Giảm nghèo: Túi tiền quốc gia và "chủ quyền" các bộ

Việc lồng ghép các chương trình giảm nghèo là rất cần thiết, nhưng các bộ trưởng vẫn ngại động chạm nên không nói thẳng...
Việc lồng ghép các chương trình giảm nghèo là rất cần thiết, nhưng các bộ trưởng vẫn ngại động chạm nên không nói thẳng...

Sử dụng nguồn lực như thế nào cho hiệu quả là vấn đề đoàn giám sát của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc thực hiện chính sách, pháp luật về giảm nghèo giai đoạn 2005 - 2012 luôn luôn đề cập ở các buổi làm việc ở nhiều địa phương và cả ở một số bộ, trong tuần qua.

Lặn lội về tỉnh, huyện, xã, thôn xóm, đã đành. Song, đoàn giám sát của Ủy ban Thường vụ Quốc hội do một phó chủ nhiệm Ủy ban về các vấn đề xã hội làm trưởng đoàn lại lần lượt ngồi với các bộ Tài chính, Kế hoạch và Đầu tư, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thì kể cũng hơi lạ. Nhất là nội dung giám sát lại là giảm nghèo.

Nhưng nói như Trưởng đoàn, Phó chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội, đại biểu Đỗ Mạnh Hùng, giảm nghèo bản chất là vấn đề kinh tế. Và cao hơn nỗi lo về "công thức" cứ ba hộ thoát nghèo lại có một hộ tái nghèo hoặc phát sinh nghèo là câu chuyện liên quan đến hiệu quả sử dụng nguồn lực, khi túi tiền quốc gia vốn đã eo hẹp.

Và như băn khoăn của một thành viên đoàn giám sát thì "bộ nào cũng muốn khẳng định chủ quyền" với nguồn lực ít ỏi đó.

Theo báo cáo của Bộ Tài chính với đoàn giám sát thì  từ 2005 đến 2012 hỗ trợ từ ngân sách nhà nước để thực hiện chính sách giảm nghèo khoảng 734.000 tỷ đồng (bình quân khoảng trên 90.000 tỷ đồng/năm) chiếm trên 12% tổng chi ngân sách nhà nước.

{keywords} 

Con số này được Thứ trưởng Nguyễn Công Nghiệp giải thích là chưa tính đến nguồn vốn tín dụng mỗi năm 20 nghìn tỷ đồng cho vay ưu đãi và Nhà nước hỗ trợ lãi suất khoảng 7 - 8 nghìn tỷ đồng nữa.

"Chúng tôi làm ngân sách chúng tôi biết, đây là tiền tươi thóc thật Nhà nước đã chi cho chính sách giảm nghèo", ông Nghiệp quả quyết trước băn khoăn về độ chênh ở con số giữa các bộ của đoàn giám sát.

Thứ trưởng Nghiệp cũng nhấn mạnh rằng, dư luận không nói là chúng ta không quan tâm đến xóa đói giảm nghèo, điều mà dư luận quan tâm là có quá nhều chính sách và phân bổ kinh phí không đủ để thực hiện.

Trong giai đoạn vừa qua có quá nhiều chính sách được ban hành trong khi nguồn lực thì ít cũng là điều được một vị cấp dưới của ông Nghiệp "than thở" với đoàn giám sát. Vị này cho rằng phải chịu trách nhiệm chính về việc "vỡ" nguồn là các bộ.

Ví dụ rất cụ thể là một chương trình của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, ban đầu xây dựng một năm cần 500 - 600 tỷ đồng, khi thực hiện thì ngay năm sau đã lên tới 4.000 tỷ đồng, đành phải trình Thủ tướng cho lui lại.

Cũng liên quan đến nguồn lực, Bộ Kế hoạch và Đầu tư thống kê khá nhiều con số đáng chú ý. Như, trong giai đoạn 2006 - 2010 tỷ trọng nguồn vốn đầu tư cho lĩnh vực xã hội trong tổng số đầu tư nguồn ngân sách nhà nước và trái phiếu Chính phủ bình quân là 39,4%, đến 2012 là 41%. Còn tổng kinh phí huy động thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2006 - 2010 cũng chiếm đến 3,08% tổng chi ngân sách, từ 2011- 2013 thì bằng 3,5%.

Bên cạnh đó, giai đoạn 2005 - 2012 tổng vốn ODA ký kết riêng cho lĩnh vực giảm nghèo theo giá trị hiệp định đạt trên 3.628 triệu USD...

