Dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6 tội danh, chỉ giữ hình phạt cao nhất này với các tội phản bội Tổ quốc, giết người, khủng bố và sản xuất trái phép chất ma túy.
Ngày 30/10, Báo Nông thôn Ngày nay tổ chức hội thảo “Nộp tiền khắc phục hậu quả án kinh tế: Hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng”.
Trên thực tế, chính sách hình sự đối với các vi phạm trong lĩnh vực kinh tế, công nghệ đang được nghiên cứu, hoàn thiện theo hướng kết hợp giữa bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật với việc khắc phục hậu quả, bảo vệ nguồn lực phát triển đất nước.
Quốc hội đã có Nghị quyết số 37/2026/QH16 ngày 24/8/2026 quy định cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về hình sự và xử lý kỷ luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vì lợi ích chung.
Tại hội thảo, ông Phạm Văn Hòa, Ủy viên Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, cho rằng việc ban hành Nghị quyết 37/2026 có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh đất nước đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội, đổi mới sáng tạo và ứng dụng khoa học, công nghệ.
Theo ông, chính sách này nhằm khuyến khích cán bộ, công chức, viên chức và doanh nghiệp mạnh dạn thực hiện nhiệm vụ, đầu tư sản xuất, kinh doanh vì lợi ích chung. Những trường hợp trong quá trình thực hiện có sai sót, thậm chí gây thất thoát tài sản nhà nước nhưng không vụ lợi, tham nhũng, không có lỗi cố ý chủ quan và không gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng cần được xem xét áp dụng cơ chế miễn trách nhiệm theo quy định.
Ông Hòa cho rằng, thực tế thời gian qua, một bộ phận cán bộ có năng lực, trình độ cao đã vướng vòng lao lý do sai phạm trong quá trình thực thi nhiệm vụ. Điều này khiến nhiều người e ngại, né tránh trách nhiệm, dù biết công việc mình thực hiện có lợi cho xã hội.
Theo ông, Nghị quyết 37 sẽ góp phần khắc phục tâm lý này, tạo cơ chế để cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Chính sách không chỉ hướng đến khu vực nhà nước mà còn áp dụng với doanh nghiệp trong và ngoài nhà nước khi tham gia các hoạt động liên quan.
Đối với những trường hợp có hành vi tham nhũng, chiếm đoạt tài sản, người vi phạm vẫn phải chịu trách nhiệm theo quy định. Tuy nhiên, việc thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải, nhận trách nhiệm và khắc phục hậu quả cần được xem xét khi áp dụng chính sách khoan hồng.
Không phải cứ có tiền khắc phục hậu quả là được miễn trách nhiệm hình sự
PGS.TS, Đại tá Đỗ Cảnh Thìn, Phó Viện trưởng Viện An ninh phi truyền thống (Đại học Quốc gia Hà Nội), chia sẻ: “Việc khuyến khích người vi phạm chủ động khắc phục hậu quả, đặc biệt trong lĩnh vực kinh tế, là cách tiếp cận nhân văn và phù hợp với yêu cầu phát triển hiện nay.
Đây không phải là dung túng hay giảm nhẹ một cách tùy tiện mà là tạo cơ hội để người vi phạm nhận thức sai lầm, khắc phục thiệt hại và có điều kiện sửa chữa, làm lại cuộc đời, tiếp tục đóng góp cho xã hội”.
Tuy nhiên, theo ông Thìn, cần phân biệt rõ khoan hồng với tha bổng, miễn trách nhiệm hình sự hay miễn chấp hành hình phạt. Người vi phạm vẫn phải chịu trách nhiệm về hành vi của mình. Việc chủ động khắc phục hậu quả là một căn cứ cần được xem xét khi đánh giá tính chất, mức độ vi phạm và quyết định hình thức xử lý phù hợp.
Ông Thìn cho rằng cần phân biệt giữa hành vi cố ý vi phạm, lợi dụng việc khắc phục hậu quả để trục lợi với những trường hợp vi phạm do nhận thức hoặc sai sót trong quá trình thực hiện công việc, sau đó thực sự nhận ra sai lầm và chủ động khắc phục.
Nếu người cố ý thực hiện hành vi phạm tội rồi dùng tiền để tìm cách giảm nhẹ trách nhiệm thì không thể đánh đồng với người thành khẩn, tự giác khắc phục thiệt hại. Cách tiếp cận phải bảo đảm không tạo ra nhận thức sai lệch rằng cứ có tiền khắc phục là có thể tránh được trách nhiệm pháp lý.
Hôm nay, Quốc hội bắt đầu họp đợt 2 của kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất (từ ngày 19-22/8). Quốc hội sẽ thảo luận và thông qua nhiều luật, nghị quyết quan trọng.
Chiều 18/8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội họp cho ý kiến đối với Dự thảo Bộ luật Hình sự sửa đổi. Chính phủ đề xuất áp dụng hình phạt tử hình với 4 tội gồm: Phản bội Tổ quốc, giết người, khủng bố và sản xuất trái phép chất ma túy.
.svg){kind=icon}
