Chuyên gia Tây bàn chuyện tăng tuổi hưu người Việt

Cố vấn trưởng dự án về BHXH khu vực ASEAN của Tổ chức lao động quốc tế (ILO) Celine Peyron Bista trao đổi về đề xuất tăng tuổi hưu.

- Cố vấn trưởng dự án về BHXH khu vực ASEAN của Tổ chức lao động quốc tế (ILO) Celine Peyron Bista trao đổi về đề xuất tăng tuổi hưu.

Bộ LĐ-TB-XH đang đề xuất tăng tuổi hưu với lo ngại mất cân đối quỹ BHXH và sự già hóa dân số. Quan điểm của ILO?

Quá trình xây dựng và phát triển hệ thống BHXH đòi hỏi phải thường xuyên đánh giá và nếu cần thiết thì phải thay đổi cho phù hợp với tình hình kinh tế, xã hội mới, trong đó có cả thay đổi tuổi nghỉ hưu.

Thực tế cho thấy già hóa dân số đang là vấn đề trên toàn cầu. Vì vậy, hệ thống hưu trí các nước, trong đó có Việt Nam buộc phải xem xét ảnh hưởng của những thay đổi này.

Mặc dù dân số Việt Nam chưa phải đã già, nhưng quá trình già hóa diễn ra rất nhanh trong 2 thập kỷ qua. Tuổi thọ trung bình của Việt Nam đã tăng từ 66 (năm 1990) lên 76 (năm 2014).

{keywords}

Nếu tuổi nghỉ hưu vẫn giữ ở 60 đối với nam giới và 55 với nữ giới, tỉ lệ người nghỉ hưu so với người đang trong độ tuổi lao động dự đoán sẽ tăng từ 19,4% (năm 2009) lên 59,5% (2049), và tiếp tục lên 77,7% (năm 2099).

Tỉ lệ người trong độ tuổi lao động so với người nghỉ hưu đang ngày càng giảm đi do mức sinh giảm cũng như tuổi thọ tăng lên. Việt Nam cần nâng dần tuổi nghỉ hưu để cải thiện tình hình cân đối về tài chính giữa đóng và hưởng.

Việc tăng tuổi nghỉ hưu sẽ giúp bù đắp phần lao động bị thiếu hụt khi số người trong độ tuổi lao động bị giảm sút cũng như để duy trì tính bền vững về tài chính của hệ thống hưu trí.

Nếu tuổi nghỉ hưu được nâng lên 65 đối với cả nam và nữ, tỉ lệ người nghỉ hưu so với người trong độ tuổi lao động sẽ tăng chậm lại. Nhờ vậy, quỹ hưu trí sẽ bớt bị áp lực về tài chính hơn.

Tuổi nghỉ hưu của nữ nên được nâng lên dần dần cho bằng nam để tận dụng nguồn lực đang có, đảm bảo sự bình đẳng nam nữ cũng như cải thiện mức hưởng lương hưu cho nữ giới. 

Thực tế, việc nữ giới nghỉ hưu sớm hơn nam giới khiến thời gian tham gia đóng BHXH của của họ bị ngắn hơn, do vậy mức lương hưu bị ảnh hưởng đáng kể.

- Nếu tăng tuổi hưu, cơ hội việc làm của người trẻ sẽ giảm đi, lao động thất nghiệp tăng lên. Theo bà, Việt Nam cần có giải pháp nào để giải quyết thực tế này?

Trong tương lai rất gần, Việt Nam sẽ phải đối mặt với vấn đề ngược lại: sẽ không có nhiều lao động trẻ gia nhập thị trường lao động.  

Chúng tôi tin rằng sẽ không có sự cạnh tranh trực tiếp về việc làm giữa lao động có kinh nghiệm và lao động trẻ mới gia nhập thị trường do họ có kỹ năng và trình độ khác biệt nhau và họ không nhất thiết cùng xin một công việc.

{keywords}

Bà Celine Peyron Bista.

Việt Nam không thể tăng tuổi nghỉ hưu thêm 5 tuổi trong vòng 1 năm mà quá trình tăng phải diễn ra từ từ, theo lộ trình từng năm một. Đồng thời có những biện pháp để bảo vệ người lao động gần đến tuổi nghỉ hưu.

