Bất lực với hoạt động livestream bán hàng lậu, hàng dỏm?

Thời gian qua, ngành thuế vẫn thu thuế đối với người kiếm được thu nhập cao trên nền tảng trực tuyến. Nhưng hoạt động thu thuế này cũng chưa hiệu quả...

Hàng hóa được bán thông qua quảng cáo trực tuyến, trực tiếp (livestream trên mạng xã hội) nhiều lần bị tố là hàng gian, hàng giả, nhưng dường như vẫn chưa có quy chế đối với hoạt động này. Những người quảng cáo trực tiếp, trực tuyến trên mạng (streamer) - trong đó có người nổi tiếng - cứ mặc sức quảng bá cho những sản phẩm kém chất lượng mà không bị xử lý gì. 

Livestream, kiếm thu nhập “khủng”

Cách đây vài tháng, lực lượng công an và quản lý thị trường đã đột kích kho hàng lậu rộng khoảng 10.000m2 ở tỉnh Lào Cai, ghi nhận có hàng chục ngàn sản phẩm giả các nhãn hiệu nổi tiếng thế giới như Burberry, Nike, Adidas, LV, Chanel, Gucci… Các sản phẩm này hầu hết được nhập từ Trung Quốc và được bán đi khắp mọi miền đất nước qua hình thức livestream. Doanh số mà kho này thu được mỗi tháng lên đến hàng chục tỷ đồng. Thế nhưng, kể cả khi hàng loạt các kho hàng, điểm bán bị phát hiện bán hàng giả, hàng lậu, các streamer vẫn không bị xử lý, trong khi chính họ dùng uy tín cá nhân để chào bán những sản phẩm này.

{keywords}
Tổng kho hàng lậu rộng 1 ha tại Lào Cai chỉ bán qua livestream nhưng doanh thu hai năm nay lên tới 650 tỷ đồng - Ảnh QLTT

Hình thức livestream bán hàng nở rộ 4-5 năm trở lại đây và “ăn nên làm ra” khi nhiều người phải hạn chế ra ngoài, dành nhiều thời gian mua sắm qua mạng do dịch COVID-19. Trên mạng xã hội Facebook, các streamer đa phần dựa vào lợi thế về nhan sắc, hình thể để bán đủ các sản phẩm như mắt kính, quần áo, giày dép, thực phẩm, dược phẩm… với lượng người theo dõi rất đông.

Đội ngũ streamer này ngày càng đông đảo, nhiều hot streamer được đồn đoán là đổi đời nhờ “nghề” livestream, nhanh chóng tậu được ô tô chỉ sau vài năm làm nghề này. Các streamer còn rót vốn đầu tư và trở thành ông chủ lớn khi tuổi còn rất trẻ. Không ít streamer còn định lấn sân sang lĩnh vực điện ảnh, âm nhạc. 

Trung Quốc mới đây đã đưa ra các quy định quản lý hoạt động livestream và xem streamer như một nghề nhằm bảo vệ quyền lợi của số đông người tiêu dùng. Nhà chức trách buộc streamer phải đăng ký tên. Các nền tảng livestream phải đào tạo nhân viên, kiểm soát nội dung đưa lên mạng. Các công ty sử dụng livestream bán hàng cũng phải đăng ký kinh doanh và thông báo với nhà chức trách. Những streamer thường xuyên vi phạm quy định của chính phủ sẽ bị đưa vào “danh sách đen” và có thể bị cấm livestream trên mọi nền tảng online. Theo một số chuyên gia trong lĩnh vực thương mại điện tử và luật kinh tế, Việt Nam cũng nên đưa ra quy định nhằm giám sát những streamer này. 

Cần coi streamer là một nghề để quản lý

Luật sư Nguyễn Văn Hậu - Phó chủ nhiệm Đoàn Luật sư TPHCM - cho rằng các streamer đang hoạt động như một nghề, những người thực hiện livestream thu hút lượng người xem ủng hộ trực tiếp (donate) rất đông và còn giúp phát triển lượt người tham gia các game. 

