Cấm xe máy ở Hà Nội: Bắt con voi chui vừa lỗ kim!

Một lần nữa, người dân lại xôn xao trước đề xuất thí điểm cấm xe máy tuyến Lê Văn Lương hoặc Nguyễn Trãi của Sở GTVT Hà Nội. Rất nhiều ý kiến trái chiều, kẻ đi ô tô thì ủng hộ, còn người đi xe máy không đồng tình.

Xác định nhầm đối tượng

Không rõ mục tiêu chính của Sở GTVT khi cấm xe máy là gì: giảm ô nhiễm môi trường hay giảm tắc nghẽn giao thông?

Nếu nói cấm xe máy chạy xăng để giảm ô nhiễm môi trường do không có chuẩn khí thải như ô tô thì điều đó có nghĩa xe máy điện được phép sử dụng. Trường hợp này lại không giải quyết được tắc nghẽn giao thông vì xe máy điện hay xe máy chạy xăng đều chiếm không gian đường phố như nhau. Nếu vậy, phải chăng Sở GTVT đang lobby chính sách để bán xe máy điện?

Nếu mục tiêu là để giảm tắc nghẽn giao thông thì Sở GTVT đã xác định nhầm đối tượng: ô tô mới là đối tượng chính gây ùn tắc, chứ không phải xe máy. Một chiếc ô tô chiếm khoảng 12-15m2 khi ở trạng thái đỗ (gấp 10 lần xe máy) và 50-65m2 khi di chuyển ở tốc độ 30km/h (gấp 20 lần xe máy). Nghĩa là, một chiếc ô tô khi di chuyển chậm trong đô thị sẽ chiếm không gian tương đương với khoảng không gian cần thiết cho 10-20 chiếc xe máy.

{keywords}
Thị phần vận tải của thành phố Đài Bắc (tài liệu do chuyên gia giao thông Mochizuki Shinichi, tổ chức CarFreeDay Nhật Bản cung cấp)

Thành phố Bắc Kinh của Trung Quốc cũng cấm xe máy, mặc dù họ có hệ thống vận tải hành khách công cộng (VTHKCC) hoàn chỉnh và đầu tư từ rất sớm nhưng vẫn chịu cảnh tắc nghẽn vì tỷ lệ sử dụng ô tô cá nhân tăng lên. 

Với hoàn cảnh tương tự như Hà Nội, Thành phố Đài Bắc - Đài Loan có hệ thống VTHKCC phát triển và hoàn chỉnh với mạng lưới đường sắt đô thị (ĐSĐT) hoàn chỉnh, hệ thống xe buýt ưu tiên, rất hiệu quả và xe đạp công cộng rất tốt nhưng xe máy vẫn chiếm tỷ lệ 28% vì nó vẫn phù hợp với một số đối tượng và một số chuyến đi nhất định.

Do vậy, việc đề xuất cấm hoàn toàn xe máy là rất phi lý, thiếu thực tế và có phần ẩu, nhất là khi ở Hà Nội tỷ lệ người dân sử dụng xe máy chiếm hơn 70% nhu cầu đi lại, cao hơn Bắc Kinh nhiều lần. Việc cấm hoàn toàn xe máy chẳng khác nào việc bắt con voi chui qua lỗ kim!

Không những thế, việc cấm sử dụng xe máy sẽ lại khuyến khích một bộ phận người dân mua ô tô để đi lại hàng ngày. Điều đó sẽ làm cho tình trạng tắc nghẽn ngày càng trầm trọng hơn.

Đến 2050, giao thông công cộng chưa đáp ứng nổi 30% nhu cầu đi lại thì cấm làm sao?

Nhiều người thắc mắc rằng, nếu hệ thống VTHKCC của thủ đô thực sự tốt thì tại sao lại phải cấm người dân sử dụng xe máy? Người dân rất nhạy cảm nên nếu thực sự tốt và tiện lợi thì không cần cấm họ cũng tự động bỏ xe máy để chuyển sang sử dụng VTHKCC.

Cốt lõi của vấn đề nằm ở chỗ: liệu hệ thống VTHKCC có thực sự đủ khả năng đáp ứng nhu cầu đi lại của người dân sau khi lệnh cấm được ban hành hay không?

Trả lời báo chí, Giám đốc Sở GTVT Hà Nội Vũ Văn Viện có lẽ đã quá lãng mạn khi cho rằng hệ thống VTHKCC sẽ đảm bảo đáp ứng được điều kiện đi lại, sinh hoạt bình thường của người dân. Tuy nhiên, sau thất bại của các dự án phát triển VTHKCC hiện đại như tuyến BRT 01 hay sự chậm trễ của tất cả các dự án ĐSĐT, người dân cảm thấy không yên tâm và nghi ngờ vào lời hứa hẹn mơ hồ trên.

