Trong quá trình triển khai Dự án 6 về truyền thông và giảm nghèo thông tin, Cà Mau đã cho thấy cách tiếp cận rõ nét: chuyển đổi số không chỉ là công cụ cải cách hành chính mà là giải pháp trực tiếp “gỡ nghèo” về thông tin cho người dân. Từ chỗ thông tin phân tán, khó tiếp cận, đến nay, dữ liệu và dịch vụ công đã được số hóa, kết nối và đưa đến gần người dân hơn bao giờ hết.
Điểm cốt lõi của chuyển đổi số trong giảm nghèo thông tin nằm ở việc thay đổi phương thức tiếp cận thông tin. Trước đây, người dân, đặc biệt ở vùng sâu, vùng ven biển thường gặp khó khăn khi tiếp cận chính sách, thủ tục do hạn chế về khoảng cách địa lý, thiếu minh bạch thông tin hoặc phụ thuộc vào khâu trung gian.
Khi các thủ tục hành chính được đưa lên môi trường số, thông tin cũng trở nên công khai, minh bạch và có thể truy cập mọi lúc, mọi nơi. Người dân không còn “xin thông tin”, mà chủ động “tìm thông tin”.
Việc hợp nhất hệ thống giải quyết thủ tục hành chính với Cổng Dịch vụ công quốc gia đã tạo ra một “kho dữ liệu mở” thống nhất, nơi mọi quy trình, biểu mẫu, tiến độ xử lý đều được số hóa. Điều này giúp xóa bỏ tình trạng “mỗi nơi một kiểu”, giảm nhiễu loạn thông tin và hạn chế sai lệch khi truyền đạt. Với người dân, đặc biệt là nhóm yếu thế, đây là bước chuyển quan trọng: từ tiếp cận thông tin thụ động sang chủ động và chính xác.
Hạ tầng số được phủ kín 100% xã, phường đóng vai trò như “đường dẫn thông tin” đến từng hộ dân. Internet không còn là điều xa xỉ, mà trở thành phương tiện thiết yếu để người dân tiếp cận tri thức, dịch vụ và cơ hội phát triển.
Khi sóng viễn thông được đảm bảo, người dân có thể tra cứu thủ tục, nộp hồ sơ, thanh toán trực tuyến mà không cần di chuyển xa. Việc này không chỉ tiết kiệm chi phí mà còn giảm “chi phí thông tin”, một dạng chi phí vô hình nhưng từng là rào cản lớn đối với người nghèo.
Đặc biệt, mô hình giải quyết thủ tục hành chính không phụ thuộc địa giới hành chính đã tác động trực tiếp đến việc thu hẹp khoảng cách thông tin. Người dân Cà Mau có thể nộp hồ sơ ở bất kỳ đâu thuận tiện, ranh giới hành chính không còn là rào cản tiếp cận dịch vụ. Điều này đồng nghĩa với việc cơ hội tiếp cận thông tin và dịch vụ được phân bổ đồng đều hơn, không còn phụ thuộc vào nơi cư trú.
Chuyển đổi số còn giúp nâng cao tính minh bạch và niềm tin của người dân đối với chính quyền. Toàn bộ quy trình được theo dõi trực tuyến, người dân biết rõ hồ sơ của mình đang ở đâu, ai xử lý, thời gian bao lâu. Sự minh bạch này làm giảm tình trạng “thiếu thông tin”, “mập mờ thông tin”, những yếu tố từng khiến người dân e ngại khi tiếp cận dịch vụ công. Niềm tin được củng cố, người dân sẽ chủ động tham gia nhiều hơn vào các dịch vụ số, từ đó tạo vòng tròn tích cực trong phổ cập thông tin.
Một tác động sâu hơn của chuyển đổi số trên địa bàn tỉnh Cà Mau là thay đổi năng lực tiếp nhận và xử lý thông tin. Thông qua phong trào “Bình dân học vụ số”, người dân được trang bị kỹ năng sử dụng điện thoại thông minh, truy cập Internet, thực hiện các giao dịch trực tuyến. Có kỹ năng số, người dân không chỉ tiếp cận thông tin nhanh hơn mà còn biết cách chọn lọc, khai thác và sử dụng thông tin hiệu quả. Đây chính là yếu tố then chốt để thoát “nghèo thông tin” một cách bền vững.
Các con số như 100% thủ tục hành chính đủ điều kiện được cung cấp trực tuyến, gần 89% hồ sơ xử lý trực tuyến, gần 99% thanh toán trực tuyến hay trên 97% mức độ hài lòng không chỉ phản ánh hiệu quả cải cách, mà còn cho thấy mức độ “phổ cập thông tin số”. Khi đa số người dân tham gia vào hệ sinh thái số, thông tin không còn là đặc quyền của một nhóm, mà trở thành tài nguyên chung, rõ ràng và minh bạch.
Chuyển đổi số tại Cà Mau đã tác động trực tiếp và toàn diện đến giảm nghèo thông tin: từ hạ tầng, dữ liệu, cơ chế vận hành đến năng lực người dân. Quan trọng hơn, quá trình này đang tạo ra sự thay đổi về tư duy, từ phụ thuộc sang chủ động, từ bị động tiếp nhận sang tích cực khai thác thông tin. Đây chính là nền tảng để địa phương không chỉ giảm nghèo thông tin, mà còn mở rộng cơ hội phát triển kinh tế - xã hội trong dài hạn.
.svg){kind=icon}
