỷ đồng qua trái phiếu nhưng chỉ chi vài trăm tỷ cho các dự án, còn lại là trả nợ và đầu tư vào những thứ khác...

Rủi ro sắp đến?

Tăng trưởng quá nhanh và quá nóng, những bất cập của thị trường trái phiếu DN ngày càng lộ rõ. Vào cuối năm 2021, các cơ quan chức năng đã có hàng loạt các chỉ đạo về việc thanh tra, kiểm tra việc phát hành trái phiếu DN. Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, qua 1 đợt kiểm tra đã phát hiện ra trường hợp DN phát hành trái phiếu “chui”, có biểu hiện thiếu minh bạch về việc sử dụng vốn thu được, đã phối hợp với cơ quan công an để xử lý.

Điều đáng quan ngại là thời điểm đáo hạn của hầu hết trái phiếu DN ngày một đến gần. Theo công ty FiinGroup, tính riêng trái phiếu DN khối phi tài chính thì phân kỳ trả nợ giai đoạn 2022-2024 chiếm hơn 66%. Trong đó, năm 2022 chiếm 14,5%, năm 2023 chiếm 28,9% và năm 2024 chiếm 22,8%, với tổng số tiền hơn 500.000 tỷ đồng. Tức là trong vòng 3 năm các DN sẽ phải lo đủ số tiền 500.000 tỷ đồng trả nợ cho các trái chủ.

{keywords}
Trong 3 năm tới, các DN sẽ phải lo đủ số tiền 500.000 tỷ đồng trả nợ cho các trái chủ.

Cuối năm 2021 đã có một số trái phiếu DN đến thời điểm đáo hạn. Mặc dù khó khăn về tài chính nhưng không ảnh hưởng nhiều, do các DN dễ dàng phát hành trái phiếu để đảo nợ.

Tuy nhiên, điều này sẽ khó khăn hơn từ 2022. Thông tư số 16/2021/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước, có hiệu lực từ ngày 15/1/2022, đã ngăn chặn các ngân hàng thương mại mua trái phiếu DN, để giúp các DN đảo nợ.

Tiếp nữa là Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 153/2020/NĐ-CP, quy định về chào bán, giao dịch trái phiếu DN, sẽ thắt chặt điều kiện phát hành. Những DN không có tài sản đảm bảo, kinh doanh thua lỗ sẽ không được phát hành trái phiếu, nếu không xếp hạng tín nhiệm. Vì vậy, cơ hội bán giấy thu tiền sẽ không còn dễ dãi như trước. Điều này có thể sẽ khiến các DN gặp khó trong việc tìm kiếm nguồn vốn để trả nợ cho các trái chủ, nếu hoạt động sản xuất kinh doanh không sáng sủa.

Theo các chuyên gia kinh tế, bất kỳ tăng trưởng “nóng” nào cũng dễ để lại những hậu quả khó lường. Bài học gần đây khi hàng loạt DN bất động sản của Trung Quốc bị vỡ nợ trái phiếu là minh chứng rõ nhất. Nhìn vào sự tăng trưởng “nóng” của thị trường trái phiếu DN trong 2 năm qua, dự báo nền kinh tế có thể đối mặt với những rủi ro phát sinh trong giai đoạn 2022-2024, khi trái phiếu đến kỳ thanh toán.

Chỉ cần một vài DN nhỏ vỡ nợ trái phiếu, cũng có thể lây lan nỗi sợ hãi và khiến niềm tin dành cho thị trường này sụt giảm nghiêm trọng. Nó có thể dẫn đến một cuộc khủng hoảng tín dụng trong nền kinh tế. 

Trần Thủy

'Mồi  nhử' lãi suất cao, liều chơi trái phiếu DN nhà đất

'Mồi nhử' lãi suất cao, liều chơi trái phiếu DN nhà đất

Các chuyên gia lo ngại về “bong bóng tài sản” và những rủi ro đến kinh tế vĩ mô từ tình trạng các DN, đặc biệt là DN bất động sản, vừa tăng phát hành trái phiếu riêng lẻ với lãi suất cao.

tin nổi bật

Buổi sáng tồi tệ nhất 3 năm qua: Tháo chạy điên cuồng, nước Mỹ tổn hại lớn

Áp lực bán tăng vọt khiến thị trường chứng khoán Mỹ đồng loạt lao dốc, giảm trên diện rộng. Chỉ số công nghiệp Dow Jones giảm ở mức mạnh nhất kể từ 2020.