Khó tách bạch rạch ròi nên đòi hỏi một con số tuyệt đối chính xác về nguồn lực cho xóa đói giảm nghèo là không thể. Song nỗi lo cùng sự sốt ruột của các vị đại diện cho dân không nằm ở chỗ ít tiền mà ở chỗ hiệu quả sử dụng nguồn lực vốn hạn hẹp đó.

"Các cụ ta xưa bảo phải liệu cơm gắp mắm, ai chả thương người nghèo, nhưng phải làm sao cho chính sách có hiệu quả ngay, chứ hàng chục năm trời không thực hiện hết được chính sách, cứ đầu tư rải hết năm này năm kia, lãng phí vô cùng", Thứ trưởng Nghiệp sốt ruột.

Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Thế Phương nêu quan điểm cá nhân là hiệu quả sử dụng các nguồn lực cho giảm nghèo chỉ ở mức trung bình. Ông Phương cũng lưu ý nhận xét này chỉ đang dựa vào tính toán từ nguồn ngân sách và trái phiếu chứ chưa tính nguồn qua kênh cho vay. Nếu chúng ta sử dụng nguồn lực tốt hơn thì việc giảm nghèo sẽ nhanh hơn và bền vững hơn, ông Phương thừa nhận.

Hiệu quả sử dụng nguồn lực "chưa cao", theo báo cáo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư có nguyên nhân từ việc phối hợp giữa các bộ, ngành Trung ương chưa thường xuyên, nhất là trong xây dựng chính sách, trong việc chia sẻ thông tin thực hiện và trong kiểm tra, giám sát, đánh giá kết quả thực hiện các chính sách, chương trình, dự án giảm nghèo. Trong khi số lượng chính sách ban hành trong lĩnh vực giảm nghèo được bộ cho là quá nhiều với 70 văn bản.

Đây có lẽ cũng là lý do mà ở tất cả các buổi làm việc, đề nghị lồng ghép để giảm bớt chính sách, thu gọn đầu mối luôn luôn được đoàn giám sát đề cập.

Nhưng nói như Thứ trưởng Phương, việc lồng ghép nói thì dễ nhưng làm thì khó, giữa các bộ với nhau đã khó, các địa phương lân cận với nhau cũng khó. Thực chất, cái khó mà ông Phương nêu ra cũng đã không ít lần được đề cập khi Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thảo luận về chính sách xóa đói giảm nghèo và chương trình mục tiêu quốc gia.

Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách Phùng Quốc Hiển đã hơn một lần cho rằng vẫn nhìn thấy rõ biểu hiện dàn trải khi địa phương nào, bộ nào cũng muốn có dự án.

Còn Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Bùi Quang Vinh cũng nêu thực tế khi được yêu cầu báo cáo về các chương trình mục tiêu thì đa số các bộ làm rất chậm và Bộ Kế hoạch và Đầu tư cứ đi nhận thay trách nhiệm cho bộ khác. Nhưng có khi 1h sáng, ông còn nhận được điện thoại yêu cầu bổ sung vốn.

Vậy nên, cũng không còn là mới mẻ khi có thành viên đoàn giám sát nêu thực tế rằng dù nhận thấy việc lồng ghép các chương trình giảm nghèo là rất cần thiết, nhưng các bộ trưởng vẫn ngại động chạm nên không nói thẳng. Đấy là chưa kể dù nguồn lực rất hạn hẹp nhưng "bộ nào cũng muốn khẳng định chủ quyền".

Bởi thế, rất dễ hiểu khi có vị đại biểu thúc giục Bộ Kế hoạch và Đầu tư nên đứng ra chỉ đạo việc lồng ghép, để 70 chính sách giảm nghèo nên gọn lại còn khoảng 5 - 7 chính sách, vừa tiết kiệm cho túi tiền của quốc gia vừa đỡ làm khổ cho địa phương. Vì thực tế hiện nay, có vị chủ tịch huyện còn không thể nào mà nhớ cho đầy đủ được đang có những chương trình nào được triển khai thực hiện trên địa bàn do chính mình phụ trách...

Nguyên Thảo (theo VnEconomy)

tin nổi bật

Nới room tín dụng

Nới room tín dụng lần này được rất nhiều bên trông chờ, dù chỉ còn hai chục ngày nữa. Động thái này như luồng gió mát giúp giải nhiệt cho nhiều người đang khát khô cổ trong bối cảnh hiện nay.

