Leshane Lim chỉ cho phép bản thân vỏn vẹn 3 phút để ăn vội trước khi chạy sang lớp học thêm tiếp theo. Trong giai đoạn ôn thi chuyển cấp, nữ sinh Singapore khi đó mới 16 tuổi phải chạy liên tục giữa các lớp học với lịch kín 3 buổi mỗi ngày. Khi cơ hội vào trường tốt và tương lai nghề nghiệp bị đặt lên bàn cân, áp lực với cô trở nên vô cùng nặng nề.

“Khi đó tôi từng nghĩ nếu không làm tốt thì coi như mọi thứ sụp đổ. Tôi tự đặt mình vào tình trạng ấy vì muốn đạt kết quả tốt”, Lim, nay đã 18 tuổi, nhớ lại.

Sau nhiều năm học thêm từ khi còn mẫu giáo, Lim cho biết cô gần như không có đời sống cá nhân.

“Mẹ tôi thường nói: ‘Nếu không học thêm thì con sẽ thất bại và con nên biết ơn vì mẹ có điều kiện cho con đi học’”, cô kể.

Hiện theo học ngành công nghệ thông tin, Lim cho biết việc phụ thuộc quá nhiều vào học thêm trong thời gian dài khiến cô gặp khó khăn với kỹ năng tự học và quản lý thời gian.

Học thêm trở thành “một phần tất yếu”

Câu chuyện của Lim không hiếm tại Singapore - nơi các gia đình đã chi tới 1,8 tỷ USD Singapore (khoảng 1,4 tỷ USD Mỹ) cho học thêm trong năm 2023, tăng gần 30% so với năm 2018, theo số liệu của Chính phủ Singapore.

hoc them tai Singapore.jpg

Chi tiêu cho học thêm tại Singapore đã tăng liên tục qua các năm, từ 1,1 tỷ USD vào năm 2013 lên 1,4 tỷ USD vào năm 2018. Ảnh: ST File

The Straits Times cho biết, khoản đầu tư này thuộc nhóm cao nhất thế giới tính theo đầu người. Đổi lại, học sinh Singapore liên tục dẫn đầu các bảng xếp hạng quốc tế về Toán, Đọc hiểu và Khoa học.

Nhưng phía sau thành tích ấy là áp lực học tập ngày càng lớn và tâm lý “không được tụt lại phía sau” ăn sâu trong nhiều gia đình.

Ông Lock Chee Wee, đối tác tại công ty kế toán RSM Singapore, cho biết con gái ông từng đòi đi học thêm dù kết quả học tập chủ yếu là điểm B.

“Con bé nói tất cả bạn bè đều đạt điểm A. Theo kiểu cạnh tranh hiện nay, mục tiêu không còn là chỉ cần đỗ nữa, mà phải trở thành nhóm xuất sắc nhất”, ông kể với AsiaOne.

Phó giáo sư Jason Tan, Viện Giáo dục Quốc gia Singapore, cho rằng ngành học thêm chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, bất chấp hàng loạt cải cách nhằm giảm áp lực học tập của Bộ Giáo dục nước này.

Các thay đổi gần đây gồm bỏ thi giữa kỳ, thay đổi hệ thống chấm điểm kỳ thi tốt nghiệp tiểu học (PSLE), phân ban môn học linh hoạt theo năng lực và cải tổ Chương trình Giáo dục Năng khiếu.

“Bộ Giáo dục đang cố gắng giảm bớt tâm lý coi điểm số là tiêu chí duy nhất của thành công”, ông nói.

Tuy nhiên, theo ông Tan, áp lực cạnh tranh hiện nay thậm chí đã lan sang cả các hoạt động ngoài học thuật.

Các lớp luyện thể thao, nghệ thuật hay kỹ năng mềm hiện cũng phát triển mạnh để phục vụ chương trình tuyển sinh trực tiếp vào trường trung học (DSA).

“Nhiều phụ huynh cảm thấy chỉ học trên lớp là chưa đủ”, ông nhận xét.

“Cái giá” phía sau thành tích học tập

Dù giúp nhiều học sinh cải thiện thành tích, học thêm cũng kéo theo không ít hệ lụy.