Tuy nhiên, lộ trình cải cách cần phải được thống nhất từ bây giờ.

- Có ý kiến cho rằng, việc tăng tuổi hưu sẽ tạo điều kiện cho những người có địa vị có thêm thời gian ngồi tại vị trí lãnh đạo. Nhưng tuổi cao nên xử lý công việc hiệu quả sẽ không cao. ILO đánh giá như thế nào về việc này?

Lợi thế quan trọng nhất của người cao tuổi là kinh nghiệm.

Chúng tôi không có ý rằng tuổi nghỉ hưu sẽ phải được tăng đến vô cùng, nhưng cũng không thấy đề xuất tăng tuổi nghỉ hưu của Chính phủ có nguy cơ dẫn đến việc xử lý công việc không hiệu quả.

Trên bình diện toàn cầu, ILO cũng có quan ngại liên quan đến những việc làm đòi hỏi nhiều sức mạnh thể chất hoặc trong điều kiện khó khăn. Người lao động trong những công việc như vậy cần được xem xét đặc biệt.

- Việt Nam đưa ra đề xuất tăng tuổi hưu do mất cân đối quỹ BHXH, nhìn từ chính sách thu chi và tính BHXH cho người lao động VN, bà thấy có sự bất cập nào không? Kinh nghiệm của các nước trên thế giới để duy trì hệ thống quỹ ổn định như thế nào?

Hệ thống bảo hiểm của các nước phương Tây đã tồn tại từ lâu, nhưng các nước này vẫn liên tục cải cách hệ thống BHXH. Khả năng cân đối về tài chính của hệ thống sẽ phụ thuộc vào nhiều tham số như: tuổi nghỉ hưu, thời gian đóng góp, tỉ lệ đóng góp, mức lương làm căn cứ đóng BHXH và công thức tính mức hưởng.

Chúng tôi có 2 mối quan tâm: tính bền vững về tài chính của hệ thống và tính đầy đủ của mức hưởng. Một mặt hệ thống cần cân đối về tài chính để đảm bảo khả năng chi trả các chế độ bây giờ và trong tương lai. Đồng thời, chế độ hưu trí cần đảm bảo một mức an sinh nhất định cho người nghỉ hưu.

Có nhiều giải pháp để đảm bảo sự cân đối giữa hai mục tiêu nêu trên. Điều quan trọng là tất cả các giải pháp này phải được xem xét một cách tổng thể. Điều đó có nghĩa rằng nâng tuổi nghỉ hưu của nam và nữ có lẽ sẽ cần những cải cách quan trọng khác trong tương lai, bao gồm kéo dài thời gian làm việc và tham gia vào hệ thống BHXH.

Việt Nam cần thực hiện đánh giá dự báo quỹ để xem xét tác động của những thay đổi này và sự cần thiết phải điều chỉnh các tham số của hệ thống, trong đó bao gồm công thức tính mức hưởng.

Vũ Điệp 

tin nổi bật

Bí thư TP.HCM nhận lỗi việc chậm trễ khen thưởng lực lượng y tế tuyến đầu

Ông Nguyễn Văn Nên, Bí thư Thành ủy TP.HCM nhận lỗi khi đã không kiểm tra, mới đây mới biết việc chậm chễ khen thưởng cho lực lượng y tế tuyến đầu.

Mỗi năm Nhà nước chi 1.000 tỷ đồng bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức

Thông tin này được được ra tại hội thảo góp ý xây dựng bộ công cụ đánh giá chất lượng bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức theo Nghị định số 89/2021 do Viện Khoa học tổ chức Nhà nước (Bộ Nội vụ) tổ chức ngày 5/7.

Thủ tướng biểu dương Bộ Y tế đã đấu thầu lượng thuốc trị giá 9.000 tỷ đồng

Thủ tướng Phạm Minh Chính biểu dương Bộ Y tế đã khẩn trương triển khai việc đấu thầu lượng thuốc trị giá 9.000 tỷ đồng và yêu cầu Chủ tịch các tỉnh, thành tiếp tục quyết liệt chỉ đạo việc đấu thầu, mua sắm thuốc, vật tư y tế.