Luật sư Hậu cho rằng, livestream là một hình thức thương mại nên phải đăng ký kinh doanh tại Việt Nam và khi phát sinh thu nhập thì tổ chức và cá nhân có thu nhập phải nộp thuế theo quy định, giống như các youtuber. Nhà nước phải quản lý các tổ chức, cá nhân hoạt động livestream vì họ có thu nhập rất “khủng”. Cơ quan thuế phải có trách nhiệm truy thu thuế những tổ chức, cá nhân có phát sinh thu nhập từ việc livestream. Lẽ ra, streamer phải đăng ký kinh doanh và phải đóng thuế nếu có thu nhập từ 5 triệu đồng trở lên. 

“Theo tôi, cần có quy định pháp luật để định hướng, quản lý ngành nghề này. Cần có cơ sở pháp lý để hoạt động này diễn ra trật tự, được pháp luật bảo vệ. Bộ Tài chính cần thông tư hướng dẫn và trên cơ sở đó, các cơ quan thuế phải thu thuế theo quy định pháp luật” - luật sư Hậu nói. 

Ông Nguyễn Thái Sơn - nguyên Trưởng phòng Thuế thu nhập cá nhân, Cục Thuế TP.HCM - cho rằng mặc dù pháp luật chưa công nhận streamer là nghề nhưng trong thời gian qua, ngành thuế vẫn thu thuế đối với một số người kiếm được thu nhập cao trên nền tảng trực tuyến. Nhưng hoạt động thu thuế này cũng chưa hiệu quả. Ngày 5/12/2020, Chính phủ mới ra nghị định cho phép cơ quan thuế yêu cầu ngân hàng cung cấp thông tin tài khoản của những cá nhân nghi có thu nhập “khủng” trên mạng xã hội. 

Tuy nhiên, quy định này vẫn đang gây ra những tranh cãi. Ngành thuế cho rằng, những người nào hoạt động kiếm tiền được trên mạng xã hội là cá nhân kinh doanh, phải nộp thuế dù có đăng ký hay không. Trong khi đó, hiện vẫn chưa có quy định cá nhân làm ngành nghề này phải đăng ký kinh doanh. “Cần quy định streamer là một nghề và người làm nghề phải đăng ký cá nhân kinh doanh. Khi đó, việc thu thuế mới hiệu quả, hợp tình hợp lý. Còn nếu không quy định, cá nhân không đăng ký, ngành thuế mời họ lên đóng thuế mà họ không đóng, cũng không làm gì được. Việc Trung Quốc ban hành các quy định như trên là đúng. Ta cũng nên có những quy định tương tự để quản lý hoạt động livestream” - ông Sơn nhận định. 

Theo luật sư Trương Hồng Điền (Đoàn Luật sư TP.HCM), không chỉ với hoạt động bán hàng, Nhà nước cần quản lý các sản phẩm, hoạt động tạo ra sản phẩm của các streamer vì các sản phẩm này gắn liền với mạng xã hội, kênh phát video qua internet, có tính tác động, ảnh hưởng rất lớn đến việc quản lý văn hóa, xã hội và an ninh mạng. Tuy nhiên, luật sư Điền cho rằng, không cần công nhận đây là một nghề riêng biệt để có văn bản quy phạm pháp luật riêng. Hiện nay, có thể vận dụng Luật An ninh mạng, Luật An toàn thông tin mạng, Luật Xuất bản và các nghị định của Chính phủ, thông tư của Bộ Thông tin và Truyền thông để quản lý các sản phẩm và hoạt động tạo ra sản phẩm của các streamer.

Luật sư Điền nói: “Cơ sở pháp lý đã có, giải pháp hiện nay là cần có cơ quan chức năng chuyên biệt để quản lý, kiểm soát hoạt động xuất bản qua internet của các streamer vì ai cũng có thể trở thành streamer, không ít streamer lợi dụng hình ảnh của mình để bán hàng kém chất lượng, hàng nhái, hàng lậu cho người tiêu dùng. Trong thời kỳ bùng nổ công nghệ, việc quản lý như hiện nay là không hiệu quả”. 

