'Bắt cóc online' có thể là bước khởi đầu của buôn người

Vụ việc ''bắt cóc online'' gia tăng

Thời gian gần đây, chiêu trò ''bắt cóc online'' tiếp tục nhắm vào thanh thiếu niên, không chỉ gây thiệt hại về tài sản mà còn có nguy cơ đẩy nạn nhân vào vòng xoáy buôn người.

Theo thông tin từ Bộ Công an, trong quý 3 năm 2025, tình hình tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên cả nước đã được kiềm chế, số vụ việc được kéo giảm so với cùng kỳ. Tuy nhiên, trên không gian mạng, loại tội phạm này lại có những diễn biến phức tạp và tinh vi hơn.

Mặc dù số vụ việc không tăng đột biến, nhưng tỷ lệ lừa đảo qua mạng vẫn chiếm cơ cấu lớn trong tổng số vụ phạm tội, gây thiệt hại tài chính rất nghiêm trọng. Chỉ trong 8 tháng đầu năm 2025, cả nước ghi nhận hơn 1.500 vụ lừa đảo qua mạng, tăng 65% so với cùng kỳ năm 2024, với tổng thiệt hại ước tính hơn 1.660 tỷ đồng.

Trong bức tranh chung đó, ''bắt cóc online'' nổi lên như một thủ đoạn đặc biệt nguy hiểm. Không cần khống chế thân thể, không cần tiếp xúc trực tiếp, các đối tượng chỉ sử dụng điện thoại, mạng xã hội và tâm lý thao túng để “giam giữ” nạn nhân từ xa, buộc các nạn nhân tự cô lập, nghe theo chỉ đạo và thậm chí cắt đứt liên lạc với gia đình.

Các vụ việc cho thấy, đối tượng bị nhắm tới chủ yếu là học sinh, sinh viên, thanh thiếu niên, nhóm tuổi còn thiếu kỹ năng sống, dễ tin tưởng và dễ bị đe dọa bằng các kịch bản tâm lý.

Gần đây, tại Hà Nội, nhiều vụ ''bắt cóc online'' đã được lực lượng chức năng kịp thời ngăn chặn. Ngày 25/10, Công an phường Ngọc Hà đã phát hiện và giải cứu một nữ sinh viên sinh năm 2005, bị các đối tượng giả danh công an khống chế tinh thần, đe dọa liên quan đến một vụ án ma túy. Nhóm lừa đảo yêu cầu gia đình chuyển 550 triệu đồng để “chứng minh vô tội”.

Trước đó, ngày 19/10, Công an xã Đại Thanh cũng ngăn chặn thành công một vụ lừa đảo tinh vi khác. Một nam sinh viên bị kẻ gian giả danh công an ép phải dựng kịch bản “bị bắt cóc”, liên tục gọi điện thúc ép gia đình chuyển 150 triệu đồng tiền chuộc.

Theo đánh giá của cơ quan chức năng, nếu không được phát hiện kịp thời, các vụ ''bắt cóc online'' hoàn toàn có thể chuyển hóa thành các hành vi phạm tội nghiêm trọng hơn, trong đó có buôn người, cưỡng ép lao động hoặc xâm hại, đặc biệt khi nạn nhân bị cô lập kéo dài và di chuyển theo chỉ dẫn của kẻ xấu.

Tội phạm khai thác 3 ''khoảng trống''

Theo Thượng tá, TS. Đào Trung Hiếu, chuyên gia tội phạm học (Bộ Công an), sự dịch chuyển từ tội phạm đường phố sang tội phạm không gian mạng là xu hướng tất yếu. So với bắt cóc truyền thống, ''bắt cóc online'' cho phép tội phạm ẩn mình hoàn toàn, thực hiện hành vi từ xa với chi phí thấp nhưng hiệu quả cao, gây khó khăn lớn cho công tác điều tra.

Trong khi đó, chuyên gia an ninh mạng Ngô Minh Hiếu, sáng lập Doanh nghiệp xã hội Chống lừa đảo, cho rằng việc thanh thiếu niên chia sẻ quá nhiều thông tin cá nhân trên mạng xã hội như ảnh sinh hoạt, địa chỉ, tên trường, thói quen đi lại… đã vô tình tạo “nguồn dữ liệu” cho tội phạm. Từ đó, các đối tượng dễ dàng sàng lọc mục tiêu, đánh giá điều kiện gia đình và xây dựng kịch bản ''bắt cóc online'' phù hợp.

Các chuyên gia chỉ ra 3 ''khoảng trống'' lớn mà tội phạm đang lợi dụng:

Thứ nhất, khai thác nỗi sợ hãi của nạn nhân: Sợ quyền lực (giả danh công an, viện kiểm sát); sợ bị liên lụy pháp lý; sợ ảnh hưởng đến gia đình; sợ hình ảnh, thông tin cá nhân bị phát tán.

Thứ hai, nhắm vào nạn nhân thiếu kỹ năng số và nhận thức an ninh mạng: Không biết kiểm chứng thông tin; không hiểu quy trình làm việc của cơ quan chức năng; đánh giá thấp rủi ro khi cung cấp dữ liệu cá nhân.

Thứ ba, lợi dụng khoảng cách giữa cha mẹ và con cái: Phụ huynh bận rộn, ít trao đổi; con cái ngại chia sẻ vì sợ bị trách mắng; kỹ năng từ chối và phản kháng tâm lý của thanh thiếu niên còn yếu, dễ bị thao túng và làm theo chỉ đạo của kẻ xấu.

Ngăn chặn sớm để không trở thành nạn nhân buôn người

Trước thực trạng trên, cơ quan chức năng liên tục đưa ra các khuyến cáo. Đại diện Bộ Công an khẳng định, cơ quan nhà nước, lực lượng công an không làm việc qua điện thoại, mạng xã hội, không yêu cầu chuyển tiền, không “điều tra online”. Mọi thông tin chính thức đều thông qua chính quyền địa phương và văn bản pháp lý.

Công an TP Hà Nội khuyến cáo học sinh, sinh viên và phụ huynh cần nâng cao cảnh giác, chủ động tuyên truyền cho người thân về thủ đoạn ''bắt cóc online''. Các nhà trường cần tăng cường giáo dục kỹ năng an toàn số, giúp học sinh hiểu rõ ranh giới giữa thật và giả trên không gian mạng.

Thanh thiếu niên tuyệt đối không cung cấp thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng, mã số sinh viên, không làm theo hướng dẫn của người tự xưng là công an, viện kiểm sát, tòa án qua điện thoại hay mạng xã hội.

Về phía gia đình, khi nhận được yêu cầu chuyển tiền có dấu hiệu bất thường, cần bình tĩnh xác minh trực tiếp, liên hệ ngay với nhà trường hoặc cơ quan công an. Việc phát hiện và báo sớm không chỉ giúp tránh thiệt hại tài chính, mà còn ngăn chặn nguy cơ nạn nhân bị đẩy sâu hơn vào các đường dây tội phạm xuyên quốc gia.

Các chuyên gia cảnh báo, ''bắt cóc online'' không chỉ là một hình thức lừa đảo, mà còn có thể là bước khởi đầu của buôn người trong kỷ nguyên số. Nhận diện sớm, phòng ngừa chủ động và sự đồng hành chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường, xã hội chính là “lá chắn” quan trọng nhất để bảo vệ thanh thiếu niên trước hiểm họa này.