Đại gia miền Tây: Ăn xổi rồi chóng tàn

 “Cái chết” của nhiều đại gia thủy sản miền Tây điển hình cho của nhiều ngành nghề ở Việt Nam thời gian qua: phát triển nóng, mất cân đối dòng tiền,... Trụ được thì giàu có và DN ngày càng lớn mạnh, còn ăn xổi thì chóng tàn.

- “Cái chết” của nhiều đại gia thủy sản miền Tây điển hình cho của nhiều ngành nghề ở Việt Nam thời gian qua: phát triển nóng, mất cân đối dòng tiền, kém về dự báo thị trường... Trụ được thì giàu có và DN ngày càng lớn mạnh, còn ăn xổi thì chóng tàn.

Hết thời “đỉnh” của cá tra

Cá tra - một trong hai mặt hàng thủy chủ lực của Việt Nam, đã qua thời đỉnh cao về giá và số lượng sản xuất khẩu. Thông tin từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) cho thấy, cá tra phát triển bùng nổ với kim ngạch từ 80 triệu USD tăng đến 1,45 tỷ USD chỉ trong vòng 5 năm (từ 2002), rồi đến nay cứ tăng ít dần, có năm không tăng hay thậm chí còn giảm.

Lý do, con cá này đã bị đánh bật khi lượng cá thịt trắng đánh bắt tăng trở lại, sau một thời gian hạn chế khai thác. Giá cá cũng rớt không phanh, từ 4 USD/kg thời kỳ đầu nay chỉ còn hơn 2 USD, mất 50% giá.

Gần như toàn bộ cá tra Việt Nam xuất khẩu ở dạng phi lê đông lạnh. Tức là, sau khi đưa cá sống vào dây chuyền, người ta chỉ cần lọc lấy 2 miếng thịt cá, lạng bỏ xương, đưa vào cấp đông là xong. Trong số 1,8 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu cá tra, thì dạng thô chiếm tới 1,5 tỷ USD, dạng chế biến chỉ nhỉnh hơn 14,4 triệu USD, tức chưa đầy 1%.

{keywords}
99% cá tra Việt Nam xuất khẩu ở dạng sơ chế

Thị trường bùng nổ, làm cá tra lãi lớn. Nhà nhà nuôi cá tra. Vì thế, diện tích nuôi cá tra tăng mạnh. Xuất khẩu tăng ầm ầm. Thế nên, có một giai đoạn, con cá tra được xem như là kỳ tích tăng trưởng của thuỷ sản Việt Nam. Song, khi thị trường “trở mặt” đi xuống, nhiều vùng nuôi biến thành... phế tích. Mỗi năm, có khoảng 2,2 triệu tấn cá tra nguyên liệu chờ được bắt lên, nhưng công suất chế biến chỉ đáp ứng một nửa. Thừa ra tới một nửa, đương nhiên, sẽ lại kéo thêm giá xuống, nông dân khóc ròng. Còn doanh nghiệp cũng “rơi nước mắt” vì máy móc chịu khấu hao, đọng vốn...

Sự biến động của thị trường, nhiều DN không thể lường trường được. Ngay cả VASEP - đại diện cho hàng trăm DN - cũng không biết và chỉ đánh động đến các thành viên về sự phát triển quá nóng.

Hơn nữa, được tiếng là xuất khẩu thuộc loại hàng đầu thế giới, song, các DN không tìm được đầu mối phân phối cuối cùng mà phải qua trung gian là nhà nhập khẩu. Chính đầu mối bán buôn này là tác nhân số một gây giảm giá, cuốn các DN vào vòng xoáy dìm giá cá tra xuống sâu hơn.

Số lượng xuất tăng ồ ạt, giá rẻ nên con cá này còn là nạn nhân đầu tiên bị kiện vì phá giá, từ 14 năm trước. Theo đuổi, đấu tranh, cuối cùng năm nào cũng bị phía Hoa Kỳ áp một mức thuế, gây thiệt hại lớn cho DN. Ví dụ, chỉ cần thuế đánh 1 USD/kg, thì 1 tấn đã mất 1.000 USD, 1.000 tấn là 1 triệu USD. Doanh nghiệp lấy tiền đầu mà nộp, mà không nộp thì đương nhiên hàng bị ách lại, không xuất được.

Tuy nhiên, đây lại không phải là câu chuyện của riêng ngành cá tra. Ở đây, cá tra là điển hình cho sự phát triển của nhiều ngành nghề, cho một giai đoạn tăng trưởng của Việt Nam. Đó là sự phát triển quá nóng khi thị trường tăng cầu, từ các mặt hàng vật liệu xây dựng như xi măng, sắt thép... đến hàng nông thuỷ sản như gạo, cà phê, hạt tiêu, hạt điều, dưa hấu, thanh long,... để đến khi thị trường có biến, giá xuống thì sản phẩm ế thừa và thua thiệt. Đó là sự bó tay trong việc dự báo về diễn biến của thị trường, ngành hàng. Đó là sự non nớt của doanh nghiệp trong những ngày đầu hội nhập, khi bị các vụ kiện chống bán phá giá, các rào cản kỹ thuật... “ngáng chân”, khiến DN loạng choạng, khó bước vững.

