Đường cao tốc Việt Nam đắt hơn Mỹ?

Đề án xây dựng  suất đầu tư cho 1 Km đường cao tốc phải nêu được suất đầu tư ở Việt nam có đắt hơn không? đắt hơn bao nhiêu lần? Và tại sao lại đắt hơn?...

- 'Để phát triển đường cao tốc ở Việt Nam, không có cách nào khác, cần phải minh bạch các số liệu đầu tư, để thu hút đa dạng nguồn vốn của mọi thành phần trong xã hội. Muốn vậy, rất cần trả lời câu hỏi liệu đường cao tốc ở Việt Nam có phải là đắt hơn mặt bằng chung thế giới?" - bài viết của TS cầu đường Hồ Tuấn Sỹ về phát triển đường cao tốc ở Việt Nam.

Cầu Giẽ - Ninh Bình là dự án đường cao tốc đầu tiên ở miền Bắc đã được thông xe với sự hân hoan của Chủ đầu tư và nhiều người dân vào ngày 30/6, với tổng mức đầu tư tạm tính là 8.900 tỷ đồng.

Con số này chưa dừng lại, nó sẽ tiếp tục tăng lên dự kiến không dưới mức 10 ngàn tỷ đồng/50Km. Như vậy, điều lo ngại của không ít người dân và chính chủ đầu tư về hiệu quả của dự án đã trở thành hiện thực, khi dự án thay vì hoàn thành trong 3 năm thì đã phải kéo dài đến 7 năm và điều quan trọng hơn, tổng mức đầu tư đã tăng lên 3 lần.

Một lần nữa, dư luận lại đặt câu hỏi, liệu chi phí làm đường cao tốc ở Việt Nam có phải đắt hơn Mỹ như một số báo chí, dư luận đã nêu?

Do chủ đầu tư và vốn?

Cần phải khẳng định rằng, trong khi các nước xung quanh Việt Nam như Thái Lan, Trung Quốc, Philippines, Indonesia... đã có hàng nghìn, thậm chí hàng chục nghìn Km đường cao tốc, thì ở Việt Nam, đến nay cũng chỉ vừa mới hoàn thành được khoảng hơn 100 Km đường cao tốc ở qui mô toàn quốc.

Như vậy, nhu cầu phát triển loại hình đường cao tốc chắc chắn sẽ còn rất lớn, mới có thể đáp ứng được nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong những năm sắp tới.

Để phát triển đường cao tốc ở Việt Nam, không có cách nào khác, cần phải minh bạch các số liệu đầu tư, để thu hút đa dạng nguồn vốn của mọi thành phần trong xã hội.

Muốn vậy, rất cần trả lời câu hỏi liệu đường cao tốc ở Việt Nam có phải là đắt hơn mặt bằng chung thế giới?

Thực tế, câu hỏi này rất tiếc, đến nay vẫn chưa có một nghiên cứu đầy đủ, dẫn đến rất nhiều hệ lụy.

Để phát triển đường cao tốc ở Việt Nam, không có cách nào khác, cần phải minh bạch các số liệu đầu tư, để thu hút đa dạng nguồn vốn của mọi thành phần trong xã hội.

Rất có thể, thông tin mà các báo đã nêu không sai, cũng như kết quả nghiên cứu của một số chuyên gia đã thông báo, rằng tổng chi phí (suất đầu tư) cho 1 km đường cao tốc ở Việt Nam hiện nay đắt gấp nhiều lần so với thế giới.

Những nghiên cứu mang tính chất thống kê này không đủ sức thuyết phục vì nó không bắt nguồn từ gốc rễ là trước hết phải so sánh được tính chất tương tự về quy mô, tiêu chuẩn kỹ thuật, cấp hạng đường, các điều kiện tự nhiên, giải pháp kỹ thuật và tổ chức xây dựng,... của dự án (So sánh không cùng thứ nguyên). 

Tuy nhiên, có thể do cơ chế quản lý, thực tế chi phí làm đường cao tốc ở Việt Nam quả là rất lớn, và mọi lý do được đưa ra như chậm giải phóng mặt bằng (GPMB), năng lực nhà thầu yếu, vốn... đều không làm thỏa mãn được nhu cầu của người dân.

Đường cao tốc đã được thiết kế chủ yếu qua các cánh đồng, để tránh các khu dân cư, như yêu cầu vốn có của nó. Bởi vậy, ngay từ đầu, ít nhất 80-90% mặt bằng đã được giải phóng, bàn giao. Do đó, sự ảnh hưởng của yếu tố GPMB, trên thực tế không phải là yếu tố chính.