Xem xét khen thưởng, nếu thực hiện đúng sẽ hạn chế được câu chuyện buồn như Việt Á

Trong quá trình xem xét khen thưởng, nếu như thực hiện đúng theo quy định của pháp luật sẽ khen thưởng đúng và hạn chế được những “câu chuyện buồn” như Việt Á.

Kiến nghị Bộ Chính trị quan tâm đến chức danh Chủ tịch Hà Nội

Lãnh đạo MTTQ Việt Nam TP Hà Nội đề nghị HĐND, UBND TP tham mưu với Thành ủy kiến nghị với Bộ Chính trị, Quốc hội, Chính phủ quan tâm công tác cán bộ, đặc biệt là chức danh Chủ tịch UBND TP.

Bí thư TP.HCM Nguyễn Văn Nên: Xuất hiện biến chủng BA.4 và BA.5 qua tầm soát

Bí thư Thành ủy TP.HCM Nguyễn Văn Nên cho biết, dịch sốt xuất huyết đang tăng, phát hiện thêm biến chủng mới của Omicron, do đó không được chủ quan và không để dịch chồng dịch.

Thủ tướng: Không được quên 'kinh nghiệm xương máu' khi chưa có vắc xin

Sáng 5/7, Thủ tướng Phạm Minh Chính, Trưởng Ban chỉ đạo quốc gia phòng chống dịch Covid-19, chủ trì phiên họp lần thứ 15 của Ban chỉ đạo, trong bối cảnh dịch bệnh bùng phát tại nhiều nước.

Bí thư Hà Nội: Dự án vành đai 4 rất cấp bách, giúp kéo giãn dân nội đô

Bí thư Hà Nội Đinh Tiến Dũng nhấn mạnh, dự án đường vành đai 4 - vùng thủ đô có ý nghĩa quan trọng, cấp bách, tạo điều kiện kéo giãn mật độ dân cư tại khu vực nội đô.

Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov sẽ thăm Việt Nam

Nhận lời mời của Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn, Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov sẽ thăm Việt Nam từ ngày 5-6/7.

Làm rõ bản chất, xử lý dứt điểm vụ án liên quan Việt Á, FLC, Tân Hoàng Minh

Ông Phan Đình Trạc yêu cầu Ban Nội chính phối hợp các cơ quan tiến hành tố tụng Trung ương thống nhất các tiêu chí, cơ chế phân hóa mạnh mẽ, làm rõ bản chất, xử lý dứt điểm các vụ việc, vụ án liên quan đến Việt Á, FLC, Tân Hoàng Minh...

Nghiên cứu giảm thêm một số loại thuế khác với xăng dầu

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho biết, bộ đang nghiên cứu, báo cáo cấp có thẩm quyền giảm thêm một số loại thuế khác với xăng dầu như thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế giá trị gia tăng...

Trung Quốc mong muốn đối thoại, hiệp thương giải quyết bất đồng Biển Đông

Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Bùi Thanh Sơn và người đồng cấp Vương Nghị hôm nay có cuộc gặp song phương bên lề Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao Hợp tác Mekong - Lan Thương (MLC) lần thứ 7 tổ chức tại Myanmar.

Tăng trưởng GDP ấn tượng, thu nhập bình quân tăng lên 7,4 triệu/tháng

Tính chung 6 tháng đầu năm 2022, tăng trưởng GDP đạt mức ấn tượng, kinh tế đang phục hồi toàn diện; thu nhập bình quân tháng của lao động làm công hưởng lương ước tính là 7,4 triệu đồng/tháng.

'Siêu bệnh viện' trên biển của Hải quân Mỹ vừa thăm Việt Nam

Tàu bệnh viện USNS Mercy của Hải quân Mỹ được trang bị nhiều thiết bị y tế hiện đại, tiên tiến với sức chức 1.000 giường bệnh, có khả năng thực hiện các ca phẫu thuật như lồng ngực, tim, chỉnh hình…

Tội phạm tham nhũng, kinh tế, chức vụ nộp đủ bồi thường mới được xét đặc xá

Trường hợp phạm tội tham nhũng, kinh tế đã khắc phục (nghĩa vụ dân sự) đều được xét đặc xá theo quy trình, không phân biệt”, Thứ trưởng Bộ Công an Nguyễn Văn Long cho biết tại cuộc họp báo sáng 4/7.