Gia Lai.jpg

Việc ban hành Bộ tiêu chí xã nông thôn mới, xã nông thôn mới hiện đại cùng với tăng cường chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và đào tạo cán bộ cơ sở cho thấy những yêu cầu mới mà tỉnh đặt ra ngay từ năm đầu của giai đoạn mới.

Nâng chuẩn từ hạ tầng đến chất lượng sống

Ngày 30/7/2026, UBND tỉnh Gia Lai ban hành Quyết định số 121/2026/QĐ-UBND về Bộ tiêu chí xã nông thôn mới và xã nông thôn mới hiện đại giai đoạn 2026-2030 trên địa bàn tỉnh, có hiệu lực từ ngày 10/8/2026. Đây là căn cứ để đánh giá, thẩm định và xét công nhận xã đạt chuẩn nông thôn mới, nông thôn mới hiện đại trong những năm tới.

Điểm đáng chú ý là cách tiếp cận nông thôn mới đã rộng hơn. Bộ tiêu chí xã nông thôn mới gồm 10 tiêu chí với 47 nội dung, bao quát từ quy hoạch, hạ tầng kinh tế - xã hội, phát triển kinh tế nông thôn, đào tạo nguồn nhân lực đến văn hóa, giáo dục, y tế, giảm nghèo và an sinh xã hội, khoa học công nghệ và chuyển đổi số, môi trường, hệ thống chính trị, hành chính công, pháp luật, quốc phòng và an ninh.

Một xã nông thôn mới không chỉ được nhìn nhận qua đường giao thông, trường học hay các công trình thiết yếu, mà ngày càng được đánh giá bằng chất lượng phát triển kinh tế, chất lượng dịch vụ công, môi trường sống và khả năng tiếp cận những thành tựu công nghệ của người dân.

Trên phạm vi toàn tỉnh, báo cáo 6 tháng đầu năm 2026 cho thấy 90/111 xã, phường thuộc diện thực hiện Chương trình đã xây dựng kế hoạch. Mục tiêu giai đoạn 2026-2030 là có 77 xã đạt chuẩn nông thôn mới và 9 xã đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại.

Cùng với hoàn thiện tiêu chí, Gia Lai tiếp tục chú trọng phát triển kinh tế nông thôn. Trong quý I/2026, tỉnh phối hợp hướng dẫn các địa phương hình thành mới 6 hợp tác xã nông nghiệp. Đến tháng 7, tỉnh tiếp tục phối hợp hình thành thêm 2 hợp tác xã; đồng thời xây dựng phương án liên kết phát triển bền vững vùng nguyên liệu mía tại Kbang, Kông Bơ La, Tơ Tung, Krong giai đoạn 2026-2030 và thúc đẩy phương án liên kết chuỗi giá trị cà phê.

Chương trình OCOP tiếp tục tạo thêm nền tảng cho kinh tế nông thôn. Đến giữa năm 2026, toàn tỉnh có 852 sản phẩm OCOP còn hiệu lực, gồm 756 sản phẩm 3 sao, 85 sản phẩm 4 sao và 11 sản phẩm 5 sao, với 443 chủ thể tham gia.

Đưa công nghệ và năng lực quản trị thành thước đo mới

Năm 2026, Gia Lai tạo đột phá trong xây dựng nông thôn mới bằng việc đưa chuyển đổi số và AI vào hệ thống tiêu chí.

Đối với xã nông thôn mới, các yêu cầu đã bao gồm số hóa dữ liệu nông nghiệp và môi trường, hỗ trợ người dân thực hiện dịch vụ công trực tuyến, xây dựng mô hình thôn thông minh, vận hành trung tâm phục vụ hành chính công và triển khai camera AI phục vụ bảo đảm an ninh, trật tự.

Ở cấp độ nông thôn mới hiện đại, tỉnh yêu cầu cao hơn: 100% thôn, làng, khu phố có hạ tầng băng rộng cố định và di động tốc độ cao; 100% hộ gia đình được phủ hạ tầng Internet băng rộng cáp quang; 100% cán bộ, công chức, viên chức sử dụng thành thạo các nền tảng số cơ bản, thiết yếu và ứng dụng AI trong công việc hằng ngày.

Đằng sau những chỉ tiêu này là sự thay đổi về cách nhìn đối với nông thôn mới: công nghệ không chỉ là thiết bị, mà phải trở thành công cụ nâng cao hiệu quả quản trị và chất lượng phục vụ người dân. Trong 6 tháng đầu năm, tỉnh đã cập nhật dữ liệu trên Hệ thống thông tin nông thôn mới và xây dựng Sổ tay điện tử về cơ chế, chính sách, hướng dẫn thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2030.

Để những yêu cầu mới đi vào cuộc sống, yếu tố con người giữ vai trò quyết định. Tháng 8/2026, UBND tỉnh ban hành Kế hoạch số 307/KH-UBND về bồi dưỡng, tập huấn triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2030. Nội dung không chỉ cập nhật chính sách mà còn nâng cao năng lực quản lý, điều hành, tham mưu, kiểm tra, giám sát, đánh giá và tổ chức thực hiện cho cán bộ các cấp.

Tinh thần ấy đang được đưa xuống cơ sở. Ngày 15/9, xã Chư Pưh tổ chức tập huấn cho thành viên Ban Chỉ đạo các chương trình mục tiêu quốc gia, cán bộ thôn, làng, hợp tác xã, tổ hợp tác, tổ khuyến nông cộng đồng và người dân. Nội dung đi từ cách lập kế hoạch, quản lý nguồn lực, rà soát tiêu chí nông thôn mới đến chuyển đổi tư duy từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp, phát triển nông nghiệp công nghệ cao, sinh thái, hữu cơ, tuần hoàn và thông minh.

Có thể thấy, nỗ lực của Gia Lai trong năm 2026 không chỉ hướng tới tăng số xã được công nhận đạt chuẩn. Bộ tiêu chí mới, phát triển kinh tế nông thôn, chuyển đổi số, AI và nâng cao năng lực cán bộ đang cùng hướng đến một mục tiêu rộng hơn: nông thôn mới phải tạo ra thay đổi thực chất trong thu nhập, môi trường sống, khả năng tiếp cận dịch vụ và chất lượng quản trị ở cơ sở.

Đó cũng là cơ sở để Gia Lai bước vào giai đoạn 2026-2030 với yêu cầu cao hơn: không chỉ xây dựng nông thôn “đạt chuẩn”, mà từng bước hình thành những vùng nông thôn hiện đại, có kinh tế phát triển, quản trị hiệu quả và người dân thực sự là chủ thể, đồng thời là người thụ hưởng thành quả của quá trình xây dựng nông thôn mới.

Gia Bình