Với một kịch bản vô cùng lãng mạn, trong đó hệ thống vận tải hành khách công cộng có những bước phát triển hết sức ngoạn mục như sau mỗi 5 năm, Hà Nội có thêm khoảng 30km ĐSĐT và 15km xe buýt nhanh BRT, sản lượng xe buýt tăng mạnh với 2%/năm thì tỷ lệ đảm nhận của hệ thống vận tải hành khách công cộng đến năm 2040 cũng chỉ đạt khoảng 15% nhu cầu đi lại, và đến tận 2050 cũng chỉ đạt khoảng 25% nhu cầu đi lại.

{keywords}
Dự báo thị phần vận tải cho thành phố Hà Nội đến 2050

Còn lúng túng và việc cần làm ngay

Có lẽ Sở GTVT đã quá chủ quan khi vội cho rằng cứ đầu tư xây dựng hạ tầng VTHKCC như BRT hay ĐSĐT thì có thể đáp ứng nhu cầu đi lại của người dân.

Thực tế, xét cả tuyến BRT 01 trên trục đường Lê Văn Lương và tuyến ĐSĐT 2A trên trục Nguyễn Trãi đều thấy sự thiếu đồng bộ trong phát triển hạ tầng, đặc biệt là giao thông tiếp cận đã không được quan tâm đầu tư tương xứng.

Ví dụ, hè phố cho người đi bộ còn rất nhếch nhác, bị chiếm dụng để kinh doanh, thiếu cây xanh bóng mát; đường cho xe đạp chưa được quan tâm; tại các điểm dừng của tuyến BRT 01 và các nhà ga của tuyến ĐSĐT 2A không thấy bố trí chỗ cho các phương tiện trung chuyển. Bên cạnh đó, các ga của tuyến ĐSĐT 2A đều nằm khá xa các điểm tập trung dân cư như các trường học, các khu tập thể, các khu chung cư và các cao ốc văn phòng. Không hiểu người dân sẽ đi lại như thế nào và Sở GTVT đã có giải pháp cụ thể để khắc phục?

Thiết nghĩ, nhiệm vụ cần làm đối với Sở GTVT hiện nay là khắc phục ngay những thiếu sót trên nhằm xây dựng niềm tin của người dân vào hệ thống VTHKCC thông qua việc phát huy tối đa hiệu quả của các tuyến vận chuyển khối lượng lớn.

{keywords}
 Nếu đã cấm sử dụng phương tiện giao thông cá nhân thì phải cấm cả xe máy lẫn ô tô cá nhân.

Người dân chẳng thích thú gì khi phải sử dụng xe máy để đi lại hàng ngày, nhưng họ đã mất niềm tin vào hệ thống VTHKCC sau thất bại của tuyến BRT 01 hiện đại và đắt tiền nhưng kém hiệu quả mà Hà Nội đã quảng bá rầm rộ suốt mấy năm nay.

Chưa kể, việc cấm hoàn toàn xe máy trong khi những người đi ô tô chỉ cần nộp phí là được sử dụng dẫn tới mất công bằng xã hội. Do vậy, nếu đã cấm sử dụng phương tiện giao thông cá nhân thì phải cấm cả xe máy lẫn ô tô cá nhân.

Ông Enrique Penalosa, thị trưởng thành phố Bogota của Colombia năm 1998 - một trong những thành phố thành công trong việc phát triển giao thông bền vững - nói: “thật ngược đời khi các nước nghèo, kém phát triển lại tập trung tất cả mọi nguồn lực mà họ có để giúp cho người giàu tránh tắc đường, chứ không phải cho tất cả mọi người”. Điều đó có lẽ đúng, nếu Hà Nội thực hiện lệnh cấm sử dụng xe máy.

Do vậy, thay vì việc thí điểm cấm người dân sử dụng xe máy trên trục Nguyễn Trãi hoặc Lê Văn Lương, Sở GTVT nên thử nghiệm cấm sử dụng xe máy đối với cán bộ nhân viên một số cơ quan nằm dọc theo hai trục giao thông này trong vòng 1 tuần hoặc 1 tháng, bắt đầu từ chính Sở GTVT. Chính giám đốc Sở GTVT cũng phải sử dụng hệ thống VTHKCC trong suốt thời gian thử nghiệm để đánh giá những thiếu sót và bất hợp lý trước khi mở rộng sang các cơ quan khác. Sau một năm thử nghiệm, nếu thành công mới tính tiếp.

Nguyễn Ngọc Quang - Đại học Twente, Hà Lan 

tin nổi bật

Mặt bằng trung tâm TP.HCM ế ẩm vẫn hét giá thuê tiền tỷ

Gần một năm sau khi TP.HCM mở cửa trở lại sau đại dịch, nhiều mặt bằng đắc địa ngay trung tâm TP.HCM vẫn chưa được lấp đầy, không ít nơi xuất hiện tình trạng xuống cấp.