Dưới quyền ông Lê Hải Trà, HoSE chi gần 500 tỷ để giám sát thị trường

Tổng chi phí trong năm 2021 của HoSE dưới thời ông Lê Hải Trà là 701,34 tỷ đồng, tăng xấp xỉ 95% so với năm 2020. Đáng chú ý, chi phí giám sát thị trường có tỷ trọng lớn nhất trong cơ cấu chi phí, chiếm 70,6% tương ứng 494,86 tỷ đồng,

Kiếm lãi chục nghìn tỷ, ngân hàng bớt 'ăn dày' đỡ khó cho DN

Nhiều ngân hàng đặt mục tiêu lợi nhuận cao, vì vậy sẽ khó giảm được lãi suất cho vay. Trong khi không ít ý kiến cho rằng vẫn còn dư địa để giảm lãi suất cho vay nếu các ngân hàng hy sinh bớt lợi nhuận...

Giá vàng hôm nay 19/5: USD giảm tiếp, vàng mất đà đi lên

Giá vàng hôm nay 19/5 trên thị trường quốc tế mất đà, không thể tăng từ đáy 3 tháng và vẫn quanh ngưỡng hỗ trợ 1.800 USD/ounce.

Vàng trong nước liên tục đắt kỷ lục so với thế giới sẽ gây hệ lụy gì?

Câu chuyện giá vàng trong nước đắt hơn thế giới không còn mới nhưng gần đây, khoảng cách này được nới rộng đến mức kỷ lục là gần 19 triệu đồng/lượng.

Sẵn sàng phương án nhân sự cho Ủy ban chứng khoán trong mọi tình huống

Lãnh đạo Bộ Tài chính cho biết chuẩn bị sẵn sàng các phương án, kể cả về công tác cán bộ, để tăng cường cho Ủy ban chứng khoán, Sở giao dịch chứng khoán và Trung tâm lưu ký chứng khoán trong mọi tình huống, trong mọi phương án khác nhau.

Giá vàng hôm nay 18/5: USD lao dốc, vàng tăng vọt từ đáy

Giá vàng hôm nay 18/5 trên thị trường quốc tế quay đầu tăng nhanh trở lại từ đáy 3 tháng giữa lúc đồng USD giảm mạnh.

USD tiếp đà giảm sâu, Ngân hàng Nhà nước mạnh tay điều chỉnh

Sáng ngày 18/5, tỷ giá đồng USD được ngân hàng nhà nước điều chỉnh giảm 20 đồng so với ngày hôm qua. Chỉ số DXY trên thị trường thế giới đang đà giảm, đang ở mức giảm 0,7%

Đồng USD đang cao nhất trong vòng 20 năm qua

Tỉ giá giữa tiền đồng và USD tăng khi đồng USD đang ở mức cao nhất trong vòng 20 năm qua.

Chiêu "lùa gà, bắt cả đàn" của các sàn forex, tiền ảo lừa đảo

Các đối tượng thừa nhận đã mua code trôi nổi để thành lập ra sàn. Sau đó đặt giao diện bằng tiếng Anh để giả danh sàn quốc tế.

Công an yêu cầu, ThaiHoldings của Chủ tịch Nguyễn Đức Thụy trả 840 tỷ cho Tân Hoàng Minh

ThaiHoldings của Chủ tịch Nguyễn Đức Thụy hoàn trả 840 tỷ đồng cho Tân Hoàng Minh theo yêu cầu của Bộ Công An.

Một phiên tăng mạnh hiếm có: Cú đảo chiều ngoạn mục 'giải cứu' dòng tiền

Thị trường chứng khoán ghi nhận một phiên đảo chiều đầy bất ngờ, qua đó giúp các nhà đầu tư đang gồng lỗ có thêm niềm tin. Trong khi đó, không ít người còn tỏ ra thận trọng khi mà sự bất định còn nhiều.

Lừa đảo trên sàn forex, tiền ảo: Lãi suất khủng, chơi là chắc thắng

Liên tiếp nhiều đường dây lập forex, tiền ảo trái phép để lừa đảo vừa bị Công an tỉnh Hải Dương và Công an tỉnh Bắc Giang triệt phá.

Nhóm ngân hàng đồng loạt tăng trần, VN-Index bật lên mạnh

Các cổ phiếu đồng loạt tăng mạnh trong phiên giao dịch chiều 17/5 khi mà áp lực bán giảm, nhiều người không chấp nhận bán ra ở mức giá thấp. Tuy nhiên, thanh khoản vẫn ở mức thấp.

Giá vàng hôm nay 17/5: Vàng giảm sâu xuống đáy

Giá vàng hôm nay 17/5 trên thị trường quốc tế tiếp tục giảm sâu và xuống đáy 4 tháng khi đồng USD lên cao. Áp lực bán cũng tăng mạnh theo tín hiệu phân tích kỹ thuật và lợi tức đồng USD treo cao.