“Cái chết” khó cưỡng

Chính vì thế, với nhiều người trong ngành, khi các DN - kể cả là đại gia thuỷ sản - lần lượt phá sản, giám đốc bị bắt bớ, bị tù đày, nợ nần con số cả nghìn tỷ, lại không gây nhiều ngạc nhiên.

{keywords}
Diện tích cá tra nuôi hiện nay đã chững lại nhưng một năm cung cấp ra thị trường khoảng 2,2 triệu tấn cá nguyên liệu

Bởi, sẽ là phá sản khi một loạt các công ty nhỏ mọc lên, đua xây nhà máy, lập nhà xưởng chỉ “tàng tàng”, ở những vùng xa xôi tít tận đất mũi Cà Mau như Ngọc Hiển, Bạc Liêu... để nuôi tôm, rồi bơm chích tạp chất, cấp đông bán đi Mỹ. Đã yếu, lại còn làm ăn gian dối nên hàng ách tắc là “chết” ngay. Đây là cái kết tất yếu của các DN ăn xổi ở thì.

Sẽ là phá sản khi các DN, kể cả đại gia tiếng tăm trên thị trường, đầu tư quá mức, nhất là đầu tư ngoài ngành, dẫn tới mất cân đối dòng tiền. Thuỷ sản Việt An cứ làm cá vẫn phát triển tốt, nhưng “tự dưng” lại đi đầu tư một kho lạnh lớn ở Sài Gòn để nhập thịt về bán. Vay lãi rất cao, đến khi kinh doanh thất bại, không trả được nợ - thế là đi tong cả ngành sản xuất chính vốn là cần câu cơm bấy lâu. Đại gia nổi tiếng một thời Nguyễn Thị Diệu Hiền của Thuỷ sản Bình An, thay vì chăm lo cho con cá, lại đi “ôm” đất. Đúng lúc nhà đất đóng băng, ngân hàng siết nợ, bất động sản ế xưng xỉa cũng bị... đo ván. Thuỷ sản Phương Nam nợ ngân hàng gần 1.600 tỷ, trong đó có tới 500 tỷ là tiền lãi mẹ đẻ lãi con. Giá trị tài sản còn lại, trong đó phần lớn là địa ốc, bán đi để trả nợ cũng gần đủ, nhưng bao giờ mới bán được trong bối cảnh nhà đất hiện nay?

Sẽ góp phần dẫn đến phá sản khi mà trình độ, năng lực quản trị doanh nghiệp và quản trị tài chính của những ông chủ, bà chủ doanh nghiệp yếu kém, nếu không nói là đi lên từ những nông dân chân lấm tay bùn. Nên, đến khi mở rộng quy mô, đầu tư sản xuất trái tay hay gặp bất lợi trên thị trường... thì trở tay không kịp.

Trên thực tế, những năm gần đây, tổng sản lượng cá tra nuôi không hề giảm, giá trị xuất khẩu cũng vậy. Sự “ra đi” của một số doanh nghiệp gần đây không ảnh hưởng nhiều đến thị trường. Rõ ràng, DN làm ăn chân chính vẫn đang sống tốt, còn những công ty làm ăn bát nháo sẽ bị thị trường đào thải.

Phát triển nóng, đầu tư ồ ạt, có biến động về thị trường hoặc đầu tư trái ngành, không dựa vào năng lực cốt lõi... kết cục đã vẽ nên một bức tranh đối lập trong ngành thuỷ sản: một bên là sự phát triển vượt bậc, quy mô bề thế của các đại gia như Minh Phú, Hùng Vương, Vĩnh Hoàn, Agifish... và một bên là sự phá sản hàng loạt của các DN ăn xổi ở thì. Bức tranh này sẽ còn thấy ở nhiều ngành nghề khác, và đó cũng là quy luật trên thương trường.

Ngọc Hà

tin nổi bật

Giá vàng trong nước tiếp đà đi xuống

Giá vàng trong nước hôm nay (4/2) tiếp đà giảm nhanh cùng giá vàng thế giới. Trong 2 ngày qua, giá vàng miếng đã "bốc hơi" tới nửa triệu đồng/lượng còn giá vàng nhẫn cũng giảm rất mạnh.

Những phiên chợ độc đáo, mỗi năm chỉ họp 1 lần ở Việt Nam

Ở Việt Nam, có những phiên chợ độc lạ, mỗi năm chỉ họp một lần vào dịp Tết đến xuân về. Tại những phiên chợ này, người bán và người mua không quan trọng đắt rẻ mà chỉ mong lấy lộc đầu năm.