'Nếu muốn cứu phải nhanh nhưng tránh tràn lan'

Tôi cho rằng, chúng ta nếu muốn cứu phải làm nhanh, trước khi cứu phải phân loại chứ không cứu tràn lan. Trong bối cảnh này, không nên hậu kiểm các công ty phát hành trái phiếu vì hậu kiểm là gây mất niềm tin của thị trường là còn nguy hại hơn nhiều.

Nuôi dưỡng sức dân khi vật giá leo thang

Chuyện cơm áo gạo tiền chưa bao giờ là nhẹ nhàng và đơn giản đối với đại đa số người dân trong bối cảnh vật giá leo thang.

Nền kinh tế đang đầy khó khăn nhưng vẫn trong tầm kiểm soát

Tác động của kinh tế thế giới đến kinh tế trong nước đã bắt đầu bộc lộ, dù có độ trễ. Tuy nhiên, cả thế giới gặp khó khăn chứ không chỉ riêng chúng ta; và nền kinh tế đang có những rung động, khó khăn nhưng vẫn trong tầm kiểm soát.

Ai tăng giá điện?

Cuối tuần vừa rồi, tôi đăng lên trang cá nhân một biểu đồ thể hiện giá điện trung bình và thu nhập bình quân đầu người ở Việt Nam là thấp nhất trong tương quan với một số quốc gia.

Kỳ vọng và áp lực cho đường vành đai 3 TP.HCM

Dự án đường vành đai 3 dài 76,34km đi qua các địa phương TP.HCM, Bình Dương, Đồng Nai, Long An. Dự án có tổng mức đầu tư lớn nhất phía Nam với số vốn 75.378 tỉ đồng được thực hiện đầu tư công bằng nguồn ngân sách Trung ương và địa phương.

Những 'nút thắt' trị giá nghìn tỷ

Những “nút thắt” trị giá hàng ngàn tỷ đồng liên quan đến hoàn thuế giá trị gia tăng đang được cơ quan thuế cam kết tháo gỡ sau cuộc đối thoại giữa ngành thuế và các doanh nghiệp vào cuối tuần trước.

Ứng xử với trái phiếu doanh nghiệp

Bức tranh đó cho thấy, người mua trái phiếu doanh nghiệp không có lý gì phải quá lo lắng. Nếu tất cả đổ xô đến “đòi lại” thì không một doanh nghiệp nào có thể trụ được chứ đừng nói là phát triển.

Trụ cột ‘nguồn lực’ trong truyền thông chính sách

Thủ tướng Phạm Minh Chính đã đưa ra một giải pháp quan trọng cho sự phát triển bền vững của báo chí khi cam kết bồi đắp trụ cột “nguồn lực” bằng cách cấp kinh phí theo hướng đặt hàng cho hoạt động truyền thông chính sách.

Báo chí phải trở thành tổ chức công nghệ

Cách đây hơn 20 năm, nhiều tổng biên tập vô cùng tự hào về việc máy in còn đang chạy, hàng chục đầu mối đã ngồi ăn bánh mì để đợi lấy báo đi rao bán.

Đổi mới con người ở vùng đất là mặt tiền quốc gia

Cần nhìn thẳng vào sự thật là khu vực đẹp nhất của đất nước, địa bàn chiến lược đặc biệt quan trọng lại có nhiều chỉ số phát triển thấp hơn mức trung bình của cả nước.

Tiếng chuông cảnh báo sau chuyện đình chỉ hoạt động của một sở

Hôm qua, một câu chuyện hy hữu được báo chí đưa tin: Sở Nội vụ bị tạm đình chỉ hoạt động 1 tháng vì chưa đảm bảo yêu cầu về phòng cháy chữa cháy (PCCC).

Truyền thông là chức năng của chính quyền

Khi các cấp chính quyền chủ động phối hợp truyền thông với các cơ quan báo chí sẽ là nền tảng quan trọng nhất cho việc làm chủ tình hình trong bối cảnh hiện nay.

Cơ hội của Việt Nam trước vòng cải cách mở cửa mới của Trung Quốc

Bản thân mỗi nước đều đang hướng đến phát triển chất lượng cao. Trong giai đoạn trước, điểm tăng trưởng của quan hệ Việt - Trung là thương mại, thầu khoán công trình. Hiện nay và sắp tới điểm tăng trưởng mới của quan hệ Việt - Trung sẽ là gì?

Những thông điệp về trái phiếu doanh nghiệp

Có một điểm cần nhấn mạnh: tuyệt đại đa số trái phiếu doanh nghiệp là có tài sản đảm bảo hoặc được bảo đảm bởi các tổ chức tín dụng.