Cấm xe máy ở Hà Nội: Bắt con voi chui vừa lỗ kim!

Một lần nữa, người dân lại xôn xao trước đề xuất thí điểm cấm xe máy tuyến Lê Văn Lương hoặc Nguyễn Trãi của Sở GTVT Hà Nội. Rất nhiều ý kiến trái chiều, kẻ đi ô tô thì ủng hộ, còn người đi xe máy không đồng tình.

Xác định nhầm đối tượng

Không rõ mục tiêu chính của Sở GTVT khi cấm xe máy là gì: giảm ô nhiễm môi trường hay giảm tắc nghẽn giao thông?

Nếu nói cấm xe máy chạy xăng để giảm ô nhiễm môi trường do không có chuẩn khí thải như ô tô thì điều đó có nghĩa xe máy điện được phép sử dụng. Trường hợp này lại không giải quyết được tắc nghẽn giao thông vì xe máy điện hay xe máy chạy xăng đều chiếm không gian đường phố như nhau. Nếu vậy, phải chăng Sở GTVT đang lobby chính sách để bán xe máy điện?

Nếu mục tiêu là để giảm tắc nghẽn giao thông thì Sở GTVT đã xác định nhầm đối tượng: ô tô mới là đối tượng chính gây ùn tắc, chứ không phải xe máy. Một chiếc ô tô chiếm khoảng 12-15m2 khi ở trạng thái đỗ (gấp 10 lần xe máy) và 50-65m2 khi di chuyển ở tốc độ 30km/h (gấp 20 lần xe máy). Nghĩa là, một chiếc ô tô khi di chuyển chậm trong đô thị sẽ chiếm không gian tương đương với khoảng không gian cần thiết cho 10-20 chiếc xe máy.

{keywords}
Thị phần vận tải của thành phố Đài Bắc (tài liệu do chuyên gia giao thông Mochizuki Shinichi, tổ chức CarFreeDay Nhật Bản cung cấp)

Thành phố Bắc Kinh của Trung Quốc cũng cấm xe máy, mặc dù họ có hệ thống vận tải hành khách công cộng (VTHKCC) hoàn chỉnh và đầu tư từ rất sớm nhưng vẫn chịu cảnh tắc nghẽn vì tỷ lệ sử dụng ô tô cá nhân tăng lên. 

Với hoàn cảnh tương tự như Hà Nội, Thành phố Đài Bắc - Đài Loan có hệ thống VTHKCC phát triển và hoàn chỉnh với mạng lưới đường sắt đô thị (ĐSĐT) hoàn chỉnh, hệ thống xe buýt ưu tiên, rất hiệu quả và xe đạp công cộng rất tốt nhưng xe máy vẫn chiếm tỷ lệ 28% vì nó vẫn phù hợp với một số đối tượng và một số chuyến đi nhất định.

Do vậy, việc đề xuất cấm hoàn toàn xe máy là rất phi lý, thiếu thực tế và có phần ẩu, nhất là khi ở Hà Nội tỷ lệ người dân sử dụng xe máy chiếm hơn 70% nhu cầu đi lại, cao hơn Bắc Kinh nhiều lần. Việc cấm hoàn toàn xe máy chẳng khác nào việc bắt con voi chui qua lỗ kim!

Không những thế, việc cấm sử dụng xe máy sẽ lại khuyến khích một bộ phận người dân mua ô tô để đi lại hàng ngày. Điều đó sẽ làm cho tình trạng tắc nghẽn ngày càng trầm trọng hơn.

Đến 2050, giao thông công cộng chưa đáp ứng nổi 30% nhu cầu đi lại thì cấm làm sao?

Nhiều người thắc mắc rằng, nếu hệ thống VTHKCC của thủ đô thực sự tốt thì tại sao lại phải cấm người dân sử dụng xe máy? Người dân rất nhạy cảm nên nếu thực sự tốt và tiện lợi thì không cần cấm họ cũng tự động bỏ xe máy để chuyển sang sử dụng VTHKCC.

Cốt lõi của vấn đề nằm ở chỗ: liệu hệ thống VTHKCC có thực sự đủ khả năng đáp ứng nhu cầu đi lại của người dân sau khi lệnh cấm được ban hành hay không?

Trả lời báo chí, Giám đốc Sở GTVT Hà Nội Vũ Văn Viện có lẽ đã quá lãng mạn khi cho rằng hệ thống VTHKCC sẽ đảm bảo đáp ứng được điều kiện đi lại, sinh hoạt bình thường của người dân. Tuy nhiên, sau thất bại của các dự án phát triển VTHKCC hiện đại như tuyến BRT 01 hay sự chậm trễ của tất cả các dự án ĐSĐT, người dân cảm thấy không yên tâm và nghi ngờ vào lời hứa hẹn mơ hồ trên.

