Covid-19 tác động đến nam và nữ không giống nhau

Sự tác động của Covid-19 đến nam và nữ không giống nhau. Nghiên cứu vấn đề này sẽ giúp các quốc gia hành động hiệu quả hơn trong ngăn ngừa, điều trị và kiểm soát đại dịch.

Gần đây, các báo cáo từ một số quốc gia phản ánh thực tế Covid-19 có ảnh hưởng khác nhau tới nam và nữ. So với nữ giới, tình trạng của các bệnh nhân nam có vẻ nghiêm trọng hơn và dễ tử vong hơn. Theo tạp chí Science, trên toàn cầu, tỷ lệ giới tính phải nhập viện vì Covid-19 hiện nay là 10 nữ so với 18 nam, trong khi tỷ lệ tử vong là 10 nữ so với 15 nam.

Sự khác biệt rõ ràng ở nam và nữ

Vào thời kỳ đầu của dịch bệnh, quan điểm phổ biến là người già và những người mang bệnh nền có nguy cơ mắc virus cao hơn và dễ tiến triển bệnh nặng hơn các nhóm khác. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu sau đó còn cho thấy có sự khác biệt về tác động của virus corona chủng mới ở nam và nữ. Thực tế này tồn tại ở nhiều quốc gia thuộc các châu lục khác nhau.

Tại Mỹ, khoảng cách giới tính tồn tại cả trong tỷ lệ tiêm vắc xin, với phụ nữ cao hơn nam giới 6 điểm phần trăm, theo thống kê của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh (CDC). Tác dụng phụ hiếm gặp từ vắc xin AstraZeneca dường như tấn công phụ nữ nhiều hơn, trong khi tác dụng phụ từ vắc-xin Pfizer-BioNTech và Moderna thường ảnh hưởng đến nam giới trẻ.

{keywords}
Biểu đồ tương quan tử vong do Covid-19 theo tuổi tác và giới tính hồi tháng 3/2020 Màu xanh: Nữ; màu vàng: Nam

Giới khoa học cho rằng, phụ nữ nói chung có hệ thống miễn dịch mạnh hơn, nhờ các hóc-môn giới tính và nhiễm sắc thể chứa các gen miễn dịch. Theo nhà vi sinh vật học Sabra Klein của Đại học Johns Hopkins, khoảng 60 gen trên nhiễm sắc thể X liên quan tới chức năng miễn dịch, và những người có hai nhiễm sắc thể X có thể được hưởng lợi từ sự trợ giúp kép của một số gen đó.

Akiko Iwasaki, chuyên gia tại Đại học Yale về nghiên cứu khả năng miễn dịch, cùng các đồng nghiệp đã tìm hiểu sự khác biệt về giới ở các ca Covid-19. Họ nhận thấy ở bệnh nhân nam, phản ứng của tế bào T yếu hơn. Tế bào T chuyên phát hiện những tế bào nhiễm virus và tiêu diệt chúng, đồng thời chỉ đạo phản ứng kháng thể, tựa như bộ điều chỉnh then chốt của phản ứng miễn dịch.

Thiếu hụt nghiên cứu và cơ sở dữ liệu

Xu hướng dịch bệnh trên toàn cầu cho thấy virus corona chủng mới thực sự có những tác động khác nhau đối với nam và nữ. Tuy nhiên, không có nhiều nghiên cứu đi sâu về chủ đề này. Phần lớn các thử nghiệm lâm sàng cũng không đề cập đến giới tính.

Theo phản ánh của tạp chí Nature Communications, trong số 45 thử nghiệm Covid-19 có kiểm soát được chọn ngẫu nhiên, mà kết quả được công bố hồi tháng 12/2020, chỉ có 8 thử nghiệm báo cáo tác động của dịch bệnh đến giới tính. Tác giả Sabine Oertelt-Prigione, một nhà nghiên cứu về giới tính và sức khỏe tại Trung tâm Y khoa Đại học Radboud của Hà Lan không hài lòng với điều này.

"Tôi nghĩ rằng giới tính sẽ được chọn trong các thử nghiệm, đơn giản vì đó là một phần hiển nhiên của vấn đề", bà nhấn mạnh và cảnh báo việc bỏ qua yếu tố này tiềm tàng gây nguy hiểm cho các cuộc thử nghiệm dược phẩm mà có thể có những ảnh hưởng khác nhau ở nam và nữ, do những khác biệt về sinh lý giữa hai giới. 