Năng lực nhà thầu yếu? Lý do này không hoàn toàn thuyết phục, bởi các dự án đường cao tốc đã triển khai đều được thi công bởi tất cả các Tổng công ty lớn trong ngành GTVT và cả các Nhà thầu ngoại nổi tiếng.

Lý do điều kiện địa hình, địa chất, thời tiết ở Việt Nam phức tạp hơn các nước trên thế giới cũng không thuyết phục, bởi ngay Thái Lan, điều kiện về địa chất còn phức tạp, khó khăn hơn vùng Đồng bằng sông Cửu long, nhưng chi phí làm đường cao tốc ở Thái Lan không cao hơn so với Việt Nam. 

Như vậy, có thể xác quyết rằng, nguyên nhân lớn nhất là do năng lực chủ đầu tư – các doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) và cơ chế huy động vốn dẫn đến chi phí đường cao tốc ở Việt Nam đắt bất thường.

Các dự án đường cao tốc đã và đang triển khai đều được thực hiện bởi các DNNN. Nếu suất đầu tư của 1 km đường cao tốc đắt bất thường, đồng nghĩa với việc hiệu quả đầu tư thấp, thậm chí thua lỗ nặng nề, và hậu quả sẽ do người dân gánh chịu.

Khi người dân đóng thuế để các DNNN đầu tư (nếu lỗ), đương nhiên họ cần được biết về tính minh bạch trong đầu tư công.

Tính minh bạch của các DNNN trong xây dựng đường cao tốc sẽ được xác định, khi xây dựng được suất đầu tư. Căn cứ suất đầu tư được xác định, từ Nhà quản lý, Tư vấn đến Nhà thầu đều có thể đánh giá, ước lượng được giá trị xây lắp hợp lý của dự án, công trình và dễ dàng giải thích, kiểm soát được sự tăng, giảm bất thường về giá trị xây lắp thường xảy ra trong quá trình đầu tư xây dựng.

Từ đó, việc xử lý tận gốc vấn đề chậm tiến độ đối với các dự án đường cao tốc hiện tại sẽ được giải quyết, và Bộ GTVT sẽ không phải “đau đầu” khi hầu hết các dự án đường cao tốc đang triển khai như Nội Bài - Lào Cai; Long Thành - Dầu Giây... đang ì ạch tiến độ mà chưa có phương cách nào giải quyết.

Cho dù điều kiện địa hình, địa chất, chi phí GPMB, công nghệ quản lý, thi công... của Việt Nam có khác với các nước, nhưng nếu phân tích, tính toán khoa học, xây dựng suất đầu tư cho 1 km đường cao tốc ở Việt Nam là không quá khó.

Và, nó là tiền đề quan trọng trong việc quản lý, giám sát của xã hội đối với việc chống thất thoát, tham nhũng trong ngành GTVT.

Khi có kết quả nghiên cứu khoa học về suất đầu tư cho 1 km đường cao tốc, có thể các giải pháp kỹ thuật chính trong xây dựng đường cao tốc hiện nay đang áp dụng, công nghệ quản lý... sẽ phải thay đổi, để phù hợp hơn với thông lệ quốc tế.

Đối với cơ quan quản lý Nhà nước là Bộ GTVT, do không có số liệu cụ thể, nên việc xây dựng cơ chế, chính sách để phát triển loại hình đường cao tốc gặp nhiều khó khăn.

Còn với các nhà đầu tư, kể cả tư nhân trong nước và nước ngoài, do không có thông tin rõ ràng, chính thống, nên việc tiếp cận các dự án, để quyết định có nên đầu tư vào lĩnh vực này hay không? Dẫn đến, tất cả các nguồn lực đầu tư cho đường cao tốc trong thời gian qua, chủ yếu vẫn dựa vào nguồn ngân sách, hoặc 1 vài DNNN đi vay vốn nước ngoài.

Tuy nhiên, việc vay vốn nước ngoài, trong điều kiện uy tín của các DNNN thấp, sẽ dẫn đến giá vốn cao, điều kiện cho vay ngặt nghèo, phụ thuộc các điều kiện.
 
Đối với nhân dân, Quốc hội và cơ quan báo chí do không có thông tin rõ ràng, lại nhìn thấy cảnh đường cao tốc vừa làm xong đã hỏng, thu phí cao nên bất bình, gây dư luận không tốt về đường cao tốc, về ngành GTVT.

