Nhân tọa đàm, NXB Kim Đồng đã khởi động Giải thưởng Văn học Kim Đồng. Giải thưởng sẽ mở rộng đối tượng độc giả từ nhi đồng, thiếu niên đến thanh niên, với hai hệ thống giải thưởng dành cho tác phẩm viết cho thiếu nhi và cho người trẻ.
Ngày 7/5, tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Nhà xuất bản Kim Đồng phối hợp cùng khoa Văn học tổ chức tọa đàm Văn học thiếu nhi từ góc nhìn của người viết trẻ.
Tọa đàm tập trung nhìn lại vị trí, vai trò của văn học thiếu nhi trong bối cảnh đương đại, đồng thời mở ra đối thoại giữa nghiên cứu học thuật và trải nghiệm sáng tác của các cây bút trẻ.
Theo bà Vũ Thị Quỳnh Liên - Phó Giám đốc, Tổng biên tập Nhà xuất bản Kim Đồng, văn học thiếu nhi cần liên tục đổi mới để phù hợp với tâm tư, thế giới quan của trẻ em hôm nay. Tọa đàm được kỳ vọng góp thêm nhiều góc nhìn đa chiều, mở ra những cách kể chuyện và cảm quan thẩm mỹ mới cho sáng tác thiếu nhi trong tương lai.
Dư địa văn hóa khổng lồ của văn học thiếu nhi
Tại tọa đàm, nhà phê bình Bùi Việt Thắng cho rằng văn học thiếu nhi Việt Nam đang sở hữu "một dư địa văn hóa rất lớn". Theo ông, giai đoạn 2025 - 2026, Việt Nam có hơn 16 triệu học sinh từ tiểu học đến THCS; nếu tính cả THPT, số lượng độc giả tiềm năng lên tới khoảng 20 triệu người.
Tuy nhiên, ông cũng chỉ ra nghịch lý khi văn hóa đọc của người Việt còn thấp. Trung bình mỗi năm, một người Việt đọc khoảng 4 cuốn sách, trong đó phần lớn là sách giáo khoa. So với các quốc gia như Nhật Bản, nơi người dân đọc khoảng 20 cuốn sách/người/năm, khoảng cách vẫn còn rất lớn.
Theo ông, văn học thiếu nhi đang mang sứ mệnh chấn hưng văn hóa đọc, không chỉ với trẻ em mà cả người lớn. Ông nhắc lại ký ức tuổi thơ gắn với những tác phẩm kinh điển như Dế Mèn phiêu lưu ký, Hai vặn dặm dưới đáy biển...
Tuy vậy, ông cũng bày tỏ sự trăn trở khi sách văn học Việt Nam dành cho thiếu nhi hiện nay lép vế trước các tác phẩm nước ngoài như Totto-chan bên cửa sổ, Doraemon hay Harry Potter.
Nhiều tác giả trẻ chia sẻ cơ duyên đến với văn học thiếu nhi không xuất phát từ tham vọng lớn lao mà từ nhu cầu đối thoại với tuổi thơ của chính mình.
Tác giả Thùy Dương cho biết viết để giải tỏa cảm xúc, ký ức cá nhân và mong muốn tạo ra những cuốn sách mà phiên bản ngày bé của mình từng cần được đọc. Theo nữ tác giả, điều quan trọng nhất là giúp trẻ nhỏ cảm thấy được đồng cảm và thấu hiểu.
Trong khi đó, Phạm Thu Hà chưa có công thức cụ thể cho sáng tác thiếu nhi. Với chị, mỗi cuốn sách cần có lối viết riêng nhưng phải giữ được sự độc đáo và cảm xúc chân thật.
Cao Nguyệt Nguyên cho rằng việc được đào tạo bài bản về lý luận văn học giúp chị cân bằng giữa cảm xúc và kỹ năng khi xây dựng tác phẩm.
Một trong những vấn đề được quan tâm tại tọa đàm là thách thức của văn học thiếu nhi trong thời đại số.
Tác giả Phạm Thu Hà nhận định viết sách cho thiếu nhi hiện nay giống như bước vào một cuộc chiến, khi sách giấy phải cạnh tranh với YouTube, TikTok và các nội dung ngắn trên mạng xã hội.
Các diễn giả cho rằng vai trò của phụ huynh rất quan trọng trong việc hình thành thói quen đọc sách cho trẻ. Văn học thiếu nhi không chỉ để giải trí mà còn góp phần giáo dục, nuôi dưỡng trí tưởng tượng và rèn luyện tính kỷ luật.
Trước sự phát triển của trí tuệ nhân tạo, tác giả Thùy Dương cho rằng AI có thể hỗ trợ mạnh mẽ cho sáng tạo, thậm chí viết tốt hơn những người viết ở mức trung bình. Tuy nhiên, theo chị, giá trị cốt lõi của văn chương vẫn nằm ở cảm xúc và trải nghiệm con người.
.svg){kind=icon}