Với một kịch bản vô cùng lãng mạn, trong đó hệ thống vận tải hành khách công cộng có những bước phát triển hết sức ngoạn mục như sau mỗi 5 năm, Hà Nội có thêm khoảng 30km ĐSĐT và 15km xe buýt nhanh BRT, sản lượng xe buýt tăng mạnh với 2%/năm thì tỷ lệ đảm nhận của hệ thống vận tải hành khách công cộng đến năm 2040 cũng chỉ đạt khoảng 15% nhu cầu đi lại, và đến tận 2050 cũng chỉ đạt khoảng 25% nhu cầu đi lại.

{keywords}
Dự báo thị phần vận tải cho thành phố Hà Nội đến 2050

Còn lúng túng và việc cần làm ngay

Có lẽ Sở GTVT đã quá chủ quan khi vội cho rằng cứ đầu tư xây dựng hạ tầng VTHKCC như BRT hay ĐSĐT thì có thể đáp ứng nhu cầu đi lại của người dân.

Thực tế, xét cả tuyến BRT 01 trên trục đường Lê Văn Lương và tuyến ĐSĐT 2A trên trục Nguyễn Trãi đều thấy sự thiếu đồng bộ trong phát triển hạ tầng, đặc biệt là giao thông tiếp cận đã không được quan tâm đầu tư tương xứng.

Ví dụ, hè phố cho người đi bộ còn rất nhếch nhác, bị chiếm dụng để kinh doanh, thiếu cây xanh bóng mát; đường cho xe đạp chưa được quan tâm; tại các điểm dừng của tuyến BRT 01 và các nhà ga của tuyến ĐSĐT 2A không thấy bố trí chỗ cho các phương tiện trung chuyển. Bên cạnh đó, các ga của tuyến ĐSĐT 2A đều nằm khá xa các điểm tập trung dân cư như các trường học, các khu tập thể, các khu chung cư và các cao ốc văn phòng. Không hiểu người dân sẽ đi lại như thế nào và Sở GTVT đã có giải pháp cụ thể để khắc phục?

Thiết nghĩ, nhiệm vụ cần làm đối với Sở GTVT hiện nay là khắc phục ngay những thiếu sót trên nhằm xây dựng niềm tin của người dân vào hệ thống VTHKCC thông qua việc phát huy tối đa hiệu quả của các tuyến vận chuyển khối lượng lớn.

{keywords}
 Nếu đã cấm sử dụng phương tiện giao thông cá nhân thì phải cấm cả xe máy lẫn ô tô cá nhân.

Người dân chẳng thích thú gì khi phải sử dụng xe máy để đi lại hàng ngày, nhưng họ đã mất niềm tin vào hệ thống VTHKCC sau thất bại của tuyến BRT 01 hiện đại và đắt tiền nhưng kém hiệu quả mà Hà Nội đã quảng bá rầm rộ suốt mấy năm nay.

Chưa kể, việc cấm hoàn toàn xe máy trong khi những người đi ô tô chỉ cần nộp phí là được sử dụng dẫn tới mất công bằng xã hội. Do vậy, nếu đã cấm sử dụng phương tiện giao thông cá nhân thì phải cấm cả xe máy lẫn ô tô cá nhân.

Ông Enrique Penalosa, thị trưởng thành phố Bogota của Colombia năm 1998 - một trong những thành phố thành công trong việc phát triển giao thông bền vững - nói: “thật ngược đời khi các nước nghèo, kém phát triển lại tập trung tất cả mọi nguồn lực mà họ có để giúp cho người giàu tránh tắc đường, chứ không phải cho tất cả mọi người”. Điều đó có lẽ đúng, nếu Hà Nội thực hiện lệnh cấm sử dụng xe máy.

Do vậy, thay vì việc thí điểm cấm người dân sử dụng xe máy trên trục Nguyễn Trãi hoặc Lê Văn Lương, Sở GTVT nên thử nghiệm cấm sử dụng xe máy đối với cán bộ nhân viên một số cơ quan nằm dọc theo hai trục giao thông này trong vòng 1 tuần hoặc 1 tháng, bắt đầu từ chính Sở GTVT. Chính giám đốc Sở GTVT cũng phải sử dụng hệ thống VTHKCC trong suốt thời gian thử nghiệm để đánh giá những thiếu sót và bất hợp lý trước khi mở rộng sang các cơ quan khác. Sau một năm thử nghiệm, nếu thành công mới tính tiếp.

Nguyễn Ngọc Quang - Đại học Twente, Hà Lan 

tin nổi bật

Việt Nam thay đổi chiến lược, chọn dòng vốn FDI sản xuất ‘xanh’ hơn

Với tầm nhìn chiến lược, nhiều doanh nghiệp FDI tại Việt Nam định hướng hoạt động sản xuất kinh doanh hướng tới phát triển xanh và bền vững.