Nhóm của Oertelt-Prigione đã tìm kiếm tất cả các báo cáo nghiên cứu về Covid-19 được xuất bản trước ngày 15/12/2020 và chọn ra 45 thử nghiệm ngẫu nhiên về vắc xin và các phương pháp điều trị tiềm năng. Họ phát hiện tất cả đều nêu cụ thể số nữ giới và nam giới tham gia, nhưng chỉ có 8 thử nghiệm xác minh liệu kết quả ở nam và nữ có khác nhau hay không.

{keywords}
Số ca tử vong vì Covid-19 ở Đức trong năm 2021, theo tuổi tác và giới tính (Màu xanh: Nam; màu đen: Nữ). Biểu đồ: Statista

Ngay cả những thử nghiệm Covid-19 lớn nhất đôi khi cũng bỏ qua việc phân tích giới tính. Ví dụ, các chuyên gia tiến hành các thử nghiệm vắc xin Pfizer-BioNTech và Moderna để xác định khả năng ngừa bệnh của chúng ở cả nam và nữ. Họ đưa ra đáp án chung là hiệu quả hơn 90%, và không thử nghiệm nào xác định tác dụng phụ theo giới tính.

Một nghiên cứu khảo sát 30 thử nghiệm về Covid-19 được công bố trên tờ EclinicalMedicine mới đây cũng không tìm thấy thử nghiệm nào phản ánh kết quả có bị ảnh hưởng bởi giới tính hay không. Hồi tháng 4, tạp chí BMJ Global Health đăng tải thống kê về một loạt nghiên cứu Covid-19, theo đó chỉ có 14 trong số 121 nghiên cứu chỉ ra mức độ ảnh hưởng của giới tính.

Và tình trạng thiếu vắng dữ liệu không chỉ nằm ở mức độ thử nghiệm lâm sàng.

Theo báo cáo hàng tháng mới nhất của Dự án Giới tính và Covid-19 thuộc tổ chức Global Health 50/50, khoảng 37% trong số 198 quốc gia được nêu cung cấp số liệu tử vong cụ thể của từng giới tính, trong khi chỉ có 18% cung cấp dữ liệu tiêm chủng theo giới tính.

Cần thiết có sự can thiệp cấp hệ thống

Dữ liệu theo tác động của Covid-19 theo giới tính có ý nghĩa vô cùng quan trọng. Nó cung cấp sự hiểu biết về tình trạng và tác động của dịch bệnh, giúp các chính phủ hành động hiệu quả, kịp thời ban hành các chính sách y tế dự phòng thích hợp.

{keywords}
Khoảng cách giới tính trong tỷ lệ tử vong vì Covid-19 ở một số nước tính đến tháng 11/2020.

Việc thiếu vắng dữ liệu sẵn có đặt ra thách thức rất lớn, khiến các nước gặp khó khăn trong nắm bắt xu hướng dịch bệnh để đưa ra các chiến lược giám sát và điều trị hiệu quả. 

Susan Phillips, nhà dịch tễ học tại Đại học Queen ở Canada đánh giá, bỏ qua giới tính là bỏ lỡ cơ hội tìm hiểu về các cơ chế hoạt động của bệnh dịch. Còn theo chuyên gia Martin Landray của Đại học Oxford ở Anh, các nhà nghiên cứu thường bỏ qua phân tích giới tính trong nghiên cứu lâm sàng trong hơn 30 năm qua, và cho đến tận ngày nay, vấn đề này vẫn tồn tại.

Emily Smith, nhà dịch tễ học tại Đại học George Washington ở Mỹ chỉ ra rằng, một số can thiệp cấp hệ thống có thể giúp giải quyết vấn đề này. Theo bà, nếu các cơ quan tài trợ hoặc đăng ký thử nghiệm yêu cầu báo cáo theo giới tính, các chuyên gia có thể sẽ đưa vấn đề này vào công trình nghiên cứu của mình.

Thanh Hảo   

Singapore tiếp tục chạm đỉnh Covid-19, Hàn Quốc gánh hậu quả sau kỳ nghỉ

Singapore tiếp tục chạm đỉnh Covid-19, Hàn Quốc gánh hậu quả sau kỳ nghỉ

Ngày 23/9, Singapore cùng Hàn Quốc đồng loạt chạm đỉnh về số ca nhiễm Covid-19, lần lượt là 1.504 ca và 2.443 ca.

 

tin nổi bật

Vì sao Pháp rút khỏi rồi lại tham gia NATO?

Trong quá trình tham gia Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), phía Pháp đã xuất hiện những mâu thuẫn với Mỹ trên nhiều vấn đề.

