Quốc hội sáng nay thảo luận tại hội trường về dự thảo Nghị quyết quy định một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam.
Thượng tọa Thích Đức Thiện (đoàn Điện Biên) cho rằng, việc ban hành nghị quyết là bước thể chế hóa kịp thời chủ trương phát triển văn hóa, xác định đầu tư cho văn hóa là đầu tư cho phát triển bền vững.
Ông đặc biệt quan tâm tới chính sách hồi hương cổ vật, khi thực tế hiện nay còn nhiều hiện vật quý hiếm của Việt Nam đang lưu lạc ở nước ngoài. Những cổ vật này không chỉ mang giá trị lịch sử mà còn góp phần khẳng định bản sắc văn hóa và chủ quyền quốc gia.
Dự thảo nghị quyết đề xuất miễn 100% thuế nhập khẩu, phí hải quan và không áp thuế giá trị gia tăng đối với các tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, bảo vật quốc gia, cổ vật quý hiếm khi được đấu giá, mua đưa về Việt Nam.
Theo đại biểu, đây là chính sách cần thiết để thu hút nguồn lực xã hội tham gia hồi hương cổ vật. Tuy nhiên, ông đề nghị nghiên cứu thêm các ưu đãi tài chính trực tiếp như khấu trừ thuế thu nhập đối với giá trị cổ vật hồi hương hoặc cơ chế Nhà nước đồng tài trợ trong trường hợp đấu giá hiện vật đặc biệt quý hiếm.
Bên cạnh đó, cần có cơ chế vinh danh cấp nhà nước đối với cá nhân, tổ chức đưa cổ vật có giá trị đặc biệt về nước.
Góp ý về chính sách bảo tồn văn hóa dân tộc thiểu số, đại biểu đề nghị thiết kế cơ chế đặc thù, lấy cộng đồng làm trung tâm, đồng thời phát huy hiệu quả các chương trình mục tiêu quốc gia.
Các chính sách cần tập trung vào bảo tồn ngôn ngữ, không gian văn hóa và sinh hoạt cộng đồng của các dân tộc, trong đó khuyến khích sử dụng tiếng mẹ đẻ, duy trì cấu trúc truyền thống của làng bản trong quá trình đô thị hóa.
Đại biểu cũng đề xuất có chế độ đãi ngộ, trợ cấp thường xuyên và vinh danh xứng đáng đối với nghệ nhân, già làng, những người nắm giữ tri thức văn hóa đặc sắc.
Những ý kiến tại nghị trường cho thấy, bên cạnh bài toán nguồn lực, vấn đề con người - từ nghệ sĩ, nghệ nhân đến cộng đồng dân tộc đang trở thành trọng tâm trong chính sách phát triển văn hóa, với yêu cầu không chỉ bảo tồn mà còn đảm bảo sinh kế và tương lai bền vững cho những người trực tiếp gìn giữ giá trị này.
Có chính sách “an sinh nghề nghiệp đặc thù" cho nghệ sĩ
Quan tâm tới nội dung "bảo đảm chi cho văn hóa tối thiểu 2% tổng chi ngân sách", trao đổi với VietNamNet bên hành lang Quốc hội, đại biểu Nguyễn Khánh Vũ (đoàn Quảng Trị) cho biết, đây là một cam kết chính trị mạnh mẽ, tuy nhiên, để con số này được đảm bảo trong quá trình thực hiện, ông đề nghị Chính phủ cần làm rõ cấu trúc của nguồn chi này ngay trong nghị quyết.
Theo ông, tỷ lệ 2% cần được xác lập trên tổng chi ngân sách nhà nước hợp nhất, bao gồm cả ngân sách trung ương và địa phương. Thực tế hiện nay, năng lực tự cân đối ngân sách giữa các địa phương có sự chênh lệch lớn, trong khi nhiều vùng khó khăn lại là nơi lưu giữ giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể quan trọng.
“Nếu chỉ quy định chung chung, các địa phương này sẽ không thể tự gánh vác nổi”, ông nói, đồng thời đề nghị ngân sách trung ương giữ vai trò chủ đạo với các dự án tầm quốc gia, bảo tồn di sản cấp đặc biệt hoặc mô hình văn hóa quy mô lớn.
Đối với địa phương, cần có cơ chế “bổ sung có mục tiêu” cho những nơi nguồn thu thấp nhưng có trách nhiệm bảo tồn di sản lớn. Nếu không phân định rõ vai trò giữa “trung ương điều tiết” và “địa phương thực hiện”, nguy cơ bất bình đẳng trong phát triển văn hóa giữa các vùng miền sẽ gia tăng.
Một nội dung khác được đại biểu Nguyễn Khánh Vũ quan tâm là chính sách với nghệ sĩ và người hoạt động trong lĩnh vực văn hóa. Đại biểu cho rằng việc tăng phụ cấp ưu đãi nghề từ 40% lên 60% là cần thiết, song cần quy định rõ đối tượng, tuổi nghề từng loại hình để đảm bảo phù hợp.
Ông nhấn mạnh đặc thù của nghệ thuật biểu diễn là thời gian đào tạo dài, khổ luyện từ sớm nhưng thời gian cống hiến trực tiếp lại ngắn. Vì vậy, cần bổ sung cơ chế “an sinh nghề nghiệp đặc thù”, bao gồm đào tạo chuyển đổi nghề và chế độ sau khi kết thúc tuổi nghề.
“Chúng ta không chỉ thu hút nhân tài mà còn phải đảm bảo họ yên tâm tận hiến, không lo âu về tương lai khi tuổi nghề khép lại”, ông Vũ nói.
.svg){kind=icon}
