Dưa gang giá rất 'hạt dẻ', làm được nhiều món ngon, thanh mát, lạ miệng

"Đến mùa mà Hà Nội chưa có món dưa gang này, thứ quả quen thuốc giản dị nhưng có sức đánh động cả bầu trời ký ức tuổi thơ tươi sáng, bình yên của nhiều người, giờ còn được dùng làm nhiều món ngon, thanh mát và giá rất rẻ" - một bạn đọc chia sẻ.

Năm nay Hà Nội không có dưa gang của Bắc Ninh

Dưa gang muối Bắc Ninh - món quà quá đỗi đơn sơ bé nhỏ mà lại đánh động cả một bầu trời ký ức ngút ngàn trong tôi về một thời ấu thơ tươi sáng và bình yên trong phố cổ.

Hồi tôi còn nhỏ, mẹ tôi áo nâu khăn vấn giữa trưa hè nóng nực cắm cúi cắt khoanh dưa gang to tướng rồi chia cho đàn con đội nắng đi học về. Mỗi đứa chỉ một khúc dưa gang mà mát ruột, đỡ cơn khát giữa trưa hè.

Năm nay Hà Nội không có món này của Bắc Ninh - Ảnh 1.

Dưa gang trái to dài như quả bí đao non, vị chỉ hơi ngọt. Ảnh minh họa

Dưa gang Bắc Ninh không phải là hoa quả quý, trái to dài như quả bí đao non, vị ngọt chỉ nhan nhát, phao phảo chứ không hấp dẫn như hoa quả khác, nhưng giá rất 'hạt dẻ". Mùa hè có khoanh dưa gang ăn rất mát ruột, nhưng ăn tới khoanh thứ hai là đã ngán.

Quê ngoại tôi ở Bắc Ninh - thủy thổ của dưa gang nên quà quê thứ gì cũng thành ngon. Có lần tôi theo bà ngoại và mẹ về chơi hội làng ngày mùng 8 tháng Giêng âm lịch, thắc mắc hỏi xem làng trồng dưa gang ở đâu?

Mẹ bảo tháng Hai, tháng Ba mới vào vụ trồng dưa gang. Đầu hè thì có quả là vì dưa gang rất dễ trồng và mau lớn, chỉ vài tháng là thu hoạch tốt, quả to và nhiều nước mát lành. Bà con quen nếp thì trồng, chứ cả ruộng dưa bán chả được mấy tiền.

Tháng Tư tháng Năm âm lịch hàng năm là mùa nắng nóng. Những gánh, những xe thồ dưa gang chở về bán đầy trên phố cổ Hà Nội. Trái dưa có màu xanh mát, bóng bẩy, mỡ màng nhìn rất thích mắt. Có những trái dưa còn sót ở đầu cuống chiếc lá giống như lá rau bí ngô xòe cánh nho nhỏ xinh xinh.

Mỗi lần gặp hàng dưa gang mẹ lại suýt xoa thương người nông dân vất vả - vì mùa thu hoạch dưa nắng nóng "vỡ đầu". 

Mẹ thường mua nhiều quả to, cắt cho các con ăn chỉ hết vài quả. Còn lại mẹ bổ đôi, bỏ ruột, thái nhỏ rồi xóc với chút muối, chút đường, trộn thêm ớt bột, củ tỏi giã nhỏ, rồi rắc chút rau thơm, mùi tàu vào là thành món rau trộn ngon miệng.

Món dưa gang trộn đưa cay rất khoái khẩu cho bố tôi, hấp dẫn chị em tôi bởi vị chua chua ngọt ngọt. Món dưa gang làm nộm thì nạo nhỏ, bóp dấm - muối - đường vắt nước đi, rồi trộn ớt tỏi, rau thơm, kinh giới vừng lạc... vừa đủ còn thơm ngon hơn nữa.

Và món dưa gang muối mùa giáp hạt của người Bắc Ninh

Mẹ kể thời của mẹ dưa gang được muối để dành ăn khi giáp hạt. Dưa gang muối mặn hơn cả cá biển khô, thịt lợn muối. Có năm rộ mùa họ hàng ở quê gửi lên cho cả một bao tải dưa gang tươi xanh. Ăn sống rồi làm nộm mãi vẫn còn nhiều thế là bà ngoại bầy ra muối dưa.

Bà bảo chị em tôi mang dưa gang ra ban công phơi nắng hướng đông cho heo héo vỏ. Rồi bà đun một nồi to nước muối rất mặn để nguội. Lấy vại sành Hương Canh to như cái thùng tôn đựng gạo để xếp từng lớp dưa vào. Sau đó bà đỏ ngập nước muối, đậy vỉ tre lên trên và lấy vại dưa cải sen nén vào trong lòng chiếc vại lớn muối dưa gang. Trên chốc vại còn đặt thêm chiếc thớt gỗ nghiến to dầy, nặng trịch.

Năm nay Hà Nội không có món này của Bắc Ninh - Ảnh 2.

Món dưa gang Bắc Ninh làm rau trộn rất ngon và mát. Ảnh minh họa.

