Cô giáo lên rẫy tìm học sinh, chờ cha mẹ 'đủ tuổi' để khai sinh cho trò

Xem clip: 

Năm học này, cô Lầu Y Xì và cô La Thị Vân phụ trách điểm trường Huồi Hốc (thuộc bản Lưu Tân), Trường Mầm non Bảo Nam, xã Hữu Kiệm, tỉnh Nghệ An. Đây là một trong những điểm trường khó khăn nhất của địa phương, nằm giữa vùng núi cách trở, nơi việc duy trì sĩ số đầu năm học cũng là một nhiệm vụ không dễ dàng.

Từ trung tâm xã vào Huồi Hốc chỉ khoảng 10km nhưng các cô phải mất gần một giờ đi xe máy. Con đường quanh co qua nhiều đèo dốc, một bên là núi cao, bên kia là vực sâu. Vào mùa mưa, đường đất trơn trượt, bùn nhão lún sâu đến nửa bánh xe. Có đoạn đất đá từ sườn núi sạt xuống, vùi lấp đường, khiến việc đi lại càng khó khăn, thời gian vào bản kéo dài thêm nhiều giờ.

Theo ông Cụt Văn Xon, Trưởng bản Lưu Tân, riêng cụm Huồi Hốc hiện có 96 hộ dân tộc Khơ Mú. Cuộc sống còn nhiều khó khăn, nhiều người phải rời bản đi làm việc tại các công ty.

Khoảng 30% số trẻ em tại cụm này đang theo bố mẹ đi làm ăn xa, số còn lại chủ yếu ở nhà với ông bà.

Hè vừa qua, một số học sinh theo người thân đi làm ăn hoặc thăm thân nhưng chưa trở về khi năm học mới cận kề. Vì vậy, để nắm được tình hình, ổn định sĩ số, cô Xì và cô Vân phải đến gặp từng gia đình.

“Không đến từng nhà thì chúng tôi không nắm được sĩ số học sinh, cũng khó vận động các em trở lại trường đúng thời gian. Nhiều hôm ban ngày không gặp được gia đình, chúng tôi phải lên tận rẫy hoặc đi vào buổi tối”, cô Xì chia sẻ.

Năm nay, cô Xì phụ trách lớp ghép 4, 5 tuổi với 14 học sinh, còn lớp ghép 3, 4 tuổi của cô Vân có 15 em. Với các giáo viên cắm bản, việc vận động học sinh đến trường không chỉ dừng ở chuyện nhắc nhở phụ huynh. Các cô còn phải tìm hiểu hoàn cảnh từng em, liên lạc với bố mẹ đang làm ăn ở xa, thuyết phục người thân đưa trẻ trở về.

Trường hợp bố mẹ vẫn ở nơi làm việc, giáo viên động viên gia đình cho con theo học tại trường gần đó, thay vì để trẻ nghỉ học ở nhà.

Chờ cha mẹ đủ tuổi, giáo viên hỗ trợ làm giấy khai sinh cho học trò

Một trong những khó khăn khác mà giáo viên ở Huồi Hốc thường xuyên gặp phải là thủ tục giấy tờ của học sinh.

Cô Xì cho biết, tại bản vẫn có những trường hợp bố mẹ kết hôn khi chưa đủ tuổi. Khi trẻ được sinh ra, gia đình chưa thể làm giấy khai sinh, dẫn đến việc nhập học và hoàn thiện hồ sơ cho trẻ gặp nhiều trở ngại. Một số em dù đến trường nhưng không đủ giấy tờ để được hưởng các chính sách hỗ trợ theo quy định.

Thương học trò chịu thiệt thòi, các cô giáo kiên trì đồng hành cùng gia đình, đợi ngày cha mẹ các em đủ tuổi để đưa ra tận trung tâm xã, hỗ trợ làm thủ tục kết hôn rồi hoàn thiện giấy khai sinh cho trẻ.