Phải xây dựng thành đề án

Nếu chỉ dựa vào sự thống kê số liệu đơn thuần, sẽ rất khó khăn trong việc so sánh, bởi ở Việt Nam, suất đầu tư ban đầu thường khác xa so với khi dự án đưa vào khai thác.

Trong số 3 dự án vừa đưa vào khai thác (Cao tốc TP.HCM –Trung Lương; Đại lộ Thăng Long, Cầu Giẽ- Ninh Bình) đều là các dự án bị kéo dài thời gian thi công do nhiều nguyên nhân, đồng thời, tổng mức đầu tư đều tăng vọt gấp nhiều lần so với tổng mức đầu tư tính toán ban đầu.

Đường cao tốc đã được thiết kế chủ yếu qua các cánh đồng, để tránh các khu dân cư, như yêu cầu vốn có của nó. Bởi vậy, ngay từ đầu, ít nhất 80-90% mặt bằng đã được giải phóng, bàn giao. Do đó, sự ảnh hưởng của yếu tố GPMB, trên thực tế không phải là yếu tố chính.


Rất có thể, lúc lập hồ sơ nghiên cứu khả thi, suất đầu tư cho 1 km đường cao tốc ở Việt Nam cũng thấp, thậm chí thấp hơn nước ngoài, nhưng do nhiều lý do khách quan, chủ quan, khi thực hiện xong, tổng mức đầu tư đã tăng rất nhiều lần, khi đó, đáp án của câu hỏi tại sao đường cao tốc ở Việt Nam đắt hơn Mỹ cũng đã phần nào được sáng tỏ.

Vấn đề là những lý do đó là gì, bao nhiêu phần trăm trong các lý do là chủ quan, là nguyên nhân quản lý yếu kém của các bộ máy, nguyên nhân nào là do cơ chế, xử lý nó thế nào, thiệt hại do tăng tổng mức đầu tư này là bao nhiêu và do ai chịu?

Để giải đáp được vấn đề này, cần phải nghiên cứu kỹ, nâng thành đề án khoa học thì mới làm rõ được.

Đề án xây dựng suất đầu tư cho 1 km đường cao tốc phải nêu được suất đầu tư ở Việt Nam có đắt hơn không, đắt hơn bao nhiêu lần và tại sao lại đắt hơn? Quan trọng hơn, đề án phải chỉ ra được các nguyên nhân chính dẫn đến việc suất đầu tư cho 1 km đường cao tốc ở Việt Nam tại sao lại đắt đến thế? Khi đó, mọi hoài nghi của xã hội, của nhân dân trong thời gian qua sẽ được xóa bỏ.

Đề án cũng sẽ phải được chủ trì bởi 1 cơ quan độc lập, mang tính khách quan, nhất thiết không nên giao cho các Nhà đầu tư, hay các DNNN đang kinh doanh, đầu tư vào lĩnh vực đường cao tốc.

Đề án nên được nghiên cứu bởi tập hợp các nhà khoa học uy tín, có kinh nghiệm, thì mới mong có được kết quả tốt.. Sau khi nghiên cứu, đề án cũng sẽ phải được tổ chức các hội thảo khoa học, lấy ý kiến rộng rãi của các chuyên gia trong và ngoài ngành, bởi các yếu tố tác động đến chi phí, vận hành đường cao tốc không chỉ liên quan đến 1 ngành GTVT mà còn ảnh hưởng đến nhiều ngành khác.

Rõ ràng, lợi ích của việc xây dựng suất đầu tư cho 1 km đường cao tốc là rất lớn, trong khi chi phí để nghiên cứu nó lại vô cùng nhỏ.

Để giải đáp được câu hỏi liệu đường cao tốc Việt Nam có đắt hơn Mỹ, hơn lúc nào hết Bộ GTVT cần sớm làm sáng tỏ, để trong một tương lai gần, hệ thống đường cao tốc ở Việt Nam sẽ được phát triển rộng khắp, phục vụ tốt cho mục tiêu HĐH, CNH đất nước.

TS cầu đường Hồ Tuấn Sỹ

tin nổi bật

Hai vụ tai nạn xe máy và ô tô tải ở Đắk Lắk, 2 người thiệt mạng

Trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk liên tiếp xảy ra hai vụ tai nạn giao thông khiến 2 người tử vong và 1 người bị thương.

Mưa lớn diễn biến bất thường, 2 thuỷ điện ở TT-Huế nhận lệnh xả nước

Ảnh hưởng của không khí lạnh tăng cường khiến lượng mưa trên địa bàn tỉnh TT-Huế những ngày qua đạt mức cao, một số thuỷ điện ban hành lệnh điều tiết nước về hạ du.

