Căn bệnh bí ẩn nhất trong lịch sử y học thế giới

Bệnh viêm não hôn mê hay dịch bệnh Economo (còn gọi là bệnh ngủ), được ghi nhận từ thế kỷ 17, là một trong những căn bệnh kỳ lạ và là bí ẩn chưa được giải mã.

Sự xuất hiện

Chứng bệnh ngủ li bì lần đầu tiên được quan sát thấy vào thế kỷ 17, khi một số người ở London (Anh) đột nhiên rơi vào trạng thái buồn ngủ kéo dài với các triệu chứng tương tự như bệnh viêm não, không tỉnh dậy sau vài tuần, không uống, không ăn… Người ta đã cố gắng đánh thức họ bằng tiếng ồn, ánh sáng và bằng nhiều cách khác, nhưng vô ích. Căn bệnh này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1917 bởi bác sĩ tâm thần và thần kinh học người Áo Konstantin von Economo, người gọi nó là “viêm não hôn mê” (vì vậy thỉnh thoảng người ta còn gọi là bệnh Economo).

Các triệu chứng đầu tiên thường xuất hiện khá đột ngột, bắt đầu bằng đau đầu và cảm thấy mệt mỏi, sau đó xuất hiện trạng thái lơ mơ, đôi khi kèm theo mê sảng nhưng bệnh nhân dễ tỉnh giấc. Bệnh có thể dẫn đến tử vong sớm hoặc sau vài tuần; nhưng nó có thể kéo dài trong nhiều tuần hoặc thậm chí vài tháng. Điều đáng sợ là căn bệnh này không có các triệu chứng đồng nhất - nó giống như một chứng thủy đậu nhiều đầu, biểu hiện theo những cách khác nhau.

{keywords}
Qua hàng trăm năm, đến nay, nguồn gốc và phương pháp điều trị bệnh viêm não hôn mê vẫn là một thách thức lớn đối với các nhà khoa học. Ảnh: russian7.ru

Một phần ba số bệnh nhân bệnh ngủ chết trong giai đoạn cấp tính, hôn mê không thể đánh thức hoặc rơi vào trạng thái mất ngủ nặng đến mức không thể bằng cách nào làm cho họ ngủ được, thường kết thúc bằng cái chết trong vòng 10 đến 14 ngày. Do cảm thấy khó thở nên trong khi ngủ, bệnh nhân thường thực hiện các tư thế khác lạ. Đôi khi mất ngủ đi kèm với sự phấn khích cao liên tục, khiến bệnh nhân trở nên điên cuồng, cả về thể xác lẫn tinh thần.

Những bệnh nhân này ở trong trạng thái phấn khích và vận động không ngừng cho đến khi chết, do hoàn toàn kiệt sức trong 1 tuần hoặc 10 ngày. Tổng số nạn nhân bị chết ước tính khoảng 1,6 triệu người (có tài liệu ghi là 5 triệu, dịch bệnh kéo dài 10 năm), khoảng 20% ​​bệnh nhân sống sót cần được chăm sóc chuyên nghiệp cho đến hết đời; dưới 1/3 số bệnh nhân hồi phục hoàn toàn.

Bệnh viêm não hôn mê đã không tái phát trong hơn hai thế kỷ - cho đến mùa đông năm 1916-1917, khi người dân ở Vienna (Áo) và các thành phố châu Âu khác đột nhiên bắt đầu buồn ngủ. Một trong những trường hợp đầu tiên được ghi nhận gần Verdun ở Pháp, nơi căn bệnh tấn công và đã cướp đi sinh mạng của một số quân lính Atlanta. Trong đại dịch, tất cả mọi người đều được chẩn đoán mắc bệnh ngủ, vì giấc ngủ quá dài dẫn đến tử vong là dấu hiệu duy nhất của căn bệnh.

Tuy nhiên, vào thời điểm đó, mọi thứ được cho là do quá tải và mệt mỏi kinh niên của người lính. Các bác sĩ cũng có lúc cho rằng nguyên nhân gây ra các triệu chứng bất thường của họ là do khí mù tạt, được sử dụng rộng rãi trong chiến tranh. Nhưng những người dân thường sau đó cũng bắt đầu bị mắc bệnh, nên các bác sĩ phải thừa nhận không phải do khí độc. Căn bệnh này lây lan nhanh chóng trên khắp hành tinh cùng lúc với dịch cúm Tây Ban Nha, vốn khiến 50 triệu người thiệt mạng, khiến ít người quan tâm hơn.

Chứng bệnh ngủ ở Liên Xô

Từ châu Âu, bệnh viêm não hôn mê đã ập đến Liên Xô. Tại Nizhny Novgorod, trường hợp mắc bệnh đầu tiên được ghi nhận vào tháng 3/1921, và trong vòng 3 năm sau đó, tại vùng lãnh thổ này, 18 nam giới và 13 phụ nữ đã bị mắc bệnh. Tại Moscow, những người đầu tiên mang mầm bệnh xuất hiện vào tháng 9/1922, 2 tháng sau đó có 1 đợt tăng đột biến số bệnh nhân với các triệu chứng lạ - ngủ li bì, khó thở, mắt bị liệt, và sốt, rất khó để đánh thức, họ ngủ thiếp đi ngay cả khi đang ăn.