Hiệu quả của việc giáo viên bám bản, nắm từng hoàn cảnh gia đình cũng thể hiện rõ ở Trường Mầm non Tây Sơn (xã Mường Xén). Trong quá trình rà soát phổ cập giáo dục, nhà trường từng ghi nhận nhiều trẻ chưa có giấy khai sinh. Sau quá trình tuyên truyền, hướng dẫn và phối hợp với chính quyền địa phương, số trường hợp này đã giảm đáng kể.

Cụ thể, cuộc điều tra phổ cập tại 6 bản do trường quản lý năm học 2025-2026 ghi nhận 64 trẻ 0-5 tuổi chưa có giấy khai sinh. Năm học này, dù việc rà soát chưa hoàn tất, nhà trường mới ghi nhận 17 trường hợp.

Hai anh em V.B.T. (sinh năm 2020) và V.C.N. (sinh năm 2022), trú tại bản Huồi Giảng, là một trong những trường hợp đã được tháo gỡ vướng mắc về giấy tờ.

Bố mẹ các em là anh Vừ Bá Sơn (sinh năm 2001) và chị Hờ Y Gầu (sinh năm 2003). Thời điểm kết hôn, cả hai chưa đủ tuổi đăng ký nên khi các con chào đời, giấy tờ chưa được hoàn thiện.

Khi phát hiện sự việc, giáo viên hướng dẫn gia đình thực hiện các thủ tục cần thiết. Đến nay, vợ chồng anh Sơn, chị Gầu đã hoàn tất đăng ký kết hôn; hai con cũng có giấy khai sinh, mã số định danh cá nhân và đủ hồ sơ để được hưởng các chế độ hỗ trợ theo quy định.

Ông Vừ Bá Ký, bác của anh Sơn, cho biết trước đây gia đình không hiểu rõ các quy định nên những thủ tục liên quan đến giấy tờ của trẻ cứ để kéo dài.

“Nhờ các cô giáo đến hướng dẫn, hỗ trợ làm giấy tờ nên giờ các cháu có đủ giấy khai sinh, được đi học và được Nhà nước hỗ trợ tiền ăn, tiền học. Bố mẹ các cháu đi làm ăn xa, hai đứa ở với tôi và mẹ tôi nên gia đình cũng đỡ lo”, ông Ký chia sẻ.

Theo bà Kha Thị Thanh, Hiệu trưởng Trường Mầm non Bảo Nam, năm học này trường có 301 học sinh, với một điểm trường chính và 8 điểm lẻ. Nhiều điểm trường nằm xa trung tâm, giao thông cách trở nên giáo viên phải luân phiên đến dạy học.

“Đặc thù của bậc mầm non là trường không có giáo viên nam, vì vậy hàng năm các cô phải luôn phiên nhau đến những điểm bản xa, dù đường sá và điều kiện sinh hoạt còn nhiều khó khăn. Nhờ sự kiên trì của giáo viên, nhà trường từng bước giữ ổn định sĩ số, tạo điều kiện để trẻ được học tập ngay tại nơi mình sinh sống”, bà Thanh nói.

Riêng điểm trường Huồi Hốc, trước đây giáo viên và học sinh phải học nhờ trong nhà người dân. Thời gian gần đây, một đơn vị đã hỗ trợ xây dựng phòng học kiên cố, giúp cô và trò có nơi dạy, học khang trang hơn.

Tuy nhiên, điều kiện cơ sở vật chất được cải thiện không đồng nghĩa với việc việc vận động trẻ đến trường trở nên dễ dàng hơn. Theo hiệu trưởng nhà trường, phần lớn đời sống người dân ở đây còn khó khăn, hệ thống thông tin hạn chế nên việc tiếp cận các chủ trương, chính sách giáo dục chưa thường xuyên.

Vì vậy, đầu năm học, các giáo viên lại bắt đầu hành trình quen thuộc: Vượt những cung đường núi, đến từng nhà, gặp từng phụ huynh để vận động trẻ đến lớp.

Cô giáo vùng cao vượt suối, chênh vênh qua cầu đến điểm trường mùa mưa lũNước lũ dâng mấp mé trường học, mố cầu độc đạo có nguy cơ sập khiến việc đến các điểm lẻ của giáo viên Trường Mầm non Mỹ Lý 2 (Nghệ An) gặp muôn vàn trắc trở, hiểm nguy.