'Kiểm soát quyền lực chính là ngăn chặn tham nhũng, tiêu cực'

“Bản chất của tham nhũng, tiêu cực là lợi dụng quyền lực. Cho nên chúng ta kiểm soát quyền lực chính là ngăn chặn tham nhũng, tiêu cực”, Trưởng Ban Nội chính Trung ương Phan Đình Trạc nói.

Bệnh viện FV lên tiếng khi Tổng Giám đốc bị tố say xỉn, đánh bảo vệ

Đại diện truyền thông của Bệnh viện FV cho biết, chiều nay (5/12) vợ chồng Tổng Giám đốc sẽ đến gặp để xin lỗi người bảo vệ.

Chủ tịch nước tiếp những tập đoàn Hàn Quốc đầu tư tỷ USD vào Việt Nam

Tiếp các tập đoàn hàng đầu của Hàn Quốc, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc mong muốn những tập đoàn này tiếp tục đẩy mạnh đầu tư vào Việt Nam, nhất là các lĩnh vực thực phẩm sạch, khí đốt thiên nhiên, tăng trưởng xanh...

Đà Nẵng kỷ luật 5 tổ chức Đảng và 4 cá nhân liên quan vụ Việt Á

Ban Thường vụ Thành ủy Đà Nẵng thi hành kỷ luật 5 tổ chức Đảng, 4 lãnh đạo các Sở Y tế, Tài chính, Bệnh viện Đà Nẵng, Bệnh viện Phổi.

Phát hiện 2 thi thể dạt vào bờ biển ở Quảng Nam

Trong sáng 5/12, tại địa bàn tỉnh Quảng Nam phát hiện 2 thi thể chưa xác định tên tuổi dạt vào bờ biển.

Hoàn vốn sớm hơn 2 năm, BOT Vĩnh Yên – Nội Bài tháo dỡ toàn bộ trạm thu phí

Dự án BOT đường bộ Nội Bài – Vĩnh Yên dự kiến thu phí tới tháng 1/2025, nhưng do lưu lượng phương tiện tăng nhanh, thu phí hoàn vốn sớm nên dừng thu phí trước thời hạn.

Sở GTVT TP.HCM lần thứ 5 chấn chỉnh việc thi công dự án chống ngập

Sở GTVT TP.HCM vừa ra văn bản chấn chỉnh lần thứ 5 về tình trạng thi công dự án chống ngập đường Võ Văn Ngân làm ảnh hưởng đến uy tín của ngành giao thông TP và gây bức xúc trong dư luận.

3 chiến sĩ cứu hỏa hy sinh: 'Chết cũng là cho, nhường lại sự sống'

"Dẫu biết rằng con người có số, ai rồi cũng phải chết nhưng cái chết của các chiến sĩ đã nhường lại sự sống cho biết bao người khác", Giám đốc Công an Hà Nội nói về sự hy sinh của 3 chiến sĩ cứu hỏa.

Trưởng Ban Kinh tế Trung ương: Tư duy mới, giải pháp mới thúc đẩy CNH, HĐH đất nước

Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng Ban Kinh tế Trung ương Trần Tuấn Anh chia sẻ nhiều nội dung quan trọng trong Nghị quyết số 29 về “Tiếp tục đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”.

Thêm hàng cây ở Hà Nội bị 'gông' sắt thít chặt

Ngách 44/460 Khương Đình (phường Hạ Đình, Thanh Xuân, Hà Nội) chỉ dài 160m có đến 11 cây xanh bị "gông" sắt thít chặt, gây ảnh hưởng đến sự phát triển.

Dự báo thời tiết ngày 5/12: Miền Bắc rét đậm, miền Trung tiếp tục mưa to

Không khí lạnh tăng cường khiến miền Bắc rét đậm, có nơi rét hại. Nhiệt độ thấp nhất ở vùng núi Bắc Bộ phổ biến từ 9-12 độ, vùng núi cao có nơi dưới 5 độ.

Hà Nội dự trữ diện tích làm đường sắt dọc Vành đai 4

TP Hà Nội đặt mục tiêu đến tháng 6/2023 bàn giao 70% mặt bằng làm đường Vành đai 4, trong đó có cả diện tích dự trữ làm đường sắt.

Thông tin về clip 'bốn cô giáo thác loạn' là không đúng sự thật

Chủ tịch huyện Định Hoá (Thái Nguyên) khẳng định, thông tin về “bốn cô giáo thác loạn” gây xôn xao dư luận là không đúng sự thật.