Hội nghị thượng đỉnh APEC20 được tổ chức trên một hòn đảo của thành phố Vladivostok được kết nối với đất liền bằng chiếc cầu mới hoành tráng trị giá 1 tỷ đô la, biểu tượng của chính sách hướng Đông của Moscow. Tổng thống Vladimir Putin đã quảng bá đất nước mình như là cánh cửa để châu Á tiến vào thị trường châu Âu. Cả Moscow và Washington đều nhìn về châu Á, nơi tốc độ tăng trưởng kinh tế vẫn tương đối mạnh, để tạo cú hích cho nền kinh tế của mỗi nước sau các tác động của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 4 năm trước đây.
Hội nhập để tăng trưởng, sáng tạo để thịnh vượng
Nguyên thủ của 21 quốc gia châu Á-Thái Bình Dương hứa sẽ có các biện pháp thúc đẩy tăng trưởng và bác bỏ việc hạn chế xuất khẩu lương thực trong nỗ lực phục hồi nền kinh tế èo uột của thế giới. Các lãnh đạo APEC đưa ra lời cam kết này tại buổi cuối cùng của Hội nghị thượng đỉnh kéo dài hai ngày 8 và 9/9 tại thành phố Viễn Đông Nga. Các nhà lãnh đạo của các quốc gia ven bờ Thái Bình Dương đã kết thúc hai ngày tề tựu với hàng chục cuộc họp chuyên đề và các hội nghị bàn tròn. Tuyên bố chung "Hội nhập để tăng trưởng, sáng tạo để thịnh vượng" được coi là quyết tâm mạnh mẽ của các nhà lãnh đạo APEC cam kết thúc đẩy liên kết kinh tế khu vực, nâng cao vị thế quốc tế của Diễn đàn.
Chủ tịch Hồ Cẩm Đào chính thức cam kết rằng đất nước Trung Quốc, nền kinh tế lớn thứ hai thế giới và lớn nhất châu Á, sẽ tái cân bằng nền kinh tế để đảm bảo tăng trưởng vững chắc và mạnh mẽ sau khi toàn bộ khu vực lâm vào suy giảm. Ông Hồ Cẩm Đào cũng loan báo sẽ bơm 157 tỷ đô la để xây dựng cơ sở hạ tầng trong các lĩnh vực nông nghiệp, năng lượng, đường sắt và đường bộ ở Trung Quốc. Chủ tịch Hồ Cẩm Đào nói thêm là củng cố việc phát triển hạ tầng cơ sở là yếu tố chính yếu trong việc thực hiện tăng trưởng kinh tế. Trước khi các vị nguyên thủ bắt đầu họp, hội nghị doanh nhân APEC trước đó đã chào đón kế hoạch của chủ tịch Trung Quốc.
Chủ tịch và Giám đốc điều hành của nhà bán lẻ khổng lồ Walmart ở khu vực châu Á Scott Price nhận định rằng, Trung Quốc vẫn có tiềm năng rất lớn bất chấp tăng trưởng chậm lại ở quốc gia này. Ông nói: "Khi một chiếc ô tô không còn đi ở tốc độ 100 dặm một giờ mà chỉ còn 69 dặm một giờ thì nó vẫn còn chạy khá nhanh. Nền kinh tế Trung Quốc hiện tăng trưởng ở tốc độ 7,5% vẫn là một thị trường hết sức hấp dẫn". Ông trùm Oleg Deripaska của Nga, vốn kinh doanh trong các lĩnh vực từ khai quặng nhôm cho đến xây dựng cũng hoan nghênh dự án xây dựng cơ sở hạ tầng do chủ tịch Hồ Cẩm Đào công bố.
