Đằng sau thỏa thuận của Mỹ bị Pháp tố 'đâm sau lưng'

Mỹ vừa có một nước đi không ngờ khi bí mật đàm phán để trang bị tàu ngầm hạt nhân cho Australia, trong khuôn khổ Hiệp định Đối tác tăng cường an ninh ba bên (AUKUS).

Điều này trực tiếp làm đổ vỡ hợp đồng bán tàu ngầm được xem là lớn nhất mà Pháp từng ký kết với Australia, khiến giới chức Paris tức giận. Thậm chí, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron mới đây còn triệu tập các đại sứ của nước này ở cả Mỹ và Australia về nước.

Quyết định của Tổng thống Macron tạo nên biến cố đầy bất ngờ trong mối quan hệ giữa Washington và Paris. Đáng chú ý, điều này xảy ra ngay trước thời điểm kỷ niệm 250 năm chiến thắng của liên quân Pháp-Mỹ trước hải quân Anh tại Chesapeake, sự kiện vinh danh mối quan hệ đồng minh lịch sử giữa hai nước.

Tuy nhiên, Thời báo New York, dẫn thông tin từ một số quan chức Mỹ và Anh, tiết lộ ngay từ thời điểm mới nhậm chức, chính quyền Tổng thống Joe Biden đã được phía Australia tiếp xúc và báo trước về thỏa thuận mua tàu ngầm trị giá 60 tỷ USD từ phía Pháp.

{keywords}
Thỏa thuận được Tổng thống Mỹ Joe Biden công bố trong cuộc họp trực tuyến giữa nguyên thủ 3 nước Mỹ, Anh, Australia hôm 15/9. Ảnh: New York Times 

Giới chức Canberra từ lâu đã manh nha ý định thay thế thỏa thuận bị cho là có tiến độ chậm chạp và vượt quá khả năng chi trả bằng tiền ngân sách của mình. Họ cũng lo ngại rằng, các tàu ngầm của Pháp, với công nghệ cũ kỹ, tầm hoạt động hạn chế và dễ bị phát hiện dưới biển, sẽ trở nên lỗi thời so với loại các tàu ngầm khác trong khu vực Thái Bình Dương ở thời điểm chúng được tiếp nhận và hạ thủy.

Tổng thống Biden cũng đồng tình với quan điểm trên, khi ông từng nói với các trợ lý rằng loại tàu ngầm do Pháp sản xuất cho Australia sẽ không có khả năng vươn ra Thái Bình Dương hay bất ngờ xuất hiện ở ngoài khơi các vùng biển tiếp giáp Trung Quốc - một yếu tố làm nên lợi thế quân sự cho phương Tây tại khu vực. Vì vậy, giải pháp khả dĩ nhất là thay thế tàu ngầm Pháp bằng các loại tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân hiện đại hơn của Mỹ và Anh.

Song để thỏa thuận được diễn ra trót lọt, chỉ một số ít quan chức cấp cao của Mỹ và Australia được biết về phi vụ giữa hai nước. Bí mật này được Tổng thống Joe Biden và Ngoại trưởng Antony Blinken giữ kín trong các cuộc gặp với những người đồng cấp Pháp hồi tháng 6 năm nay.

Thậm chí trong cuộc tham vấn thường niên vào ngày 30/8, các bộ trưởng quốc phòng và ngoại giao Pháp và Australia vẫn đưa ra một thông cáo chung, cam kết hợp tác sâu rộng hơn trong lĩnh vực công nghiệp quốc phòng và “nhấn mạnh tầm quan trọng của Chương trình Tàu ngầm trong tương lai”. Lúc đó, Paris vẫn không hề hay biết thỏa thuận bán lô tàu ngầm với giá trị kỷ lục cho Canberra của họ xem như đã “chết yểu”.

{keywords}
Tổng thống Joe Biden trong cuộc gặp với người đồng cấp Pháp Emmanuel Macron tại Cornwall, Anh hồi tháng 6. Ảnh: New York Times

Cuối cùng, thỏa thuận trang bị tàu ngầm hạt nhân cho Australia chỉ được giới chức Mỹ tiết lộ với Pháp vài giờ trước thời điểm nó được Nhà Trắng công bố chính thức trong hội nghị trực tuyến giữa Tổng thống Joe Biden, Thủ tướng Anh Boris Johnson và Thủ tướng Australia Scott Morrison hôm 15/9. Và nó đã thật sự gây ra một cuộc khủng hoảng lòng tin đối với một trong những đồng minh lâu đời nhất của Mỹ.