Ống luồn dây điện CVL đạt giải ‘sản phẩm công nghiệp hỗ trợ tiêu biểu TP.HCM 2022’

Sản phẩm ống thép luồn dây điện và nhiều sản phẩm khác của công ty Cát Vạn Lợi vừa được bình chọn là “sản phẩm công nghiệp hỗ trợ tiêu biểu TP.HCM năm 2022”.

Đề xuất gia hạn hơn 100.000 tỷ đồng tiền thuế

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến dự thảo Nghị định gia hạn thời hạn nộp thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân và tiền thuê đất trong năm 2023.

Người Hà Nội tất bật đi chợ mua sắm đồ cúng Rằm tháng Giêng

Một ngày trước Rằm tháng Giêng, nhiều khu chợ ở trung tâm thủ đô đông đúc khách đến mua sắm thực phẩm về làm cơm cúng. Trong đó, tại một tiệm gà ở phố Hàng Bè, ông chủ tiết lộ mới 8h30 sáng đã bán hết hơn 1.200 con gà thịt sẵn.

Được Bộ Công Thương đề nghị điều hành giá xăng, Bộ Tài chính 'từ chối'

Bộ Tài chính nhấn mạnh việc giao toàn bộ công tác điều hành giá về 1 đầu mối và tính toán các chi phí kinh doanh xăng dầu cho Bộ Tài chính chủ trì là không phù hợp.

Bầu Đức - doanh nhân giàu có, lắm thị phi

Là doanh nhân nổi tiếng và có nhiều đóng góp cho bóng đá Việt Nam, nhưng Chủ tịch Đoàn Nguyên Đức của Hoàng Anh Gia Lai (HAGL) cũng được biết đến là người có nhiều phát ngôn gây bão dư luận, gây sốc trong lĩnh vực kinh doanh và bóng đá.

Doanh nghiệp của chị em ông Đặng Thành Tâm cùng lỗ nặng

Cùng kinh doanh trong lĩnh vực bất động sản công nghiệp, doanh nghiệp của ông Đặng Thành Tâm và chị gái Đặng Thị Hoàng Yến đều có kết quả kinh doanh quý cuối cùng năm 2022 kém hiệu quả.

Đi chợ cúng Rằm tháng Giêng: Một mâm hoa quả giá gần 5 triệu đồng

Rất nhiều nơi đang nhận làm mâm hoa quả cúng Rằm tháng Giêng. Một số cửa hàng trái cây làm mâm hoa và quả với giá bán lên tới gần 5 triệu đồng.

'So găng' thu nhập tại 4 ngân hàng lớn, mỗi tháng mua nửa cây vàng

Với thu nhập bình quân 35,685 triệu đồng mỗi tháng, so với giá vàng miếng 9999 của SJC thời điểm hiện tại, mỗi tháng nhân viên ngân hàng Vietcombank có 5,27 chỉ vàng. Nhưng mức thu nhập đáng mơ ước này vẫn bị Agribank vượt xa.

'Cá tỷ USD' của Việt Nam ngóng đơn từ Trung Quốc và Mỹ

Tháng đầu tiên của năm 2023, xuất khẩu cá tra lao dốc. Con "cá tỷ USD" này của Việt Nam vẫn ngóng đơn hàng từ Trung Quốc và Mỹ khi có những tín hiệu tích cực từ hai thị trường chủ lực.

Giá vàng hôm nay 4/2: Lao dốc mạnh, vàng thế giới còn 53 triệu đồng/lượng

Giá vàng thế giới giảm mạnh sau khi tăng vọt lên mức đỉnh 9 tháng, mất mốc 1.900 USD/ounce. Vàng ghi nhận mức giá thấp nhất 3 tuần. Giá vàng trong nước cũng lao dốc theo.

Xuất khẩu cà phê thu 4 tỷ USD, ông Đặng Lê Nguyên Vũ 'góp' bao nhiêu?

Năm 2022, Việt Nam xuất khẩu 1,7 triệu tấn cà phê, thu về khoảng 4 tỷ USD, trong đó giá trị sản phẩm cà phê chế biến sâu chiếm 15% trong tổng kim ngạch xuất khẩu.

Giá vàng trong nước giảm nhanh cùng thế giới

Giá vàng trong nước hôm nay (3/2) đồng loạt giảm nhanh theo giá vàng thế giới. Giá vàng thế giới đã "bốc hơi" tới 40 USD/ounce với chốt phiên hôm qua.

Thủ tướng: Giá điện quá cao thì người dân, doanh nghiệp không chịu được, phải hài hòa

Tại Hội nghị thúc đẩy sản xuất tiêu dùng trong nước và mở rộng thị trường xuất khẩu năm 2023 ngày 3/2 dưới sự chủ trì của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Công Thương kiến nghị Chính phủ phê duyệt khung giá bán lẻ điện bình quân