
Tôi đã ăn kiêng, hạn chế đồ béo và tập thể dục đều đặn nhưng kết quả siêu âm vẫn cho thấy gan nhiễm mỡ. Vì sao tình trạng này chưa cải thiện? Tôi cần điều chỉnh chế độ ăn uống, tập luyện thế nào và làm sao biết gan đã bị tổn thương hay xơ hóa chưa? (Lê Văn Phức - Hà Nội).
Bác sĩ Dương Minh Tuấn - Trung tâm Nội tiết và Chuyển hóa thuộc Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội) tư vấn:
Gan nhiễm mỡ liên quan rối loạn chuyển hóa (MASLD) thường đi kèm tình trạng kháng insulin, khiến cơ thể sử dụng và dự trữ năng lượng kém hiệu quả. Người mắc đái tháo đường type 2, béo bụng, rối loạn mỡ máu hoặc có yếu tố di truyền có nguy cơ cao hơn.
Đáng chú ý, dù kiêng đồ béo nhưng nếu bạn vẫn thường xuyên uống nước ngọt, trà sữa, nước ép nhiều đường hoặc ăn quá khẩu phần có thể khiến cơ thể dư thừa năng lượng, làm mỡ tiếp tục tích tụ trong gan. Người có cân nặng bình thường cũng không loại trừ nguy cơ, đặc biệt khi có nhiều mỡ nội tạng và ít cơ.
Vì vậy, nếu đã ăn uống và tập luyện nhưng gan vẫn nhiễm mỡ, bạn cần cùng bác sĩ đánh giá lại khẩu phần, vòng eo, mức độ vận động, việc sử dụng rượu bia, thuốc đang dùng và các bệnh lý đi kèm.

Bạn nên tăng cường ăn rau xanh, các loại đậu, cá và thực phẩm giàu chất xơ; điều chỉnh khẩu phần tinh bột, hạn chế bánh kẹo, đồ uống có đường và thực phẩm chiên rán; không cần loại bỏ hoàn toàn cơm hay chất béo, mà cần lựa chọn thực phẩm phù hợp và kiểm soát tổng năng lượng.
Về vận động, bạn nên hướng tới tập khoảng 150 phút cường độ vừa mỗi tuần, như đi bộ nhanh, đạp xe hoặc bơi, kết hợp bài tập sức mạnh phù hợp. Vận động đều đặn vẫn có thể giúp giảm mỡ gan ngay cả khi cân nặng chưa thay đổi nhiều.
Một lưu ý quan trọng là mức độ gan nhiễm mỡ trên siêu âm không đồng nghĩa với giai đoạn xơ hóa gan. Men gan bình thường cũng chưa đủ để loại trừ tổn thương đáng kể.
Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm máu đánh giá nguy cơ xơ hóa, tính chỉ số FIB-4 hoặc đo độ đàn hồi gan bằng FibroScan khi cần thiết. Người mắc đái tháo đường type 2 càng cần chú ý đánh giá nguy cơ này, ngay cả khi không có triệu chứng bất thường.
Gan nhiễm mỡ không phải lúc nào cũng tiến triển thành xơ gan, nhưng nếu viêm và xơ hóa kéo dài có thể đối mặt với những biến chứng nghiêm trọng. Vì vậy, khi siêu âm vẫn ghi nhận gan nhiễm mỡ dù đã ăn kiêng, tập luyện, người bệnh không nên nản lòng hoặc tự ý dùng thuốc. Điều quan trọng là đánh giá đúng nguyên nhân, xác định mức độ tổn thương và duy trì những thay đổi phù hợp lâu dài.