Theo Thời báo New York, quyết định của Tổng thống Biden là hệ quả của một toan tính ngoại giao có phần “tàn nhẫn”. Theo đó, một quốc gia đôi khi sẽ xác định nước đồng minh này quan trọng hơn về mặt chiến lược so với nước đồng minh khác. Đây là điều mà lãnh đạo các quốc gia hay những nhà ngoại giao đều không bao giờ muốn thừa nhận trước công chúng.

Và đó cũng là một dấu hiệu cho thấy một khi đã tiếp nối chiến lược “xoay trục sang châu Á” của cựu Tổng thống Barack Obama, ông Biden sẽ có nguy cơ vấp phải những rào cản từ chính các đồng minh truyền thống của mình, những nước cảm thấy họ đang bị bỏ lại phía sau.

Theo ông Richard Fontaine, Giám đốc điều hành nhóm chuyên gia Center for a New American Security, do mọi nguồn lực đều chỉ mang tính hữu hạn, tập trung nhiều hơn ở một lĩnh vực này đồng nghĩa với việc giảm sự chú ý ở những lĩnh vực khác. Và nó dường như cũng có nghĩa là các cuộc đàm phán với một số đồng minh thân cận nhất cần phải được giữ kín.

Dù vậy, ngay cả trước khi Tổng thống Emmanuel Macron triệu tập các đại sứ của mình, Tổng thống Joe Biden và các trợ lý dường như vẫn hết sức ngạc nhiên trước phản ứng dữ dội từ phía Pháp. Họ cho rằng người Pháp đã quá kịch tính hóa vụ việc, đồng thời tin tưởng hai nước sẽ dần trở lại quan hệ bình thường.

Lịch sử cho thấy niềm tin của họ không phải không có cơ sở. Cuộc khủng hoảng kênh đào Suez năm 1956 giữa Anh và Pháp, hay “cú sốc” mà cố Tổng thống Mỹ Richard Nixon gây ra với Nhật Bản vào năm 1971… đều đã được giải quyết ổn thỏa.

Trong trường hợp mới này, các quan chức Mỹ cho biết trên thực tế, quyết định thay thế thương vụ tàu ngầm hiện có giữa Pháp và Australia bằng một hợp đồng ràng buộc Australia về mặt công nghệ và chiến lược với chương trình tàu ngầm hạt nhân của Mỹ hầu như không gây tranh cãi trong nội bộ. Và hầu hết các đồng minh của Mỹ đều hiểu, kiềm chế Trung Quốc trên một số điểm nóng luôn là ưu tiên số một của Tổng thống Joe Biden ngay từ những ngày đầu bước chân vào Nhà Trắng.

“Động thái trên nói lên rất nhiều điều về cách mà Washington xác định lợi ích của mình ở khu vực Thái Bình Dương”, ông Richard Fontaine nhận định. “Và họ cũng không ngần ngại làm mếch lòng những đồng minh như Pháp”.

Dù nhiều năm qua, giới chức Mỹ hiểu rằng chiến lược "xoay trục sang châu Á" có thể làm mối quan hệ với các đồng minh tại châu Âu trở nên xấu đi, song theo ông Kurt M. Campbell, người được xem là “kiến trúc sư chính” của chiến lược trên, đây vẫn là “một điều cần thiết để điều chỉnh các chính sách ngoại giao, thương mại cùng những đổi mới trong quân sự của Mỹ ”.

Việt Anh 

Pháp hủy họp quốc phòng với Anh, điện đàm với Mỹ về vụ 'đâm sau lưng'

Pháp hủy họp quốc phòng với Anh, điện đàm với Mỹ về vụ 'đâm sau lưng'

Pháp đã hủy cuộc hội đàm giữa bộ trưởng trưởng quốc phòng nước này với người đồng cấp Anh sau khi bị Canberra bất ngờ hủy thỏa thuận mua tàu ngầm vì liên minh quân sự Mỹ - Anh - Australia.

Mỹ thử tên lửa đạn đạo từ tàu ngầm giữa lúc bị Pháp tố 'đâm sau lưng'

Mỹ thử tên lửa đạn đạo từ tàu ngầm giữa lúc bị Pháp tố 'đâm sau lưng'

Hải quân Mỹ đã thử nghiệm thành công hai tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm Trident II D5LE giữa lúc xảy ra tranh cãi về thỏa thuận liên minh quân sự có nước này tham gia, giúp trang bị cho Australia các tàu ngầm hạt nhân.

 

tin nổi bật

Phương Tây khó cô lập Nga tại Liên Hợp Quốc?

Các nỗ lực của phương Tây nhằm cô lập Nga ngay tại Liên Hợp Quốc rõ ràng không đạt được kết quả như họ mong muốn.