21 quốc gia thành viên APEC đã đồng ý cắt giảm thuế nhập khẩu đối với "công nghệ xanh", thúc đẩy tăng trưởng và tự do hóa thương mại để đối phó với các vấn đề nảy sinh từ cuộc khủng hoảng nợ của châu Âu. Thủ tướng New Zealand John Key nói với các phóng viên trước khi bắt đầu các cuộc thảo luận trong ngày thượng đỉnh cuối cùng: "Chúng tôi có cảm nhận chung rằng kinh tế thế giới vẫn đang rất mong manh, tuy nhiên cũng có niềm tin rằng chúng tôi sẽ vượt qua". Mặc dù cả Mỹ và Nga, những nước xuất khẩu lúa mạch hàng đầu thế giới, đều vừa trải qua hạn hán gây tổn thất cho mùa màng nhưng các nhà lãnh đạo đã nhất trí không hạn chế xuất khẩu lương thực và nhấn mạnh tầm quan trọng của thị trường mở để đảm bảo cung cấp lương thực ổn định cho thị trường toàn cầu.
 |
| Ảnh: TTXVN |
Bất chấp các lời cam kết của các lãnh đạo APEC rằng họ sẽ "bắc cầu chứ không dựng tường" đối với giao thương và đầu tư, cả Nga và Trung Quốc đều bị châu Âu chất vấn về các chính sách thương mại mà châu Âu cho là hạn chế cạnh tranh tự do trong bối cảnh một cuộc chiến giá khí đốt đang âm ỉ giữa Brussels và Moscow. Khi được hỏi về các đề xuất của tổng thống nước chủ nhà Vladimir Putin đề nghị được bảo lưu quyền bảo hộ một số mặt hàng trong các thời kỳ khủng hoảng, Thủ tướng John Key nói: "Tôi không thấy đề xuất này được ai chấp nhận cả!" Tổng thống Mexico Felip Calderon cũng phát biểu: "Điều hiển nhiên là trong thập niên này, và có lẽ là trong thập niên tiếp theo, khu vực quan trọng nhất trên thế giới về tăng trưởng kinh tế sẽ là các nước Thái Bình Dương".
Bà Clinton thay tổng thống Obama dự hội nghị thượng đỉnh, vì APEC trùng thời gian với Đại hội đảng Dân chủ tại Bắc Caroline. Bà Clinton cũng đã gặp tổng thống Putin để thảo luận về phương cách chấm dứt đổ máu tại Syria. Bộ Ngoại giao Mỹ đã phải lên tiếng kêu gọi giới truyền thông không nên suy diễn về động cơ chính trị đằng sau việc tổng thống Obama không tham dự thượng đỉnh APEC. Sau khi Nhà trắng tuyên bố ông Obama không tham dự Hội nghị APEC, một số dư luận cho rằng đó là hành động "trả đũa" của ông Obama đối với ông Putin do tổng thống Nga đã không tới Mỹ dự Hội nghị G8 tại trại David hồi tháng 5 vừa rồi.
Trong diễn văn khai mạc, Tổng thống Nga Vladimir Putin kêu gọi "tháo bỏ hết rào cản, thúc đẩy phát triển khu vực Châu Á Thái Bình dương và toàn thế giới, xây thêm cầu thông thương thay vì dựng tường bảo hộ". Tuy nhiên, theo AFP, tranh chấp biển đảo giữa một số nước thành viên, giữa Trung Quốc với Việt Nam, Philippines, giữa Trung Quốc với Nhật Bản, giữa Nhật Bản với Hàn Quốc đã đưa vấn đề an ninh khu vực lên hàng trọng yếu. Chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào tuyên bố là "duy trì hòa bình và ổn định là trách nhiệm của tất cả mọi thành viên". Tuy nhiên, lối hành xử theo chiến thuật gậm nhấm trên Biển Đông của Trung Quốc, đặt các nước trước sự đã rồi đã phủ bóng lên cả tuần APEC20.
Tại cuộc hội kiến với chủ tịch Hồ Cẩm Đào bên lề thượng đỉnh, chủ tịch Trương Tấn Sang đã khẳng định rõ trong vấn đề Biển Đông, "hai bên cần thực hiện nghiêm túc Thỏa thuận về những nguyên tắc cơ bản chỉ đạo giải quyết vấn đề trên biển, giải quyết thỏa đáng mọi tranh chấp và những vấn đề mới nảy sinh thông qua đàm phán hòa bình, trên cơ sở Luật pháp quốc tế, nhất là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển 1982, Tuyên bố Ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) và tiến tới Bộ Quy tắc ứng xử tại Biển Đông (COC)".
Hoàng An Bình
.svg){kind=icon}
