Tại một sự kiện ngành công nghiệp kim cương và đá quý tổ chức tại Mumbai năm 2025, Ấn Độ tự hào tuyên bố mình là "thị trường kim cương phát triển nhanh nhất thế giới".
Thị trường kim cương nội địa được dự báo sẽ tăng trưởng từ 85 tỷ USD hiện nay lên 130 tỷ USD vào năm 2030. Tuy nhiên, những con số rực rỡ này lại che khuất một nghịch lý đang diễn ra ngay tại trung tâm sản xuất của chính quốc gia Nam Á này.
Những viên đá quý và cái chết thầm lặng
Cuộc khủng hoảng của thủ phủ kim cương Surat bắt đầu từ sau đại dịch. Thị trường Mỹ, khách hàng truyền thống lớn nhất, bắt đầu quay lưng với kim cương tự nhiên, chuyển sang kim cương nhân tạo rẻ hơn tới 70%.
Cùng thời điểm, thị trường Trung Quốc đại lục và Hồng Kông gần như đóng băng, kéo theo lượng hàng tồn kho kim cương đã mài lên mức kỷ lục.
Bức tranh càng trở nên ảm đạm khi Mỹ áp thuế mới lên kim cương nhập khẩu từ Ấn Độ, khiến hàng xuất khẩu giảm từ 5,93 tỷ USD năm 2023 xuống chỉ còn 2,42 tỷ USD tính đến tháng 9/2025.
Các lệnh trừng phạt của phương Tây lên tập đoàn khai thác kim cương Nga Alrosa, nhà cung cấp kim cương thô cỡ nhỏ chính cho Surat, cũng làm gián đoạn nguồn cung.
Hậu quả là giá bán buôn kim cương tự nhiên của Ấn Độ giảm khoảng 30% trong 2 năm qua. Như thường lệ, gánh nặng đổ lên vai những người thợ nghèo ở mắt xích yếu nhất của chuỗi giá trị ngành kim cương.
Bhavesh Tank, Phó Chủ tịch Công đoàn Công nhân Kim cương Gujarat (DWUG), cho biết ít nhất 1/3 số xưởng mài kim cương ở Surat đã không mở cửa trở lại sau kỳ nghỉ lễ Diwali năm 2024.
Hàng loạt công nhân đã mất việc. Chỉ trong giai đoạn từ tháng 2 đến tháng 6/2024, ước tính khoảng 15.000 người thất nghiệp. Những người còn việc làm cũng bị cắt giảm giờ làm và lương.
Một thanh niên 21 tuổi Chotu Kumar từng kiếm được 28.000 rupee (khoảng 8,3 triệu đồng)/tháng, giờ đây chỉ nhận được 13-14 rupee cho mỗi carat (khoảng 4.000 đồng), chỉ đủ trang trải cuộc sống.
Sự tuyệt vọng đã dẫn đến những hành động thiếu suy nghĩ. Theo Công đoàn Công nhân Kim cương Gujarat, khoảng 71 công nhân tự tử trong năm 2024. Tổng cộng, hơn 100 người đã tự kết liễu đời mình trong 3 năm, từ 2022 đến 2024.
Theo dữ liệu mới nhất, ít nhất 8 công nhân kim cương tại Surat đã tự tử trong 3 tháng đầu năm 2026. Mới đây nhất, tháng 3/2026, Sandeep Chodvadiya (40 tuổi), một thợ mài kim cương, đã qua đời vì mắc nợ 50 triệu rupee (khoảng 1,5 tỷ đồng) sau khi công việc kinh doanh kim cương thất bát.
Thị trường bán lẻ bùng nổ, thợ thủ công lao đao
Trước những tổn thất, các tập đoàn lớn như De Beers đã bắt tay với Hội đồng Xuất khẩu Đá quý và Trang sức Ấn Độ (GJEPC) để khởi động chiến dịch Liên minh Nhà bán lẻ Kim cương Tự nhiên Ấn Độ (INDRA).
Chương trình này nhằm thúc đẩy thị trường nội địa, tập trung vào kể chuyện sống động và đào tạo bằng ngôn ngữ địa phương tại các thị trấn nhỏ, để đưa kim cương gần hơn với công chúng.
Tuy nhiên, sự "tỏa sáng" của thị trường bán lẻ dường như không thể chạm đến Surat. Các viện trợ của chính quyền Gujarat như hỗ trợ học phí cho con cái công nhân và trợ cấp điện năng cho các xưởng nhỏ, bị công đoàn đánh giá là chưa hiệu quả.
Lý do là vì hầu hết công nhân đều làm việc không chính thức, không có hợp đồng, khiến họ không đủ điều kiện hưởng trợ cấp.
Để tồn tại, nhiều chủ xưởng chuyển sang sản xuất kim cương nhân tạo với biên lợi nhuận mỏng hơn nhiều. Song, áp lực chi phí lại tiếp tục đè nặng lên công nhân, những người phải chấp nhận thu nhập giảm sâu.
Làn sóng dịch chuyển sang kim cương nhân tạo, thuế quan thương mại và sự suy giảm nhu cầu từ các thị trường lớn đã tạo nên một cơn bão hoàn hảo, cuốn phăng sinh kế của những người thợ thủ công nghèo.
Như ông Hasmukh Kakadiya, Giám đốc Kakadiam LLP - một trong những công ty kim cương hàng đầu tại Surat, nhận định: "Khoảng 15-20% nhà máy kim cương nhỏ đã đóng cửa. Công nhân từ các đơn vị này không thể tìm được việc làm vì không ai tuyển dụng. Rất khó để nói khi nào tình hình sẽ được cải thiện".
Theo India Today, Bloomberg
.svg){kind=icon}