FBI đột kích nhà ông Trump, sự khởi đầu của cơn bão chính trị?

Việc Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) bất ngờ đột kích, lục soát tư dinh của cựu Tổng thống Donald Trump ở Mar-a-Lago, bang Florida đã làm chấn động dư luận và gây sóng gió trên chính trường nước này.

Vì sao Nga không vô hiệu hóa hoàn toàn GPS ở Ukraine?

Nga thường xuyên gây nhiễu tín hiệu từ hệ thống định vị toàn cầu (GPS) trong chiến dịch quân sự đặc biệt ở Ukraine, nhưng không vô hiệu hóa chúng hoàn toàn.

Ông Trump có bị buộc tội sau khi FBI khám xét nhà riêng?

Các chuyên gia tư pháp cho rằng, ngay cả khi bị FBI khám xét, rất khó có chuyện ông Trump bị buộc tội theo Đạo luật Hồ sơ Tổng thống.

Xung đột Nga - Ukraine làm giảm tăng trưởng toàn cầu đến mức nào?

Khi công ty EIU công bố dự báo kinh tế toàn cầu hôm 15/2, GDP của thế giới được tin sẽ tăng 3,9% trong năm nay. Tuy nhiên, chỉ 9 ngày sau đó, chiến sự Nga - Ukraine bùng phát, kéo tụt mọi dự đoán.

Vì sao khí đốt của Mỹ không cứu nổi khủng hoảng năng lượng châu Âu?

Các biện pháp trừng phạt Moscow cùng việc Nga cắt giảm nguồn cung khí đốt đã khiến châu Âu lâm vào khủng hoảng năng lượng. Mỹ cố gắng lấp đầy khoảng thiếu hụt nhưng "lực bất tòng tâm".

Điểm nổi bật trong học thuyết hải quân mới được ông Putin phê duyệt

Tổng thống Nga Vladimir Putin mới đây đã ký phê duyệt học thuyết hải quân mới, trong đó thể hiện tầm nhìn của Moscow trước bối cảnh địa chính trị và an ninh toàn cầu đang có nhiều thay đổi.

Vì sao châu Âu trở thành 'lò lửa' khiến hàng trăm người tử vong?

Nhiều nước ở châu Âu, đặc biệt tại khu vực Nam Âu, đang trải qua đợt nắng nóng dẫn đến cháy rừng, vượt quá mức chịu đựng của con người và gây ra hàng trăm trường hợp tử vong.

Liệu Mỹ đã cảm thấy 'mệt mỏi' vì chiến sự Ukraine?

Trong bối cảnh tình trạng lạm phát gia tăng, giá nhiên liệu leo thang, chính trị rối ren ở trong nước, sự ủng hộ của Mỹ giành cho Ukraine dường như không còn là ưu tiên hàng đầu.

Thách thức của Thủ tướng Nhật Kishida trước di sản của ông Abe

Sau khi cố Thủ tướng Abe Shinzo qua đời, Thủ tướng Kishida đã tuyên bố kế thừa di sản của người tiền nhiệm, nhưng việc sửa đổi Hiến pháp là một thách thức không hề nhỏ.

Ukraine tố Nga tấn công tên lửa, ông Putin ký sắc lệnh đặc biệt

Ukraine tố cáo Nga bắn tên lửa vào miền trung nước này. Trong khi đó, Tổng thống Nga ký sắc lệnh cho phép chính phủ triển khai biện pháp kinh tế đặc biệt để hỗ trợ quân đội hoạt động ở nước ngoài.

Tổng thống Sri Lanka gửi thư từ chức tới quốc hội

Tổng thống Sri Lanka Gotabaya Rajapaksa đã gửi thư từ chức qua email tới người phát ngôn của Chủ tịch quốc hội nước này vào ngày 14/7.

Mỹ và Israel cam kết ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân

Tổng thống Mỹ Joe Biden và Thủ tướng Israel Yair Lapid vừa ký tuyên bố chung tại Jerusalem vào ngày 14/7, trong đó cam kết ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.

Máy bay nghi chở Tổng thống Sri Lanka hạ cánh ở Singapore

Chuyến bay được cho là chở Tổng thống Sri Lanka Gotabaya Rajapaksa đã hạ cánh xuống sân bay Changi, Singapore.

Cơn ác mộng năng lượng tồi tệ nhất của châu Âu

Khi việc cắt giảm nguồn cung khí đốt của Nga ảnh hưởng đến an ninh năng lượng của châu Âu, châu lục đang phải vật lộn đối phó với một trong các cuộc khủng hoảng năng lượng tồi tệ nhất lịch sử và tình trạng vẫn có thể tồi tệ hơn.