Trong suốt chiều dài lịch sử dân tộc, văn hóa luôn là cội nguồn sức mạnh, là nền tảng tinh thần tạo nên bản lĩnh, khí phách và sức sống trường tồn của đất nước. Bước vào kỷ nguyên phát triển mới, khi cạnh tranh giữa các quốc gia, địa phương không còn chỉ dựa vào nguồn lực tự nhiên hay tiềm lực kinh tế mà ngày càng được quyết định bởi sức mạnh mềm.
Trong bối cảnh đó, Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam đã mở ra một tầm nhìn chiến lược mới. Nghị quyết khẳng định văn hóa và con người vừa là nền tảng, vừa là nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn và hệ điều tiết cho sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước.
Nghị quyết nhấn mạnh yêu cầu phát huy tối đa giá trị văn hóa và sức mạnh con người Việt Nam trong kỷ nguyên mới; đưa văn hóa thực sự trở thành sức mạnh mềm quốc gia; đầu tư cho văn hóa chính là đầu tư cho phát triển bền vững và tương lai dân tộc.
Trong dòng chảy tư duy đổi mới đó, Gia Lai - vùng đất giàu truyền thống cách mạng, giàu bản sắc văn hóa và sở hữu Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại - đang thể hiện rõ bản lĩnh chính trị, tầm nhìn chiến lược và khát vọng phát triển. Địa phương xác định bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa gắn với mở rộng giao lưu văn hóa trong nước và quốc tế là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của giai đoạn 2026-2030.
Đây không chỉ là sự cụ thể hóa chủ trương lớn của Đảng mà còn là lựa chọn đúng đắn, thể hiện tư duy phát triển hiện đại: biến di sản thành tài sản, biến bản sắc thành nguồn lực và biến văn hóa thành động lực tăng trưởng mới của địa phương.
Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên - Nguồn lực nội sinh đặc biệt của Gia Lai
Đối với Gia Lai, Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên không đơn thuần là một loại hình nghệ thuật dân gian mà là kết tinh của lịch sử, tín ngưỡng, tri thức bản địa, phong tục tập quán và tâm hồn của các dân tộc Bahnar, Jrai cùng nhiều cộng đồng cư dân sinh sống trên cao nguyên.
Trong tiếng cồng chiêng ngân vang là ký ức của đại ngàn, là mối liên kết thiêng liêng giữa con người với thiên nhiên, giữa cộng đồng với tổ tiên và giữa quá khứ với hiện tại. Cồng chiêng không chỉ hiện diện trong lễ hội mà còn trở thành biểu tượng văn hóa đặc trưng của Tây Nguyên nói chung và Gia Lai nói riêng.
Chính vì vậy, bảo tồn Không gian văn hóa cồng chiêng không đơn thuần là gìn giữ một loại hình nghệ thuật mà là bảo vệ căn cước văn hóa, giữ gìn hồn cốt dân tộc và duy trì sức sống của các cộng đồng bản địa.
Nhận thức sâu sắc giá trị đó, nhiều năm qua Gia Lai đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp bảo tồn di sản như hỗ trợ nghệ nhân, duy trì các đội cồng chiêng trong cộng đồng, phục dựng lễ hội truyền thống, truyền dạy cho thế hệ trẻ và đưa văn hóa cồng chiêng trở thành một phần quan trọng trong đời sống xã hội.
Tuy nhiên, yêu cầu của giai đoạn phát triển mới đặt ra nhiệm vụ cao hơn: không chỉ bảo tồn mà còn phải phát huy giá trị di sản để phục vụ phát triển. Đây cũng chính là tinh thần xuyên suốt của Nghị quyết số 80-NQ/TW khi xác định phát triển văn hóa và con người là nguồn lực nội sinh quan trọng, sức mạnh mềm của quốc gia trong kỷ nguyên mới.
Từ góc độ đó, chủ trương của Gia Lai về bảo tồn, phát huy giá trị Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên gắn với phát triển du lịch văn hóa, công nghiệp văn hóa, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế không chỉ là một giải pháp văn hóa mà còn là một chiến lược phát triển kinh tế-xã hội mang tầm dài hạn.
Từ bảo tồn di sản đến lan tỏa sức mạnh mềm văn hóa Gia Lai
Một trong những điểm nổi bật trong tư duy phát triển hiện nay của Gia Lai là sự chuyển dịch từ “bảo tồn tĩnh” sang “bảo tồn động”; từ lưu giữ đơn thuần sang khai thác hiệu quả các giá trị văn hóa để tạo ra giá trị kinh tế, giá trị xã hội và giá trị đối ngoại.
Những năm gần đây, các lễ hội cồng chiêng, tuần văn hóa-du lịch, liên hoan nghệ thuật dân gian, hoạt động quảng bá văn hóa Tây Nguyên trong nước và quốc tế đã góp phần đưa di sản vượt ra ngoài phạm vi buôn làng để trở thành tài sản chung của quốc gia và nhân loại.