Bắc Ninh vốn có cà bát nén Đình Gừng nổi tiếng dầm đường tỏi ớt, thêm chút gừng hay chút riềng giã nhỏ. Còn dưa gang muối Bắc Ninh chỉ đơn giản là dầm đường tỏi ớt (trước khi dầm, phải đem dưa gang thái nhỏ mà rửa sạch bóp hết nước cho bớt đỡ vị mặn). Dưa gang dầm có vị thanh nhẹ hơn ăn cà dầm. Đặc biệt là độ giòn của dưa gang thì ăn đứt cà dầm, miệng nhai tai nghe giòn khau kháu.

Bà ngoại tôi bảo ăn cà ngon miệng, nhưng "một quả cà bằng 3 thang thuốc" nên ăn dưa gang lành, nhất là dưa gang sống thanh mát, giải nhiệt, mỗi tội hơi nhạt và không để được lâu như dưa gang muối.

Dưa gang muối còn kho thịt ba chỉ đổi bữa cũng rất ngon. Thịt mua về rửa sạch, thái miếng con chì, phi hành mỡ rồi xào thơm. Dưa gang cũng thái miếng con chì rồi rửa sạch, vắt bỏ bớt vị mặn rồi cho vào đảo lẫn với thịt rồi thêm nước cứ thế kho không cần thêm mắm muối vì vị mặn từ dưa gang muối ngấm sang là vừa. Khi nước cạn sền sệt thì rắc hành hoa mùi tàu, hạt tiêu vào.

Mỗi khi có món dưa gang muối kho thịt là mẹ dặn tôi xúc thêm 1 bơ gạo nữa nấu cơm kẻo ăn "thủng nồi trôi rế". Đến bữa chị em tôi chăm chăm gắp thịt (dù đã được chia đều), dưa gang muối chỉ gắp lấy lệ... dù miếng dưa ngấm thịt mỡ giòn ngon như miếng giò lụa. Mẹ chỉ cười vì bà biết tỏng sáng mai dậy ăn cơm nguội đi học thì chỗ dưa kho ấy chị em tôi vẫn xơi hết bay - và vị ngon đó còn lưu giữ tới giờ. 

Dưa gang muối một thời ít đi có lẽ do người Bắc Ninh không còn trồng nhiều, dưa gang tươi cũng lép vế vì vị nhan nhát phao phảo của nó bị lạc lõng giữa rừng hoa quả thơm ngọt trong Nam ngoài Bắc, rồi nhập khẩu từ châu Âu, châu Mỹ về... nên dần tự biến mất.

Cả bà tôi, bố mẹ tôi giờ đã thành người thiên cổ. Bao món ngon ngày xưa cũng đã theo bước người xưa mà nhạt nhòa. Mới đây có người mách nên tôi tìm tới tận chợ Bắc Qua, lùng sục hỏi thăm từng dãy hàng mà chả tìm thấy hàng dưa gang muối nào. 

Hỏi đến một sạp dưa cà to nhất của bà cụ tóc bạc ở ngõ Thanh Hà trổ ra phố Nguyễn Thiện Thuật - bà cụ ngẩn ra một lúc rồi bảo dưa gang muối Bắc Ninh từ mùa đến giờ chưa thấy hàng nào. Chắc dịch dã nên không vận chuyển về được chứ mọi năm vẫn thấy bán.

Lùng sục trên mạng thấy một số điện thoại rao bán dưa gang muối của lão nông tên là Đ. V. L than thở dưa gang muối nhà ông đầy, nhưng đăng lên mạng cũng bán chậm, người mua mà ở xa thì ngại dịch nên không ship được. 

Nhà ông cũng chỉ muối dưa gang bán, còn 5-6 sào dưa là do các em trồng. Năm nay dưa gang muối giá bèo, chỉ 60.000đ/yến - nghĩa là 1 yến dưa gang muối Quế Võ bằng giá 1 cân cà nén Đình Gừng. Mong sao nhanh hết dịch để bà con nông dân đem dưa gang muối về Hà Nội bán. Thương lắm Bắc Ninh ơi!

Dưa gang có tín hiệu hồi phục, vì vị nhàn nhạt, phao phảo ngọt ngày nay được các đầu bếp dùng chế biến thành nhiều món ăn ngon. Sau đây là cách làm ly sinh tố dưa gang thanh mát, giải nhiệt, giải ngán, bớt háo khát.

Nguyên liệu

Dưa gang: 500g

Sữa tươi: 80ml

Sữa đặc có đường: 50 m

Đá bào: 1 tô

Cách làm

Chọn dưa gang quả tươi, không héo, màu xanh da bát tự nhiên về rửa sạch, gọt vỏ, bổ đôi, bỏ ruột, xắt con chì cho dễ xay.

Cho dưa gang vào máy xay sinh tố. Thêm sữa tươi, sữa đặc, 1/2 chỗ đá bào vào xay cùng. Bật máy và xay nhuyễn hỗn hợp khoảng 3-5 phút là mịn nhuyễn mới ngon.