Ông Vũ Tiến Lộc: Quá đau khi thấy doanh nghiệp FDI khai thác tài nguyên, lao động giá rẻ

Việt Nam mong muốn doanh nghiệp FDI tới để hợp tác chứ không phải vào để xây dựng mô hình khép kín trong nền kinh tế Việt Nam như những ốc đảo, theo Nguyên Chủ tịch VCCI - ông Vũ Tiến Lộc.

Giá trị thương hiệu Việt đạt 431 tỷ USD, mức tăng nhanh nhất thế giới

Theo báo cáo của Brand Finance, mặc dù ảnh hưởng của đại dịch nhưng giá trị các thương hiệu của Việt Nam tiếp tục tăng.

Phố Hàn bị ‘ngộp’

Hoạt động kinh doanh gặp khó khăn, nhiều chủ doanh nghiệp người Hàn phá sản, đóng cửa, bỏ về nước chưa hẹn ngày quay lại. Tuyến phố Hàn vắng hẳn.

Vạn sinh viên cần nơi ở, đầu tư hàng chục tỷ xây nhà trọ kiếm lời

Đã qua thời kỳ sôi động nhưng gần đây, loại bất động sản nhà trọ tại các xã quanh khu vực Hòa Lạc đang nóng lên từng ngày. Không ít nhà đầu tư bỏ ra vài chục tỷ đồng mua đất xây dựng nhà trọ cho sinh viên thuê.

Sắp thông xe cây cầu cạn có trụ cao nhất Việt Nam đi Sa Pa

Cầu Móng Sến (thị xã Sa Pa, Lào Cai) với tổng mức đầu tư hơn 450 tỷ đồng, trụ cao 83m dự kiến sẽ thông xe trong đầu quý IV/2022.

Bộ KH-ĐT đề nghị làm rõ nhiều vấn đề khi lùi khởi công Metro Bến Thành - Tham Lương

Bộ Kế hoạch và Đầu tư vừa có văn bản gửi UBND TP.HCM về việc kiến nghị điều chỉnh thời gian thực hiện Dự án tuyến tàu điện ngầm số 2 TP.HCM, tuyến Bến Thành - Tham Lương, sang cuối năm 2025 đầu năm 2026.

Phát triển thêm điện gió ở miền Bắc

Sau khi rà soát, Bộ Công Thương dự kiến điện gió trên bờ tăng thêm 700 MW tại miền Bắc để tận dụng tiềm năng gió tại các tỉnh miền núi phía Bắc.

Nhiệt điện tỷ USD 2 lần đội vốn, xong 7 năm vẫn chưa hẹn ngày quyết toán

Bộ Công Thương vừa gửi văn bản đôn đốc các bộ ngành cho ý kiến về phương án xử lý tồn tại liên quan đến quyết toán Dự án nhà máy nhiệt điện Vũng Áng 1.

GDP quý III tăng tới 13,67%, lạm phát vẫn thấp

Tổng sản phẩm trong nước (GDP) quý III/2022 ước tính tăng khá cao ở mức 13,67% so với cùng kỳ năm trước. GDP 9 tháng năm 2022 tăng 8,83% so với cùng kỳ năm trước, là mức tăng cao nhất của 9 tháng trong giai đoạn 2011-2022.

Kiến nghị không mở karaoke, quán bar ở chung cư

Góp ý liên quan tới Luật Kinh doanh bất động sản, TS. Cấn Văn Lực cho rằng không nên mở karaoke, kinh doanh quán bar ở chung cư vì dễ mất an toàn.

Chứng khoán, bất động sản hay nên gửi tiết kiệm để ‘ăn no ngủ kỹ’?

Chuyên gia kinh tế cho rằng, gửi tiết kiệm là lựa chọn an toàn, "ăn no ngủ kỹ" thời điểm này. Đầu tư chứng khoán sẽ có tính rủi ro cao.

Bắc Ninh sắp khởi công cây cầu nghìn tỷ kết nối Hải Dương

Cầu Kênh Vàng kết nối Bắc Ninh - Hải Dương dự kiến được khởi công vào cuối năm 2022 với kinh phí hơn 1.700 tỷ đồng. Dự án đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối kinh tế, xã hội, phục vụ dân sinh giữa hai tỉnh.

Không có nhà đầu tư điện than BOT nào tự nguyện dừng dự án

Bộ Công Thương cho biết không có chủ đầu tư dự án nhiệt điện BOT nào tự nguyện dừng dự án. Vì vậy, để tránh rủi ro pháp lý và đền bù nhà nước, cần tiếp tục để trong Quy hoạch điện 8 các dự án này, nhất là các dự án BOT có chủ đầu tư nước ngoài.

Đế chế Shopee lung lay

Tham vọng trở thành một siêu ứng dụng, Shopee đang đối mặt với nhiều thách thức tại hầu hết thị trường, trong đó có Việt Nam.