Cuộc chuyển đổi lớn: Số hóa triệu điểm check-in, hàng vạn nhà hàng, khách sạn

Kinh tế số du lịch là chuyển đổi số, dữ liệu số, địa chỉ số cho 3.000 DN lữ hành, gần 30.000 HDV du lịch, 38.000 cơ sở lưu trú, 550 ngàn nhà hàng, quán ăn, 41 ngàn di tích thắng cảnh, 3.000 DN vận tải, 162 bảo tàng hay triệu triệu điểm check-in…

San lấp đồi núi, phân lô, bán nền: Thủ tướng chỉ thị xử lý nghiêm

Bộ Công an chủ trì, phối hợp với Bộ NN-PTNT và các cơ quan chức năng điều tra, xử lý nghiêm tình trạng phá rừng, lấn chiếm đất rừng trái pháp luật.

'Phản đòn' siết tín dụng bất động sản: Chỉ mới nghe tin, giá nhà đã tăng

“Kinh tế Trung Quốc đã phải trả giá đắt vì việc siết tín dụng BĐS, buộc nước này phải nới lỏng chính sách từ cuối tháng 4 vừa qua. Đây chính là một bài học kinh nghiệm cho Việt Nam trong việc nhìn nhận đúng vai trò của thị trường BĐS”.

Thâu tóm doanh nghiệp nhà nước: 'Giết chết' sản xuất, chiếm lấy đất vàng

Một số DN Nhà nước sau khi cổ phần hóa đã chuyển đổi mô hình sản xuất kinh doanh để khai thác lợi thế từ đất đai, dẫn đến hệ lụy “giết chết” hoạt động sản xuất kinh doanh.

Rộ săn đất nghỉ dưỡng ven sông núi, view tiền tỷ

30 năm làm việc ở TP.HCM, nay tích lũy kha khá, vợ chồng anh Tiến Bình lên Đà Lạt, Bảo Lộc, Lâm Hà (Lâm Đồng) lùng mua đất làm nơi dưỡng già...

Chơi 'tất tay' giữa cơn sốt, nhà đầu tư F0 sập bẫy, ôm đất không thể giao dịch

Nhiều nhà đầu tư tay ngang, ít kinh nghiệm, lần đầu lao vào cơn sốt đất đã lâm vào cảnh nợ nần, phá sản vì mua phải đất vướng pháp lý, không thể giao dịch.

Nhức nhối 35 dự án băm nát xã nghèo

Khi cơn sốt nở rộ các dự án bất động sản Hà Nội lan tới tỉnh lân cận Hòa Bình, người ta bắt đầu thấy những ngọn núi, rừng cây bên cạnh tuyến quốc lộ mới mở (từ Đại lộ Thăng Long chạy thẳng lên TP Hòa Bình) bị máy xúc ngoạm nham nhở.

Qua "sốt nóng", chủ nhà đất tự giảm giá rao bán xuống cả tỷ đồng

Từng rao bán căn nhà diện tích hơn 50 m2 xây 4 tầng ở quận Hoàng Mai (Hà Nội) với giá 5,8 tỷ đồng nhưng sau nhiều tháng không có người mua, chủ nhà đã phải giảm xuống gần 1 tỷ đồng.

Ôm mảnh ruộng ngàn m2 rồi bỏ hoang: Giấc mộng 10 năm ăn cú đậm

Trong khi nhiều nhà đầu tư đất nền khóc ròng vì bán cắt lỗ cũng không có người mua thì một số nhà đầu tư khác lại chuyển sang đất nông nghiệp, chấp nhận đọng vốn 5 đến 10 năm chờ thời tăng gấp chục lần giá trị.

Loạt ‘ông lớn’ đổ hàng tỷ USD vào Bình Dương

Hàng loạt doanh nghiệp nước ngoài đã đăng ký đầu tư 1,9 tỷ USD vào Bình Dương trong quý đầu tiên của năm 2022. Trong số này, riêng một “ông lớn” từ Đan Mạch đã đầu tư hơn 1 tỷ USD.

Đâu là giá đất thị trường để tính thuế?

Ngành thuế đang quyết liệt rà soát từng giao dịch chuyển nhượng bất động sản để hạn chế nạn kê khai hai giá, nhưng thực tế triển khai còn nhiều bất cập.

Chung cư hết thời hạn 50 năm, đang ở nhà mình bỗng ra đứng đường?

Nhiều ý kiến khác nhau về việc quy định căn hộ chung cư chỉ được sở hữu 50 năm, 70 năm hay lâu dài.

Tiền 'ế' trong két chục nghìn tỷ nhưng làm cây cầu vật vã 6 năm không xong

Vốn đầu tư được giao giải ngân rất chậm, trên thực tế nhiều dự án tại địa phương đang chậm tiến độ, gây lãng phí. Nhu cầu hạ tầng cho phát triển lớn nhưng triển khai rất ì ạch.

Biến động khó lường, lời cảnh báo tới hai trụ cột kinh tế Việt Nam

Những thay đổi về chính sách cần tính đến tác động tới hai ngành trụ cột của nền kinh tế là bất động sản và ngân hàng; cũng như những tác động mang tính dây chuyền tới thị trường tài chính.