Chỉ bán ‘gỗ vụn’ thu về 2,9 tỷ USDĐược khách hàng từ Trung Quốc, Nhật Bản cho tới Hàn Quốc… tích cực gom mua lượng lớn nên các doanh nghiệp ở nước ta chỉ bán “gỗ vụn” đã thu về 2,9 tỷ USD.
Phần lớn gỗ keo vẫn được dùng làm dăm, viên nén
Tại Diễn đàn “Rừng trồng keo bền vững hướng tới ngành gỗ giá trị cao” trong khuôn khổ Hội thảo quốc tế IUFRO Acacia 2026, sáng 8/10, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Quốc Trị cho biết, hơn ba thập kỷ qua, lâm nghiệp Việt Nam đã có những bước tiến vượt bậc.
Tính đến hết năm 2025, diện tích rừng toàn quốc đạt gần 15 triệu ha, tỷ lệ che phủ rừng đạt 42,03%.
Với diện tích khoảng 2,5 triệu ha, rừng trồng keo chiếm tới 60% diện tích rừng trồng sản xuất của Việt Nam. Thứ trưởng Nguyễn Quốc Trị nhấn mạnh, đây là nguồn nguyên liệu quan trọng cho ngành chế biến gỗ, góp phần đưa kim ngạch xuất khẩu gỗ và lâm sản Việt Nam đạt trên 18 tỷ USD năm 2025 và ước gần 20 tỷ USD năm 2026.
Đồng thời, rừng keo gắn với sinh kế của khoảng 1,5 triệu hộ gia đình.
“Điều đó cho thấy nâng cao hiệu quả rừng keo không chỉ là câu chuyện của ngành lâm nghiệp, mà còn trực tiếp liên quan đến thu nhập của người dân, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và giá trị gia tăng của toàn ngành gỗ”, ông lưu ý.
Theo Thứ trưởng Nguyễn Quốc Trị, dư địa phát triển còn rất lớn. Hiện nay, 80% sản lượng gỗ keo vẫn được sử dụng cho sản xuất dăm gỗ và viên nén - những sản phẩm có giá trị gia tăng thấp. Trong khi tỷ lệ gỗ lớn phục vụ sản xuất đồ mộc, sản phẩm chế biến sâu và các phân khúc có giá trị cao vẫn còn khiêm tốn.
Ông Nguyễn Quốc Khanh, Chủ tịch Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam (VIFOREST), cho biết, Việt Nam là quốc gia có diện tích keo lớn nhất thế giới, trong đó khoảng 80% do các hộ gia đình quản lý.
“Tuy nhiên, chúng ta đang đứng trước nghịch lý là có nguồn tài nguyên rất lớn nhưng giá trị tạo ra còn thấp hơn nhiều so với tiềm năng. Theo đó, tỷ lệ rất lớn gỗ rừng khai thác vẫn đi vào gỗ dăm và gỗ nhỏ”, ông Khanh chỉ rõ.
Do đó, câu hỏi không nên chỉ là làm thế nào để trồng thêm cây keo, mà quan trọng hơn là làm thế nào để mỗi ha rừng và mỗi m3 gỗ keo Việt Nam tạo ra nhiều giá trị hơn, bền vững hơn.
Cây keo cần được nâng tầm thành bàn, ghế và sản phẩm nội thất
Theo ông Khanh, muốn người trồng rừng kéo dài chu kỳ để tạo ra gỗ lớn, không thể chỉ vận động người trồng rừng kéo dài chu kỳ khai thác thêm vài năm. Điều quan trọng là phải xây dựng một mô hình kinh tế đủ khả năng giúp chủ rừng duy trì chu kỳ dài mà vẫn bảo đảm lợi ích.
Điều này đòi hỏi các giải pháp tài chính phù hợp với chu kỳ dài của cây trồng, cùng cơ chế bảo vệ và bảo hiểm rừng, liên kết dài hạn giữa doanh nghiệp với chủ rừng, chứng chỉ rừng, cơ chế carbon và quan trọng nhất là một thị trường sẵn sàng trả giá xứng đáng cho gỗ lớn.
Theo ông, cần đi xa hơn khi giá trị cao nhất của cây keo không nằm ở cấp độ rừng mà được tạo ra ở cuối chuỗi giá trị. Do đó, chiến lược phát triển cây keo Việt Nam cần được triển khai xuyên suốt từ giống, trồng rừng, chế biến, vật liệu, thiết kế, sản xuất đến xây dựng thương hiệu và marketing trên thị trường.
Ngành gỗ cũng cần chuyển dịch mạnh hơn từ xuất khẩu dăm sang các sản phẩm có giá trị gia tăng cao như ván lạng (veneer), ván ép (plywood), ván MDF, ván dăm, gỗ kỹ thuật (engineered wood), gỗ ghép, cấu kiện, nội thất và các sản phẩm có hàm lượng thiết kế cao.
Ba yếu tố cần đặc biệt chú trọng là thiết kế, tiếp thị và tính bền vững.
Chủ tịch VIFOREST nhấn mạnh, khi được nâng tầm bằng khoa học vật liệu, công nghệ, bàn tay của nhà thiết kế và năng lực sản xuất, gỗ keo có thể trở thành những sản phẩm hoàn chỉnh như bàn, ghế, nội thất, thậm chí là sản phẩm thương hiệu hiện diện trong các khách sạn, căn hộ và gia đình trên khắp thế giới.
Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, yêu cầu về nguồn gốc và phát triển bền vững ngày càng cao. ESG không còn đơn thuần là trách nhiệm xã hội mà đang trở thành điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận thị trường, đồng thời tạo dựng giá trị thương hiệu. Đây cũng là cơ hội để xây dựng một câu chuyện mới cho Vietnamese Acacia (gỗ keo Việt Nam).
Theo đó, mục tiêu không chỉ dừng ở việc bán đồ nội thất làm từ gỗ keo mà cần từng bước xây dựng Vietnamese Acacia trở thành một loại vật liệu được thị trường quốc tế nhận biết và lựa chọn, với nguồn gốc rõ ràng, khả năng tái tạo, quy trình quản lý có trách nhiệm, sản xuất chuẩn mực và thiết kế tốt.
Thứ trưởng Nguyễn Quốc Trị cho biết, thời gian tới, Việt Nam sẽ tiếp tục ưu tiên nguồn lực cho nghiên cứu, chọn tạo và đưa vào sản xuất các giống cây có năng suất, chất lượng gỗ và khả năng chống chịu tốt; đồng thời hoàn thiện quy trình kỹ thuật trồng, chăm sóc và chuyển hóa rừng sản xuất gỗ lớn.
Cùng với đó, Bộ sẽ thúc đẩy mạnh mẽ việc chuyển giao tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất - đặc biệt chú trọng các chủ rừng nhỏ; hỗ trợ nâng cao năng lực quản lý rừng, truy xuất nguồn gốc và tuân thủ quy định về gỗ hợp pháp; phát triển chứng chỉ quản lý rừng bền vững; thúc đẩy liên kết giữa vùng nguyên liệu với cơ sở chế biến để nâng cao hiệu quả của toàn chuỗi.
.svg){kind=icon}