Theo Bloomberg, nhiều nghiên cứu cho thấy học sinh Singapore có xu hướng lo âu trước kỳ thi nhiều hơn so với học sinh ở các nước thuộc Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), đồng thời có nỗi sợ thất bại lớn hơn.

Rebecca Chan, giảng viên chuyên ngành tâm lý và phát triển trẻ em tại Viện Giáo dục Quốc gia Singapore, cho biết nhiều học sinh học thêm quá nhiều thường rơi vào tình trạng căng thẳng kéo dài và thiếu ngủ.

“Trẻ em cần thời gian cho chính mình, thay vì liên tục bị đưa từ lớp học này sang lớp học khác”, bà nói.

hoc them tai Singapore1.jpg

Nhiều phụ huynh Singapore cho con học thêm vì sợ bị "tụt lại phía sau". Ảnh: AsiaOne file

Theo UNESCO, ngành công nghiệp học thêm toàn cầu dự kiến đạt quy mô 171 tỷ USD vào năm 2028, tăng mạnh so với mức 111 tỷ USD năm 2023.

Tổ chức này cảnh báo “giáo dục trong bóng tối” - cách gọi dành cho hệ thống học thêm ngoài trường học - có thể làm gia tăng bất bình đẳng xã hội khi các gia đình giàu có có nhiều điều kiện tiếp cận gia sư và trung tâm chất lượng cao hơn.

Ngành công nghiệp tỷ USD và nỗ lực siết quản lý

Sự bùng nổ nhu cầu học thêm cũng biến lĩnh vực này thành thị trường đầy lợi nhuận tại Singapore.

Daniel Tay, cựu giáo viên công lập mở trung tâm dạy thêm riêng từ năm 2024, cho biết thu nhập hiện đã cao hơn thời còn dạy ở trường.

Anh có hơn 50 học sinh và thu khoảng 400 USD Singapore/tháng cho 4 buổi học theo nhóm nhỏ. Ngoài ra, anh còn tổ chức livestream chữa đề miễn phí trên TikTok với khoảng 15.000 người theo dõi.

Một số gia sư “cao cấp” tốt nghiệp từ các trường đại học danh tiếng hiện thu hơn 200 USD Singapore mỗi giờ dạy.

Anthony Fok, người đã dạy kinh tế học gần 20 năm, cho biết mức học phí trung bình hiện đã tăng gấp đôi so với trước đây, lên khoảng 75 USD Singapore/giờ. Ông hiện kiếm khoảng 800.000 USD Singapore mỗi năm nhờ dạy theo nhóm.

Trớ trêu là dù bản thân là gia sư nổi tiếng, ông vẫn chi khoảng 7.000 USD Singapore/tháng cho con trai 12 tuổi đi học thêm để chuẩn bị cho kỳ thi PSLE.

"Đây gần như là thị trường cạnh tranh tự do. Ai cũng biết nghề này kiếm được rất nhiều tiền”, ông nói.

Theo Bloomberg, trước sự phát triển quá nóng của ngành học thêm, Bộ Giáo dục Singapore đang nghiên cứu các biện pháp nhằm hạn chế những hình thức quảng cáo gây áp lực tâm lý cho phụ huynh và học sinh.

Tại Singapore, không hiếm cảnh nhân viên trung tâm đứng trước cổng trường phát tờ rơi và cảnh báo học sinh rằng các em có thể bị tụt lại phía sau nếu không đi học thêm.

Bộ trưởng Giáo dục Chan Chun Sing cho biết chính phủ đang xây dựng bộ quy tắc ứng xử cho ngành học thêm nhằm ngăn các trung tâm khai thác nỗi lo của phụ huynh.

Các chuyên gia cũng cho rằng Singapore cần siết chặt quản lý lĩnh vực này hơn nữa, đặc biệt với các gia sư tự do - nhóm hiện gần như không phải đáp ứng yêu cầu kiểm định chuyên môn nào.

Tuy nhiên, khi cuộc đua thành tích vẫn còn gay gắt và nhiều phụ huynh tiếp tục tin rằng “chỉ học trên lớp là chưa đủ”, cơn sốt học thêm ở Singapore có lẽ vẫn chưa thể sớm hạ nhiệt.