1. Đặc sản nào ở Phú Thọ không nuôi vẫn có, nhỏ như lá tre, thịt tươm dầu, ăn béo ngậy?

  • Tép dầu
    0%
  • Cá mòi
    0%
  • Cá dẫu
    0%
Chính xác

Ở Phú Thọ (địa phận tỉnh Vĩnh Phúc cũ) có một đặc sản “nhỏ mà có võ”, tuy dân dã nhưng không kém phần nổi tiếng, mỗi năm chỉ có một mùa. Đó là tép dầu.

Theo người dân địa phương, đây là loại cá bản địa, thân chỉ nhỏ bằng lá tre, màu trong suốt, chiều dài thân khoảng 5-7cm. Vì kích thước khiêm tốn, phần thịt lại béo ngậy, nhiều dầu nên chúng được gọi tên là tép dầu.

2. Tép dầu thường được khai thác chủ yếu ở khu vực nào của tỉnh Phú Thọ?

  • hồ Cánh Tạng
    0%
  • hồ Đầm Vạc
    0%
  • hồ Ngòi Gianh
    0%
Chính xác

Tép dầu là loài cá thường thấy ở các sông, hồ tự nhiên miền Bắc nhưng phổ biến hơn cả là ở lòng hồ thủy điện Sơn La và Đầm Vạc.

Đầm Vạc là hồ nước ngọt tự nhiên được hình thành từ phần phình to của sông Cánh, với 23 nhánh chính tỏa rộng khắp khu vực phường Vĩnh Yên và phường Vĩnh Phúc (thuộc tỉnh Phú Thọ sau sáp nhập).

Ảnh: Đồng Đức Hiệp

3. Tép dầu Đầm Vạc có đặc điểm gì?

  • Không xương, thịt dai ngon
    0%
  • Xương ít và mềm, thịt chắc và ngọt
    0%
  • Xương sụn, thịt mềm như cháo và ngọt
    0%
Chính xác

Tép dầu Đầm Vạc không giống như các loại tép (cá nhỏ) khác. Loại tép này kích thước nhỏ nhưng thịt chắc và ngọt nhờ sống trong môi trường nước ngọt tự nhiên.

Ngoài ra, tép dầu ở đây cũng ít xương và mềm; khi trưởng thành, tép to bằng ngón tay, thân chắc, bụng đầy trứng. Sau khi chế biến, tép có hương vị thơm, béo, đậm đà, đặc biệt khi kho tương cho vị ngọt bùi, lạ miệng.

Chính bởi hương vị độc đáo ấy, các bậc cao niên xưa ở trong vùng từng tán tụng rằng tép dầu Đầm Vạc còn ngon hơn cả thịt trâu, thịt lợn: Cỗ chín lợn, mười trâu cũng không bằng ăn tép dầu Đầm Vạc.

4. Thời điểm nào tép dầu ở Đầm Vạc được đánh giá là chất lượng nhất?

  • Cuối xuân, đầu hè
    0%
  • Cuối hè, đầu thu
    0%
  • Cuối thu, đầu đông
    0%
Chính xác

Theo kinh nghiệm của người dân địa phương, thời điểm tép dầu ngon và đạt chất lượng nhất là cuối hè, đầu thu (khoảng tháng 8 đến tháng 10 dương lịch hằng năm).

Nhất là vào đợt mưa cuối hè, tép dầu xuất hiện nhiều hơn vì đúng giai đoạn chúng bắt đầu đẻ trứng, bơi theo đàn. Khi ấy, loại cá này thấy lồng bát quái, sẽ rúc vào trú ẩn. Vì vậy người dân có thể khai thác được nhiều hơn.

Tép dầu thời điểm này cũng được nhận xét là ăn ngon, béo và có nhiều trứng.

Ảnh: Nhienbeo Nguyen

5. Tép dầu Đầm Vạc từng được công nhận danh hiệu/giải thưởng gì?

  • Top 100 món ăn đặc sản Việt Nam
    0%
  • Top 100 đặc sản quà tặng Việt Nam
    0%
  • Top 100 món ăn từ cá ngon nhất thế giới
    0%
Chính xác

Tép dầu Đầm Vạc được công nhận trong Top 100 quà tặng đặc sản Việt Nam 2021-2022 do Tổ chức Kỷ lục Việt Nam (Vietkings) và Tổ chức Top Việt Nam (VietTop) bình chọn.

Ở địa phương, tép dầu là nguyên liệu chế biến nhiều món ăn hấp dẫn. Trong đó, phổ biến và được yêu thích hơn cả là hai món tép dầu chiên giòn và tép dầu kho tương.

Người dân nơi đây cho hay, tép dầu khi vừa mới vớt lên, còn tươi thì đem sơ chế ngay bằng cách nặn bỏ ruột, giữ lại trứng, sau đó xóc tí muối cho đượm vị rồi đem chiên giòn.

Loại cá này vốn rất béo và nhiều dầu nên khi rán không cần cho nhiều dầu ăn hay mỡ lợn cũng vẫn giòn, thơm ngậy.

Với món kho, tép dầu sau khi sơ chế sạch và xóc muối cho săn cứng lại thì đem kho với tương. Tùy từng nhà mà công thức có chút khác nhau, nhưng món này ngon nhất khi kho với tương, gừng, thêm nước hàng (kẹo đắng) để tạo màu hấp dẫn.

Đặc biệt, nếu sử dụng niêu hoặc nồi gang và kho nhỏ lửa bằng bếp củi thì càng ngon. Tuy nhiên, trong quá trình kho, bạn không nên đụng đũa hay đảo để tép dầu vẫn giữ được nguyên con, không bị vỡ, nát.

Ảnh: Đồng Đức Hiệp