Ông Nguyễn Ngọc Dũng - Phó chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam - cho rằng với những loại hình hoạt động mới, như streamer, Nhà nước cần thời gian để thấy được mô hình như thế nào, có những bất cập gì, từ đó mới có biện pháp định hướng, quản lý cụ thể. Có những mô hình phát triển “như nấm sau mưa” nhưng sau một thời gian ngắn thì “chết”, như mô hình mua hàng theo nhóm từng một thời rầm rộ, giờ không còn nữa. 

Theo ông Dũng, cái gì là xu thế thì hãy để nó “chạy”, sau đó tự động xã hội sẽ từ từ điều chỉnh nó, pháp lý sẽ đi sau. Với những mô hình mới, cứ để nó diễn ra rồi theo dõi, quản lý dần chứ không nên siết chặt quản lý ngay từ đầu. Thật ra, streamer cũng na ná như hình thức youtuber hay bán hàng qua kênh truyền hình… Có những nền tảng cho phép livestream như Facebook, sàn thương mại điện tử, cơ quan chức năng trước hết cần kiểm soát được nội dung đăng tải vì nó liên quan đến truyền thông hơn là thương mại điện tử. 

“Nếu họ livestream bán hàng gian, hàng giả thì lực lượng quản lý thị trường phải vào cuộc; còn cá nhân, tổ chức có được phép livestream hay không lại là chuyện khác. Hiện, thương mại điện tử còn chưa có mã ngành thì làm sao các streamer được coi là một nghề và cấp giấy phép cho cá nhân hành nghề này? Chưa nên đặt vấn đề streamer là một nghề và xây dựng quy chế riêng để quản lý. Phải để xem streamer hoạt động như thế nào đã, mới có biện pháp quản lý phù hợp, hiệu quả. Nên thực hiện từng bước, khoanh vùng doanh nghiệp tổ chức livestream rồi bàn tiếp; còn Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam không có thẩm quyền ra quy định hay xử lý ai” - ông Dũng nói. 

Chưa nên đặt vấn đề streamer là một nghề và xây dựng quy chế riêng để quản lý. Phải để xem streamer hoạt động như thế nào đã, mới có biện pháp quản lý phù hợp, hiệu quả. Nên thực hiện từng bước, khoanh vùng doanh nghiệp tổ chức livestream rồi bàn tiếp; còn Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam không có thẩm quyền ra quy định hay xử lý ai. 

(Theo Báo Phụ Nữ)

tin nổi bật

Nước mắm Việt xuất ra toàn cầu như Tây đi bán rượu vang

Xuất khẩu nước mắm còn nhiều tiềm năng, thậm chí có thể phát triển được như ngành rượu vang trên thế giới. Tuy nhiên, Thứ trưởng NN-PTNT Phùng Đức Tiến cho rằng, trước hết phải bỏ tư duy cá ươn, cá không bán tươi... mới đem làm nước mắm.

Độc đáo mô hình nuôi cua biển trong hộp nhựa ở Ninh Bình

Trong khi mô hình nuôi cua biển trong nhà còn khá mới lạ ở Việt Nam thì tại Ninh Bình đã xuất hiện những mô hình nuôi cua biển trong nhà, trong hộp nhựa mang lại hiệu quả kinh tế cao.

Chuyên gia chỉ loạt bất cập, đề xuất nên bỏ quỹ bình ổn giá xăng dầu

Nêu quan điểm thẳng thắn, PGS. TS. Phạm Thế Anh, Kinh tế trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR) cho rằng quỹ này "nên được bỏ, giải phóng nguồn lực cho xã hội".