Cho phần đá bào còn lại vào ly, rồi từ từ trút dưa gang đã xay lên trên là xong ly sinh tố dưa gang.

Trang trí 1 lát dưa gang nhỏ, hoặc một lát chanh nhỏ lên miệng ly cho đẹp. Khi uống trộn đều lên, món này ngon nhất khi uống lạnh.

Hoặc để ly sinh tố trong ngăn mát tủ lạnh khoảng 1 giờ, khi uống cho thêm ít đá để không bị loãng. Món sinh tố dưa gang giải nhiệt, thanh mát rất nên có trong thực đơn đồ uống mùa hè của cả nhà.

Theo Gia đình & Xã hội

tin nổi bật

Ăn phá lấu xuyên đêm ở TP.HCM

Ưu điểm lớn nhất của xe phá lấu vỉa hè đường Hoa Cau (quận Phú Nhuận, TP.HCM) chính là thời gian bán.

Công thức mì udon xào dai ngon

Yaki Udon là một biến tấu từ mì udon tươi có cách nấu nhanh, đơn giản, nguyên liệu lại dễ tìm và rất tốt cho sức khỏe nhờ có nhiều rau củ.

Món ức gà sốt cà chua phô mai gây nghiện

Nếu đã quen thuộc với các cách chế biến thông thường, người nội trợ có thể thử kết hợp ức gà cùng cà chua bi và phô mai mozzarella tươi thơm ngậy.

Có loại quả đang vào mùa, ép lấy nước thì ngon bất ngờ

Mận chắc hẳn là loại quả yêu thích của không ít chị em. Ăn mận đương nhiên là ngon rồi nhưng bạn đã bao giờ thử uống nước ép mận chưa? Nếu chưa thì nhất định nên thử nha.

Làm bánh quy cho trẻ ăn vặt ngày hè

Món bánh quy tự làm có thể thay cho snack ăn vặt cho trẻ con trong nhà, vừa ngon rẻ lại đảm bảo vệ sinh.

Bữa sáng đủ dinh dưỡng trong vòng 5 phút

Chỉ cần một cây xúc xích nhỏ và hai quả trứng, bữa sáng đủ đầy dinh dưỡng sẽ tiếp thêm năng lượng cho bạn cả ngày dài.

Công thức khoai tây chiên giòn chỉ với 3 nguyên liệu

Khoai tây chiên là món ăn quen thuộc và được nhiều người yêu thích. Dù cách làm đơn giản, không phải ai cũng cho ra được mẻ khoai giòn ngon và đậm đà.

Thử thách cùng gà rán sốt cay ‘cháy lưỡi’ chỉ có tại Chicken Plus

Là một trong những thương hiệu gà rán làm điêu đứng các tín đồ ẩm thực, Chicken Plus tiếp tục mang đến một bất ngờ dành cho fan với món “gà sốt cay cháy lưỡi”.

Tự làm trà sữa chỉ 15K giúp da trắng, cân nặng không tăng

Trà chanh leo sữa chua uống men sống là thức uống lý tưởng cho mùa hè, trà có tác dụng giải nhiệt hiệu quả mà lượng calo vô cùng thấp.

Cách làm sấu ngâm mắm giòn ngon cực dễ tại nhà

Sấu ngâm mắm tỏi ớt là một món ăn thanh mát được làm từ loại quả đặc trưng của miền Bắc. Cách làm sấu ngâm mắm cực kỳ dễ thực hiện. Hãy cùng tìm hiểu cách làm sấu ngâm mắm giòn ngon, để được lâu nhé.

Món cà tím xào thịt dễ làm cho mâm cơm gia đình

Không chỉ tốt cho sức khỏe, cà tím là thực phẩm có thể chế biến thành nhiều món ngon. Người nội trợ hãy thử kết hợp cà tím với thịt, tàu xì cùng nhiều loại gia vị.

Đặc sản chỉ có ở Huế nhưng ít người biết

Do phải đi một quãng đường khá xa, nhiều du khách bỏ qua cơ hội thưởng thức bánh khoái cá kình. Tuy nhiên, chỉ cần nếm thử một lần, bạn sẽ ước mình được ăn món đặc sản này.

Món ăn vặt dễ gây nghiện từ quả sấu

Sấu là đặc sản của mùa hè nhưng mọi người chỉ biết đến nước sấu, ô mai sấu,... Ít ai biết đến món ngon đặc biệt liên quan đến sấu là: Sấu dầm mắm tỏi ớt.

Món gỏi độc đáo, vừa chua vừa chát, giá nửa triệu đồng/kg khách vẫn xếp hàng mua

Món gỏi lạ miệng được làm từ măng cụt xanh chua chát, giá nửa triệu đồng mỗi kg mà khách vẫn xếp hàng mua.

3 món gỏi cuốn giải nhiệt ngày hè

Gỏi cuốn được xem là món ăn lành mạnh, ít calo, ít chất béo, không dầu mỡ, cực thích hợp để giải nhiệt ngày hè.