Bánh chưng đưa qua Mỹ xách tay bằng đường máy bay còn tạm được nhưng nếu bán qua đấy sẽ "vướng" ngay bởi các quy định của họ rất ngặt nghèo! Hơn nữa, vận chuyển bánh bằng đường biển từ Việt Nam qua đến Mỹ hơn cả tháng trời.

Thật bất ngờ, ông chủ Toàn, người đã xuất khẩu bánh chưng qua Mỹ trông giống như một lãng tử hơn là một doanh nhân. Cái đầu trọc và bộ râu con kiến khiến anh được gia cố thêm chất "nghệ sĩ".

Ông chủ Toàn tên đầy đủ là Trần Thanh Toàn, sinh năm 1977, một vợ và 2 con. Đã từng làm rất nhiều nghề trước khi đến với nghề làm bánh chưng! Học khoa xây dựng trường Đại học Bách khoa, nhưng nữa chừng thì "đi làm ăn". Việc làm ăn đầu tiên là tổ chức tuyến xe đưa đón học sinh, sinh viên từ Biên Hòa (Đồng Nai) lên TP.HCM học.

Bánh chưng Trần Gia

Toàn kể lại cơ duyên đến với nghề làm bánh chưng như sau: Em là người thích nghệ thuật, nên giao lưu với nhiều anh chị em nghệ sĩ. Trong đó có nhiều người ở nước ngoài về. Nhiều lần chia tay, các anh chị ở nước ngoài tâm sự, từ quê hương trở về Mỹ, rất muốn có món quà gì đó mang dấu ấn quê hương.

"Tôi suy nghĩ mãi. Người Hàn Quốc có món Kim Chi, nói tên ai cũng biết Kim chi là của Hàn. Nhật có món Shushi. Người Ý có món Pizza! Vậy mà Việt Nam có món bánh chưng nhưng chỉ người Việt biết, thế giới không hề biết đến. Trong khi món bánh chưng của ta vô cùng độc đáo, ngon và có bề dày văn hóa ".

Năm ấy Toàn làm thử một số bánh chưng tặng những người bạn từ Mỹ về chơi lúc chia tay. Thật bất ngờ dù không ngoài dự đoán, họ khen nhiều vô kể. Dù phải mang ngót nửa vòng trái đất, đi dài ngày, mà người bên ấy thưởng thức miếng bánh chưng với tấm lòng ngập tràn hạnh phúc, sung sướng chẳng khác chi được về quê hương.

Xem những lá thư, nghe kể về miếng bánh chưng của mình làm trên đất khách, máu phiêu lưu của Toàn trỗi lên. Toàn phát hiện ra rằng, chiếc bánh chưng Việt không chỉ đơn giản là nếp gói nhân thịt, dưa hành mà nó mang trong đó cả tâm hồn Việt Nam, những kỷ niệm và cảm xúc dạt dào về nguồn cội.

Chiếc bánh chưng sẽ đánh thức tâm hồn Việt dù đang ở xa cách quê hương. Chẳng có món nào thiêng liêng được như chiếc bánh chưng. Ăn một miếng bánh là nghe tiếng mùa xuân rộn rã, thấy cành đào ửng hồng, cành mai vàng rực đất trời  lung linh đến rơi nước mắt. Thế là Công ty bánh chưng Trần Gia ra đời cách đây 5 năm!

Ban đầu, Công ty sản xuất tại xưởng ở thành phố Biên Hòa. Giờ thị trường trong và ngoài nước rộng mở, công ty phải mở thêm cơ sở ở xã Tân Bình, huyện Vĩnh Cửu, tỉnh Đồng Nai, cách thành phố Biên Hòa khoảng 10 km.

Tại sao lại lấy tên Trần Gia? Toàn giải thích: "Gia đình em mong muốn con cháu sau này sẽ tiếp bước để lưu truyền mãi nghề này, đem cái Tết Việt Nam đến cho tất cả người Việt và cả người nước ngoài khắp nơi".

Sản xuất bánh chưng tại Trần Gia

Truyền thống nhưng phải hiện đại

Nếu như cơ duyên đưa Toàn đến với nghề làm bánh chưng đầy thi vị thì việc sản xuất để xuất khẩu qua Mỹ và châu Âu không hề giản đơn chút nào. Kiểu gói truyền thống lâu nay là thua hoàn toàn vì ở các nước ấy, bất cứ thực phẩm nào để quá 24 tiếng đồng hồ đều phải cấp đông - 8 oC!

Bánh chưng đưa qua Mỹ xách tay bằng đường máy bay còn tạm được nhưng nếu bán qua đấy sẽ "vướng" ngay bởi các quy định của họ rất ngặt nghèo! Hơn nữa, vận chuyển bánh bằng đường biển từ Việt Nam qua đến Mỹ hơn cả tháng trời. "Làm bánh kiểm truyền thống là thua ngay", Toàn nói.

Toàn tìm hiểu và mời các thầy ở trường Đại học Bách khoa cùng tham gia thiết kế hề thống dây chuyền xử lý các công đoạn để đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm theo tiêu chuẩn Hoa Kỳ.

Đầu tiên là xử lý lá bằng khử trùng ozone, sau đó đến chiếu tia cực tím UV. Khâu cuối cùng là đưa bánh đã chín mới nấu xong vào bao ép chân không. Từ đây, mới bỏ vô thùng đưa vào container xuống tàu xuất đi. Lúc này xem như chiếc bánh chưng "đã ngủ".  Qua bên Mỹ, bánh chứng Trần Gia có thể giữ được 6 tháng. Khi ăn, bỏ vào lò viba hấp nóng, chiếc bánh chưng 'thức dậy", dẻo thơm nồng nàn.

Một vài công đoạn còn lại làm thủ công như gói bánh và nấu nhưng phải có quy trình chặt chẽ để đảm bảo yêu cầu như bánh phải đẹp, đều. Nấu bằng củi gộc để lá dong được xanh, bánh trông đẹp hơn v.v...

Toàn tiết lộ thêm: "Thực ra xuất khẩu bánh là một phần. Ngoài ra, Trần Gia còn xuất nếp, lá dong và gia vị gói bánh cùng bản hướng dẫn kèm theo!". Bởi người Việt bên trời Tây không chỉ nhớ về cội nguồn qua chiếc bánh, mà còn nhớ về cảnh tết thưở nào cả nhà quây quần gói bánh. Người đổ nếp, người bỏ nhân, người buộc lạt...

Chắc chắn rằng, dù ở phương trời xa xôi nào, người Việt xa quê sẽ vô cùng bồi hồi, xúc động khi cầm trên tay chiếc bánh chưng từ quê hương đến với họ. Chắc chắn rằng, lòng người sẽ ấm lại với cái tết tỏa ra từ chiếc bánh chưng rất quê hương Việt Nam.

Duy Chiến