Sức mạnh của lữ đoàn Stryker lục quân Mỹ triển khai đến châu Âu

Bộ Quốc phòng Mỹ đầu tháng này đã ra quyết định triển khai một lữ đoàn xe chiến đấu Stryker đến Romania.

Điểm danh các vũ khí phòng không-không quân Nga dùng ở Ukraine

Khi tiến hành chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine, quân đội Nga đã huy động một lực lượng đông đảo các loại vũ khí trang bị tác chiến phòng không – không quân.

Cuộc sống thấp thỏm ở thành phố biên giới Nga giáp chiến tuyến Ukraine

Các âm thanh của chiến tranh đã trở nên lớn hơn ở Belgorod, thành phố Nga nằm cách biên giới Ukraine chỉ 40 km. Các vụ nổ cũng xảy ra thường xuyên hơn.

Diễn biến căng thẳng của cuộc chiến 5 ngày Nga - Gruzia

Nửa đêm về sáng ngày 8/8/2008, quân đội Gruzia bất ngờ dùng không quân, pháo binh, tên lửa xúc tiến chiến dịch mang tên “Cánh đồng sạch” đánh phá các mục tiêu ở thủ phủ Tskhinvali và nhiều nơi khác tại Nam Ossetia.

Uy lực tàu chiến được Nga chọn làm soái hạm mới cho Hạm đội Biển Đen

Theo nguồn tin giấu tên từ lực lượng an ninh bán đảo Crưm, Hải quân Nga đã chọn được soái hạm mới cho Hạm đội Biển Đen.

Cuộc săn lùng điệp viên Nga gay cấn của an ninh Ukraine

Trong khi các lực lượng vũ trang giao tranh dữ dội ở tiền tuyến, Cơ quan an ninh Ukraine (SBU) phải xúc tiến một cuộc chiến cam go không kém là săn lùng các điệp viên làm việc cho Nga đang trà trộn trong dân.

Hai cơ cấu chỉ huy quan trọng nhất của NATO

Sau vụ 11/9/2001, NATO đã tiến hành cải cách hệ thống chỉ huy nhằm sẵn sàng đối phó có hiệu quả với những đe dọa mới, đồng thời tiếp tục bảo đảm an ninh cho toàn bộ lãnh thổ các nước thành viên.

Bí ẩn dòng sông cản bước cả quân Nga và Ukraine ở khu vực Donbass

Chiến sự giữa Nga và Ukraine đang tập trung vào khu vực miền Đông Ukraine. Tại đây, con sông tự nhiên Siversky Donets đã cản trở bước tiến của cả 2 phe, ảnh hưởng đến chiến thuật của họ.

Hình ảnh thủ đô Ukraine sau hơn hai tháng chiến tranh

Các đường phố ở thủ đô Kiev của Ukraine đã nhộn nhịp trở lại khi cuộc sống quay về trạng thái gần như bình thường sau một thời gian hứng chịu những đợt pháo kích nặng nề của quân Nga.

'Xạ thủ nguy hiểm nhất thế giới' tiết lộ sốc về tình hình ở Ukraine

Wali, người được mệnh danh là 'xạ thủ nguy hiểm nhất thế giới', đã tiết lộ những sự thật gây sốc sau hơn 2 tháng tham chiến tại Ukraine.

Cuộc sống tăm tối trong "hố địa ngục" dưới nhà máy thép Azovstal

Anna Zaitseva, 24 tuổi, trú ẩn trong boongke dưới nhà máy thép Azovstal (Ukraine) kể, mỗi ngày cô chỉ ăn một lần. Tình trạng thiếu hụt thực phẩm nghiêm trọng tới mức nhiều phụ nữ bị rụng răng.

Lỗ hổng 'chết người' của dàn xe tăng Nga ở Ukraine

Nga được tin đã mất hàng trăm xe tăng kể từ đầu chiến dịch tấn công quân sự ở Ukraine hồi cuối tháng 2 vì một lỗi thiết kế nghiêm trọng, tồn tại từ rất lâu.

Căn bệnh bí ẩn có thể cung cấp manh mối về sự kết thúc Covid-19

Với nhiều triệu chứng giống triệu chứng của bệnh Covid-19, dịch Cúm Nga từng xảy ra trong lịch sử có thể cung cấp manh mối về sự kết thúc của đại dịch đang hoành hành hiện nay.

Điều chưa biết về thời khắc cuối cùng của trùm phát xít Hitler

Tổng cục An ninh Liên bang Nga (FSB) mới đây đã công khai các tài liệu hé lộ chi tiết chưa từng được biết đến về thời khắc cuối cùng trong đời của trùm phát xít Adolf Hitler.