Đó chính là quá trình chuyển hóa giá trị văn hóa thành nguồn lực phát triển.
Đó cũng là con đường để Gia Lai tham gia thực hiện các mục tiêu lớn mà Nghị quyết số 80-NQ/TW đặt ra, trong đó phấn đấu đến năm 2030 các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 7% GDP, phát triển mạnh các sản phẩm văn hóa mang bản sắc Việt Nam và xây dựng các thương hiệu văn hóa có sức lan tỏa quốc tế.
Đặc biệt, trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, giao lưu văn hóa không còn chỉ là hoạt động quảng bá hình ảnh mà đã trở thành một phương thức quan trọng để tăng cường sức mạnh mềm, nâng cao vị thế địa phương và mở rộng cơ hội hợp tác phát triển.
Mỗi lễ hội cồng chiêng, mỗi chương trình giao lưu văn hóa quốc tế, mỗi hoạt động giới thiệu văn hóa Tây Nguyên đều góp phần kể câu chuyện về một Gia Lai giàu bản sắc, năng động, thân thiện và hội nhập.
Trong bối cảnh các địa phương ngày càng cạnh tranh bằng bản sắc và thương hiệu, văn hóa đang trở thành lợi thế cạnh tranh đặc biệt. Với hệ thống di sản văn hóa phong phú cùng Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên là hạt nhân nổi bật, Gia Lai có đầy đủ điều kiện để xây dựng thương hiệu văn hóa riêng, tạo sức hấp dẫn cho du lịch, thu hút đầu tư và thúc đẩy phát triển kinh tế sáng tạo.
Quyết tâm chính trị hiện thực hóa Nghị quyết số 80-NQ/TW
Ngay sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Gia Lai đã ban hành Chương trình hành động số 12-CTr/TU ngày 21/4/2026 nhằm cụ thể hóa các quan điểm, mục tiêu và nhiệm vụ phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương; đồng thời thành lập Ban Chỉ đạo cấp tỉnh để tập trung lãnh đạo, chỉ đạo việc triển khai thực hiện Nghị quyết.
Theo định hướng của tỉnh, phát triển văn hóa không còn được nhìn nhận như một lĩnh vực hỗ trợ mà phải trở thành một trong những nguồn lực phát triển và lợi thế cạnh tranh của Gia Lai trong giai đoạn mới.
Tinh thần đó được thể hiện rõ qua yêu cầu phát huy giá trị các di sản văn hóa đặc sắc; đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa; phát triển các sản phẩm du lịch văn hóa đặc trưng; tăng cường quảng bá hình ảnh Gia Lai trên các nền tảng số và trong các hoạt động giao lưu văn hóa quốc tế; xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh; phát huy vai trò chủ thể của người dân trong sáng tạo và thụ hưởng văn hóa.
Đặc biệt, việc triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW tại Gia Lai không chỉ hướng tới bảo tồn di sản mà còn nhằm xây dựng con người Gia Lai thời kỳ mới - những con người giàu lòng yêu nước, tự hào dân tộc, có bản lĩnh, khát vọng cống hiến và khả năng thích ứng với yêu cầu phát triển của thời đại số.
Đó cũng chính là sự cụ thể hóa quan điểm của Nghị quyết số 80-NQ/TW khi đặt con người vào vị trí trung tâm, chủ thể, mục tiêu và động lực của phát triển văn hóa và phát triển bền vững.
Có thể khẳng định rằng, việc Gia Lai lựa chọn bảo tồn và phát huy giá trị Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên gắn với tăng cường giao lưu văn hóa trong nước và quốc tế không chỉ là nhiệm vụ văn hóa đơn thuần mà là một chiến lược phát triển mang tầm nhìn dài hạn.
Đó là sự vận dụng sáng tạo và hiệu quả tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW vào thực tiễn địa phương; là biểu hiện sinh động của quyết tâm chính trị đưa văn hóa trở thành nguồn lực nội sinh, sức mạnh mềm và lợi thế cạnh tranh mới của tỉnh.
Tiếng cồng chiêng ngân vang giữa đại ngàn hôm nay vì thế không chỉ là âm thanh của di sản. Đó còn là âm thanh của niềm tin, của khát vọng phát triển, của ý chí giữ gìn bản sắc dân tộc và của quyết tâm biến văn hóa thành sức mạnh để Gia Lai cùng cả nước vững bước trong kỷ nguyên phát triển mới - kỷ nguyên mà văn hóa thực sự trở thành nền tảng tinh thần, nguồn lực nội sinh và động lực quan trọng của sự phát triển bền vững.
Gia Bình
.svg){kind=icon}
