Sáng 20/8, Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an trình Quốc hội tờ trình tóm tắt về định hướng, chính sách của dự thảo Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi).
Tờ trình nêu rõ việc sửa đổi luật nhằm thể chế hóa chủ trương, quan điểm của Đảng; kiện toàn hệ thống cơ quan điều tra; hoàn thiện quy định về nhiệm vụ, quyền hạn, thẩm quyền điều tra; tháo gỡ các vướng mắc, bất cập trong thực tiễn.
Luật quy định về nguyên tắc tổ chức điều tra hình sự; tổ chức bộ máy, nhiệm vụ và quyền hạn của cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra; điều tra viên và các chức danh khác trong điều tra hình sự.
Quan hệ phân công, phối hợp, kiểm soát trong hoạt động điều tra hình sự; điều kiện bảo đảm cho hoạt động điều tra và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan cũng được quy định trong dự thảo.
Một trong những nội dung đáng chú ý là dự thảo bỏ cơ quan cảnh sát điều tra công an cấp huyện để phù hợp với mô hình tổ chức mới của Công an nhân dân. Bên cạnh đó, dự thảo bổ sung quy định giao Bộ trưởng Bộ Công an quy định chi tiết về tổ chức, bộ máy cơ quan điều tra của Công an nhân dân trên cơ sở căn cứ vào cơ cấu tổ chức của Bộ Công an.
Đồng thời, không tiếp tục tổ chức Cơ quan điều tra của Viện kiểm sát nhân dân Tối cao; bổ sung quy định giao Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quy định chi tiết về tổ chức, bộ máy cơ quan điều tra trong Quân đội nhân dân trên cơ sở căn cứ vào cơ cấu tổ chức của Bộ Quốc phòng.
Dự thảo luật cũng hoàn thiện quy định về thẩm quyền của từng cơ quan điều tra; hoàn thiện quy định về các cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra; nhiệm vụ, quyền hạn của công an xã, phường, đặc khu, đồn công an.
Hiện thực hóa chính sách khoan hồng
Trình bày tóm tắt tờ trình dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), Viện trưởng VKSND Tối cao Nguyễn Huy Tiến cho biết dự thảo được xây dựng theo hướng tinh gọn, hiện đại, hiệu quả; bảo đảm quyền con người, quyền công dân và tăng cường kiểm soát quyền lực.
Dự thảo gồm 514 điều, đổi mới thủ tục tố tụng theo hướng tinh gọn; đơn giản hóa một số thủ tục, cắt giảm giấy tờ và yêu cầu chứng thực không cần thiết, đồng thời chuẩn hóa quy trình tố tụng.
Đáng chú ý, dự thảo đổi mới và mở rộng thủ tục rút gọn, trong đó quy định trường hợp bắt buộc áp dụng thủ tục rút gọn; áp dụng thủ tục này trong giai đoạn xét xử phúc thẩm.
Dự thảo cũng bổ sung trường hợp bị can, bị cáo tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt để được hưởng chính sách khoan hồng.
Việc áp dụng phải bảo đảm sự tự nguyện; bị can, bị cáo được giải thích đầy đủ về quyền, nghĩa vụ và hậu quả pháp lý. Lời nhận tội phải phù hợp với các chứng cứ khách quan khác, không được coi là chứng cứ duy nhất để buộc tội, kết tội.
Dự thảo bổ sung nguyên tắc phân hóa thủ tục tố tụng, cho phép lựa chọn thủ tục phù hợp với tính chất, mức độ của hành vi; nhân thân; thái độ khai báo; mức độ hợp tác và việc khắc phục hậu quả của người phạm tội.
Thẩm quyền tố tụng, cơ chế kiểm soát quyền lực và quy định bảo đảm quyền con người tiếp tục được hoàn thiện. Dự thảo lần đầu quy định khái niệm “tố tụng điện tử” và nguyên tắc thực hiện hoạt động tố tụng trên môi trường điện tử.
Nghiên cứu giải pháp khắc phục vướng mắc phát sinh trong thực tế
Trình bày báo cáo thẩm tra tóm tắt về 2 dự thảo luật nêu trên, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết cơ quan thẩm tra tán thành sự cần thiết sửa đổi cơ bản, toàn diện Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự và Bộ luật Tố tụng hình sự.
Ủy ban đánh giá nội dung sửa đổi phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng; bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp và cơ bản thống nhất với hệ thống pháp luật.
Theo cơ quan thẩm tra, việc sửa đổi chính sách hình sự, tố tụng hình sự sẽ tác động lớn đến nhiều lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội, vì vậy cần được nghiên cứu, rà soát kỹ lưỡng.
Với dự thảo Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi), Ủy ban tán thành việc bỏ cơ quan cảnh sát điều tra công an cấp huyện và không tiếp tục tổ chức cơ quan điều tra VKSND Tối cao.
Dù vậy, cơ quan thẩm tra đề nghị nghiên cứu giải pháp khắc phục những khó khăn, vướng mắc có thể phát sinh trong thực tế khi thực hiện các thay đổi trên.
Đối với Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), dự thảo sửa đổi 5 nguyên tắc và bổ sung 3 nguyên tắc vào hệ thống các nguyên tắc cơ bản của tố tụng hình sự.
Ủy ban đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, bảo đảm những nguyên tắc này thực sự giữ vai trò định hướng cho các quy định cụ thể, cũng như hoạt động điều tra, truy tố và xét xử; đáp ứng yêu cầu tại Kết luận 09 của Bộ Chính trị về hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật.
.svg){kind=icon}
