Sáng 20/11, Quốc hội biểu quyết thông qua Luật Nuôi con nuôi với 463/471 đại biểu có mặt tán thành. Luật có hiệu lực thi hành từ 1/3/2027.

Luật nêu rõ nuôi con nuôi là việc xác lập quan hệ pháp lý giữa cha, mẹ và con, giữa người nhận và người được nhận tại cơ quan Nhà nước có thẩm quyền.

Nhiều hành vi bị nghiêm cấm liên quan việc nuôi con nuôi đã được quy định trong luật. Cụ thể, luật nghiêm cấm lợi dụng việc nuôi con nuôi để trục lợi, bóc lột sức lao động, xâm hại tình dục; ngược đãi, hành hạ con nuôi; xúc phạm danh dự, nhân phẩm của con nuôi; mua, bán trẻ em hoặc thực hiện hành vi vi phạm pháp luật khác.

Lợi dụng việc nuôi con nuôi để trốn tránh việc thực hiện trách nhiệm pháp lý, che giấu quan hệ huyết thống, vi phạm pháp luật, trái đạo đức xã hội, phong tục tập quán, truyền thống văn hóa tốt đẹp của dân tộc, cũng bị nghiêm cấm.

Theo quy định của luật, hành vi làm giả, cố ý làm sai lệch nội dung giấy tờ; sử dụng giấy tờ giả; che giấu thông tin, cung cấp thông tin không đúng sự thật để giải quyết nuôi con nuôi, cũng bị nghiêm cấm.

Luật nêu rõ nghiêm cấm anh, chị, em ruột, anh, chị, em con chú, con bác, con cô, con cậu, con dì nhận nhau làm con nuôi; ông bà nội, ông bà ngoại, anh, chị, em ruột của ông bà nội, ông bà ngoại nhận cháu làm con nuôi.

Người được nhận làm con nuôi là trẻ em bị bỏ rơi; trẻ em mồ côi cả cha đẻ và mẹ đẻ; trẻ em không nơi nương tựa; người dưới 18 tuổi thuộc trường hợp nuôi con nuôi trong phạm vi gia đình.

Cấm người từng có hành vi bạo lực trẻ em nhận con nuôi

Về điều kiện của người nhận con nuôi, luật quy định phải đảm bảo là người độc thân hoặc cặp vợ chồng được công nhận theo quy định của pháp luật Việt Nam, hoặc cha dượng nhận con riêng của vợ, mẹ kế nhận con riêng của chồng làm con nuôi.

Người nhận con nuôi cũng phải có năng lực hành vi dân sự đầy đủ; hơn người được nhận làm con nuôi ít nhất 20 tuổi; có điều kiện về sức khỏe, kinh tế, chỗ ở bảo đảm việc chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con nuôi; có tư cách đạo đức tốt.

Bên cạnh đó, luật cũng quy định rõ những người không được nhận con nuôi, trong đó có người đang chấp hành quyết định áp dụng biện pháp xử lý vi phạm hành chính, đang trong thời gian bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc đang chấp hành hình phạt tù, cải tạo không giam giữ; bị kết án phạt tù nhưng được hưởng án treo và đang trong thời gian thử thách…

Người đã bị xử lý vi phạm hành chính về phòng, chống bạo lực gia đình, về các hành vi xâm hại trẻ em, cũng không được nhận con nuôi, theo quy định của luật.

Luật cũng nêu rõ người từng bị kết án về một trong các tội cố ý được quy định tại chương về các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người; tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật; tội loạn luân; tội ngược đãi hoặc hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu hoặc người có công nuôi dưỡng mình; tội dụ dỗ, ép buộc hoặc chứa chấp người dưới 18 tuổi phạm pháp… thuộc trường hợp không được nhận con nuôi.

Theo quy định của luật, định kỳ 6 tháng trong thời hạn 3 năm kể từ ngày giao nhận con nuôi, cha nuôi, mẹ nuôi có trách nhiệm báo cáo tình hình phát triển của con nuôi cho UBND cấp xã đối với trường hợp cha nuôi, mẹ nuôi và con nuôi thường trú tại Việt Nam; báo cáo cho cơ quan đại diện đối với trường hợp cha nuôi, mẹ nuôi và con nuôi tạm trú ở nước ngoài; báo cáo cho Bộ Tư pháp và cơ quan đại diện đối với trường hợp cha nuôi, mẹ nuôi là người Việt Nam định cư ở nước ngoài, người nước ngoài thường trú ở nước ngoài, con nuôi thường trú ở nước ngoài.

Trường hợp nuôi con nuôi trong phạm vi gia đình thì cha nuôi, mẹ nuôi không phải báo cáo tình hình phát triển của con nuôi.