{keywords}
Bệnh viêm não hôn mê là một trong những căn bệnh kỳ lạ nhất trong lịch sử nhân loại. Ảnh: livejournal.com

Các bác sĩ ghi nhận, trên bệnh nhân cơ mắt bị liệt lan rộng, mí mắt bị sụp xuống, một số trường hợp còn phát triển thành lác; không thể xác định tầng lớp dân nào có nguy cơ mắc bệnh và tỷ lệ mắc bệnh - tất cả mọi người, không phân biệt tuổi tác, giới tính và thành phần xã hội, đều bị bệnh. Vì bệnh ngủ lây truyền qua các giọt nhỏ trong không khí, người ta tin rằng tác nhân gây bệnh là một loại virus chưa xác định. Có suy đoán rằng việc bùng phát có liên quan đến hậu quả của dịch cúm Tây Ban Nha hoành hành vào năm 1918-1919.

Hoặc người châu Âu bị suy yếu bởi bệnh cúm, trở thành “con mồi dễ dàng” cho loại virus mới, hoặc viêm não trở thành một biến chứng muộn của bệnh cúm Tây Ban Nha. Theo Giáo sư Khoa các bệnh thần kinh tại Đại học Moscow Mikhail Margulis, đầu năm 1923, số ca mắc bệnh ở thủ đô Liên Xô khoảng 100, với tỷ lệ mắc cao nhất vào tháng Giêng. Ông mô tả các triệu chứng của bệnh ngủ: các bệnh nhân rơi vào một giấc ngủ kéo dài rất lâu, nhưng họ vẫn tỉnh táo một phần.

Giấc ngủ có thể kéo dài từ một tuần đến một tháng, phụ thuộc vào mức độ phức tạp của dạng bệnh và đặc điểm của hệ thống miễn dịch của con người. Trong số những bệnh nhân của Bệnh viện Старо-Екатерининская được chẩn đoán mắc chứng này, cứ bốn người thì có một người tử vong. Những người hồi phục đã cố gắng tỉnh dậy không bao giờ có thể trở lại cuộc sống bình thường của họ, họ vẫn bị liệt hoặc mất trí; biến chứng vô hại nhất sau cơn bệnh là chứng lác mắt.

Dịch bệnh ngủ ở Liên Xô đã trở thành tình trạng khẩn cấp thực sự, một ủy ban đã được thành lập để nghiên cứu bệnh Economo. Các quan sát lâm sàng phong phú đã trở thành cơ sở cho các chuyên khảo của N. Chetverikov, A. Grinshtein, cũng như các bộ sưu tập y học tập thể đã được xuất bản. Các chuyên gia này ghi nhận sự gia tăng tỷ lệ mắc bệnh ngủ trong dân số Do Thái, cũng như mối tương quan của căn bệnh này với chấn thương và các bệnh tật khác.

Tuy nhiên, y học Liên Xô không thể phác thảo phương pháp điều trị hiệu quả, Phương Tây cũng chìm trong những phỏng đoán. Các bác sĩ Liên Xô đã đặt cược vào việc tăng cường khả năng miễn dịch, cải thiện chế độ ăn uống tổng thể, hoạt động thể chất hợp lý và chăm sóc y tế miễn phí, bao gồm cả việc khám sức khỏe hàng năm. Để bảo vệ bản thân khỏi bị nhiễm trùng, Margulis khuyên nên thực hiện “các biện pháp phòng ngừa tương tự như đối với các bệnh truyền nhiễm khác”.

Bệnh ngủ lây lan trên toàn cầu đến năm 1927, 5 triệu người đổ bệnh vì hôn mê, nhưng tại tất cả các quốc gia, dịch bệnh đã biến mất đột ngột và bí ẩn như khi nó bùng phát. Ngày nay, bệnh viêm não Economo được gọi là một “bệnh lâm sàng hiếm gặp”, nó chưa bao giờ trở lại với quy mô ồ ạt. Đợt bùng phát lớn cuối cùng đã được ghi nhận trên lãnh thổ của Liên Xô cũ - vào năm 2014, 33 cư dân của vùng Akmola của Kazakhstan đã bị nhiễm bệnh.

Trong hàng trăm năm qua, những phòng thí nghiệm tối tân nhất và những nhà khoa học hàng đầu đã cố gắng giải thích hiện tượng viêm não hôn mê và phát triển một phương pháp chữa trị, nhưng “virus buồn ngủ” - tác nhân gây bệnh dịch viêm não hôn mê vẫn chưa được phân lập, căn bệnh vẫn là một trong những bí ẩn lớn nhất trong lịch sử.