Loại quả siêu thực phẩm tràn chợ Hà Nội, giá siêu rẻ vẫn ế

Nhiều loại quả được coi là siêu thực phẩm, nhưng những ngày này lại chất đống trên vỉa hè, bán tràn ngập chợ Hà Nội với giá siêu rẻ, chỉ vài nghìn đồng mỗi cân vẫn ế.

Dầu ăn làm nhiên liệu cho ô tô được không - chi phí thế nào?

Đúng là chúng ta có thể sử dụng dầu ăn thay thế cho dầu diesel để làm nhiên liệu cho động cơ nhưng khi đó,động cơ của xe phải được tinh chỉnh một cách phù hợp.

Ghẹ đỏ giá rẻ giật mình 'đổ bộ' chợ, cửa hàng hải sản

Trong lúc giá ghẹ xanh đang giữ mức giá từ 500.000 - 750.000 đồng/kg thì ghẹ đỏ giá chỉ từ 160.000 đồng/kg.

Giá lên đỉnh, thu tiền nhiều nhất lịch sử: Món hàng Việt gặp thời trên đất Mỹ

Tăng trưởng đột biến ở tất cả các thị trường, giá bán sang Mỹ lập đỉnh, xuất khẩu cá tra dự báo đạt 2,6 tỷ USD năm 2022 - mức cao nhất trong lịch sử.

Bộ Tài chính nêu lý do không giảm thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng

Bộ Tài chính cho biết, xăng là nhiên liệu gốc hóa thạch, không tái tạo, cần phải sử dụng tiết kiệm nên theo thông lệ quốc tế luôn thuộc đối tượng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt.

Hội thảo ‘gỡ rối’ cho doanh nghiệp sau cơn bão Covid-19

Ngày 23/6, Hiệp hội Thương mại Mỹ (AmCham) tại TP.HCM và trường Đại học Hoa Sen tổ chức sự kiện “Thương mại điện tử xuyên biên giới - giải pháp cho các DN vừa và nhỏ phục hồi sau đại dịch Covid-19”.

"Cơn bão" giá dầu và những hệ lụy đối với nền kinh tế toàn cầu

Thế giới đang đối mặt với một "siêu chu kỳ hàng hóa", do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19, cuộc xung đột Nga-Ukraine và những hệ lụy từ các sự kiện này.

Tài xế xe công nghệ đua nhau tắt app, chạy chui

Bức xúc trước mức chiết khấu và chương trình hỗ trợ của ứng dụng, nhiều tài xế công nghệ quyết định tắt app, chuyển sang hoạt động chui để kiếm thêm thu nhập.

Shopee, iPrice... ồ ạt sa thải nhân viên, chuyện gì đang xảy ra?

Các công ty khởi nghiệp Đông Nam Á đang nếm dần mùi vị đau thương khi kinh tế toàn cầu biến động. Hướng giải quyết được các startup đưa ra là sa thải nhân viên.

Con đường "bán xác" ở sòng bài khi sang Campuchia tìm "việc nhẹ lương cao"

Dù biết công việc nặng nhọc, vất vả, Chung vẫn "phỉnh" các nạn nhân là sang Campuchia "việc nhẹ, lương cao". Thực tế, người lao động bị bán vào sòng bài, bị ngược đãi, ép tham gia lừa đảo trên mạng.

Apollo Silicone nỗ lực bình ổn giá và đồng hành cùng Vietbuild 2022

Giữa "cơn bão" thị trường, Apollo vẫn đảm bảo đầy đủ nguồn nguyên liệu được nhập khẩu nguyên đai, nguyên kiện, cam kết đảm bảo chất lượng, không pha trộn chất phụ gia để hạ giá thành.

Ngậm trái đắng vì ham combo du lịch giá rẻ

Tối ngày 7-6 vừa qua, trong giới kinh doanh combo du lịch Việt Nam đồng loạt chia sẻ thông tin về một vụ lừa đảo khiến đoàn khách 144 người đi Phú Quốc (Kiên Giang) gặp sự cố ra sân bay mới biết không có vé.