
Theo hồ sơ vụ án, tháng 5/2023, Công ty TNHH Đấu giá tài sản công Thái Nguyên (tỉnh Sơn Tây, Trung Quốc), đơn vị được Sở Tài chính tỉnh Sơn Tây ủy quyền, tổ chức phiên đấu giá trực tuyến với một lô tài sản bị tịch thu từ các vụ án tham nhũng.
Trong danh mục tài sản có một bức tượng Quan Âm nặng 2kg, được giới thiệu là vàng nguyên chất, với giá khởi điểm 790.400 NDT (khoảng 3,08 tỷ đồng).
Sau 212 lượt trả giá, một doanh nhân tên Khâu trúng đấu giá với mức 845.100 NDT (3,3 tỷ đồng).
Ngoài bức tượng, doanh nhân này còn chi hơn 5 triệu NDT (khoảng 19,5 tỷ đồng) để sở hữu hơn 90 hiện vật khác trong cùng phiên đấu giá, phần lớn là vàng thỏi.

Cú lừa hoàn hảo từ giấy kiểm định đến mã xác thực
Điều khiến vụ việc trở nên éo le là bức tượng đi kèm giấy chứng nhận kiểm định có đóng dấu đỏ của cơ quan chuyên môn. Giấy chứng nhận này được cấp bởi Trung tâm Kiểm định và Thử nghiệm Chất lượng Sản phẩm Vàng bạc Quốc gia tại thành phố Nam Kinh.
Khi nhập mã xác thực trên website của trung tâm, hệ thống cũng hiển thị đúng thông tin về một tượng Quan Âm bằng vàng 24K, trọng lượng 2.000 gram.
Chính vì quá tin tưởng vào đơn vị tổ chức đấu giá và giấy tờ kiểm định, ông Khâu đã không kiểm tra từng món ngay tại kho.
Khoảng một tuần sau, ông đến kho lưu giữ tài sản công của Sở Tài chính tỉnh Sơn Tây để nhận toàn bộ số tài sản đã mua. Do số lượng hiện vật lớn và quá trình bàn giao diễn ra khá gấp, ông chỉ nhận hàng rồi mang về.
Chỉ đến khi đưa bức tượng về nhà, ông Khâu mới nhận thấy bề mặt hiện vật bắt đầu xuất hiện dấu hiệu phai màu bất thường.
Nghi ngờ chất liệu không đúng như hồ sơ, ông sử dụng máy quang phổ để kiểm tra thành phần kim loại. Kết quả khiến ông sững sờ: bức tượng chứa 79,9% đồng, 20,08% kẽm và chỉ 0,01% bạc, hoàn toàn không phát hiện vàng.
Ngay sau khi phát hiện sự thật, ông Khâu lập tức mang bức tượng quay trở lại kho tài sản công của Sở Tài chính tỉnh Sơn Tây để yêu cầu hủy giao dịch và hoàn trả số tiền đã thanh toán.
Tuy nhiên, yêu cầu này không được chấp nhận. Ông để lại bức tượng tại phòng an ninh của kho rồi rời đi.
Sau nhiều lần thương lượng bất thành, các bên thống nhất niêm phong hiện vật và gửi vào két an toàn của một ngân hàng dưới sự chứng kiến của công chứng viên để bảo quản trong thời gian giải quyết tranh chấp.
Tháng 5/2024, sau khi các kiến nghị hành chính không mang lại kết quả, ông Khâu khởi kiện Công ty Đấu giá tài sản công TP Thái Nguyên cùng Sở Tài chính tỉnh Sơn Tây.
Ngoài việc yêu cầu hoàn trả toàn bộ số tiền đã thanh toán và khoản lãi phát sinh, ông còn đề nghị tòa buộc các bị đơn bồi thường số tiền tương đương gấp ba lần giá trúng đấu giá.
Bí ẩn chưa có lời giải: Vàng đã biến đi đâu?
Theo hồ sơ, bức tượng là tang vật trong vụ án hối lộ năm 2012. Năm 2021, Viện Kiểm sát quận Kiến Cao Bình, thành phố Thái Nguyên bàn giao hiện vật cho Sở Tài chính Sơn Tây. Hồ sơ ghi đây là tượng Quan Âm vàng nguyên chất, nặng 2.000 gram, trị giá 790.400 NDT.

Khi tranh chấp phát sinh, tòa yêu cầu Công an thành phố Thái Nguyên giám định dữ liệu điện tử để xác định bức tượng ông Khâu nhận có phải là hiện vật ông mang trả hay không.
Kết quả cho thấy 2 vật phẩm là một. Sở Tài chính Sơn Tây không đồng tình, đề nghị giám định sinh trắc học, nhưng 3 tổ chức chuyên môn từ chối vì vượt năng lực kỹ thuật.
Do bị đơn không có chứng cứ bác bỏ, tòa chấp nhận kết luận này. Kết quả kiểm tra cho thấy bức tượng chủ yếu gồm đồng và kẽm, có một lượng bạc rất nhỏ; không phát hiện vàng.
Tòa sơ thẩm buộc bị đơn hoàn trả số tiền ông Khâu đã bỏ ra. Tuy nhiên, yêu cầu bồi thường gấp 3 lần không được chấp nhận vì chưa đủ căn cứ chứng minh bị đơn gian dối hoặc cố ý lừa đảo.
Cả Công ty Đấu giá tài sản công TP Thái Nguyên và Sở Tài chính Sơn Tây đều kháng cáo, nhưng phúc thẩm giữ nguyên bản án sơ thẩm, kết thúc vụ kiện.
Đáng chú ý, theo truyền thông Trung Quốc, bức tượng này ban đầu được một người đàn ông họ Vương mua với giá 880.000 NDT (khoảng 3,43 tỷ đồng) từ một ngân hàng, sau đó dùng để đưa hối lộ.
Từ khi được mua từ ngân hàng, qua nhiều lần chuyển tay, cho đến khi vào kho tài sản công và được đem ra đấu giá, các hồ sơ, giấy tờ được nêu trong vụ việc đều ghi nhận bức tượng là "vàng nguyên chất". Vậy bằng cách nào mà nó lại biến thành hợp kim đồng và kẽm?
Cho đến nay, câu hỏi này vẫn chưa có lời giải. Sở Tài chính tỉnh Sơn Tây đã gửi văn bản đến đơn vị nộp tài sản để hỏi rõ, nhưng chưa nhận được hồi âm.
Theo The Paper, Tencent News, Sina Finance, Sohu