Theo VOV

Những con số báo hiệu đại dịch Covid-19 chấm dứt

Những con số báo hiệu đại dịch Covid-19 chấm dứt

Các nhà nghiên cứu đã chỉ ra hai viễn cảnh cho thấy đại dịch Covid-19 sẽ kết thúc như thế nào. Đó là sự kết thúc về mặt y tế và xã hội.

tin nổi bật

Những tội lỗi khiến cựu Bộ trưởng Tư pháp Trung Quốc lĩnh án tử hình

Tòa án thành phố Trường Xuân, Trung Quốc hôm nay (22/9) đã tuyên án tử hình đối với cựu Bộ trưởng Tư pháp Phó Chính Hoa vì tội nhận hối lộ và lách luật.

Những con số ấn tượng về lễ tang Nữ hoàng Anh

Các sự kiện xung quanh lễ tang Nữ hoàng Anh Elizabeth II kéo dài trong 10 ngày. Các nghi lễ quốc tang chính thức diễn ra ở thủ đô London lúc 11h giờ địa phương (17h giờ Việt Nam) hôm nay, 19/9.

Nhìn lại 20 bức ảnh ít được biết tới về thảm kịch khủng bố 11/9

Sau 21 năm sự kiện 11/9, hãy cùng nhìn lại những bức ảnh ghi lại những khoảnh khắc ít được biết tới trước, trong và sau khi cuộc tấn công xảy ra ở nước Mỹ.

Nữ hoàng Anh và nước Nga: từ phi hành gia Yuri Gagarin đến Tổng thống Putin

Trong suốt 70 năm trị vì nước Anh, Nữ hoàng Elizabeth II đã từng gặp 3 nhà lãnh đạo Liên Xô và Nga, cùng các nhân vật nổi tiếng khác.

Quy trình kế vị ngai vàng Anh của vị quân vương mới diễn ra thế nào?

Ngay sau khi Nữ hoàng Elizabeth II băng hà, con trai bà -  Thái tử Charles trở thành Vua của Vương quốc Anh.

Nữ hoàng Anh Elizabeth và tình bạn với 13 vị Tổng thống Mỹ

Nữ hoàng Elizabeth II đã gặp gỡ 13 vị Tổng thống Mỹ trong suốt cuộc đời của mình, phản ánh mối quan hệ chặt chẽ giữa Anh và Mỹ trong 70 trị vì của nữ hoàng.

Vì sao các quán karaoke ở Nhật hiếm khi xảy ra hỏa hoạn?

Các cơ sở kinh doanh dịch vụ karaoke phát triển nở rộ ở Nhật nhưng ít khi để xảy ra những sự cố lớn, chẳng hạn như hỏa hoạn gây chết người.

Bí ẩn "chuyến bay ma" lang thang qua nhiều nước rồi đâm xuống biển Baltic

Một máy bay tư nhân cất cánh từ phía nam Tây Ban Nha rồi bay qua một nửa châu Âu mà không có ai trong buồng lái đã đâm xuống biển Baltic tối qua (4/9).

Vịt Donald, sĩ quan đặc biệt của quân đội Mỹ

Là một nhân vật hoạt hình vô cùng nổi tiếng, nhưng ít người biết rằng, vịt Donald từng có quãng thời gian 43 năm phục vụ trong quân đội Mỹ.

Những thảm họa hàng không kinh hoàng do chim gây ra

Từ lâu các loài chim đã trở thành mối đe dọa đối với ngành hàng không. Nhiều vụ tai nạn thảm khốc của ngành hàng không do loài chim gây ra.

Những con số lột tả tổn thất của Ukraine sau 6 tháng xung đột với Nga

Ước tính sơ bộ của các cơ quan Liên Hợp Quốc và tổ chức quốc tế đã phản ánh mức độ tổn thất của Ukraine sau 6 tháng xảy ra xung đột quân sự với Nga.

Những siêu vũ khí được Mỹ bí mật gửi cho Ukraine

Tuy không chính thức công khai nhưng Mỹ có thể đã cung cấp Hệ thống Tên lửa chiến thuật lục quân và tên lửa chống bức xạ tốc độ cao cho Ukraine.

Hé lộ thủ đoạn của các nhóm buôn người, cưỡng ép lao động ở Đông Nam Á

Lực lượng an ninh ở Trung Quốc, Đài Loan (Trung Quốc) và Việt Nam đã mở các chiến dịch quy mô để giải cứu công dân và triệt phá những đường dây buôn người, lừa đảo cưỡng ép lao động ở Đông Nam Á.

Uy lực loại tên lửa Nga đối trọng với hệ thống HIMARS của Mỹ

Vũ khí của Nga dưới đây được coi là ‘đối trọng’ với Hệ thống pháo phản lực cơ động cao (HIMARS) do Mỹ sản xuất.

Tính ưu việt của xe chiến đấu hạng nhẹ Mỹ trang bị cho Ukraine

Xe chiến đấu hạng nhẹ (LSV) trước đây chỉ được sử dụng hạn chế trong các đơn vị tác chiến đặc biệt Mỹ.