Ông Zhu Ziqiang, nhà khoa học nổi tiếng trong lĩnh vực nam châm vĩnh cửu, đã chính thức nhận vị trí giáo sư chủ nhiệm (chair professor) ngành máy điện và hệ thống điều khiển tại Trường Đại học Bách khoa Hong Kong (PolyU).
Theo thông tin trên trang cá nhân của trường, tại cương vị mới, ông Zhu sẽ tiếp tục theo đuổi hướng nghiên cứu lâu năm về động cơ nam châm vĩnh cửu hiệu suất cao.
Trước đó, ông đã có 38 năm công tác tại Đại học Sheffield (Anh). Tại đây, ông xây dựng nhóm nghiên cứu được xem là lớn nhất thế giới về hệ thống động cơ nam châm vĩnh cửu, với nhiều giáo sư và hơn 100 nghiên cứu sinh tiến sĩ.
Động cơ nam châm vĩnh cửu - loại động cơ sử dụng nam châm tích hợp sẵn để tạo chuyển động - hiện là công nghệ cốt lõi của xe điện, tàu cao tốc, tua-bin gió, robot và các thiết bị gia dụng thế hệ mới.
Các công trình của ông Zhu đã được ứng dụng rộng rãi trong công nghiệp, thông qua hợp tác với các tập đoàn quốc tế như Siemens, Toyota, Rolls-Royce và Midea.
Kêu gọi đổi mới công nghệ thực chất
Trong những năm gần đây, ông Zhu nhiều lần kêu gọi ngành xe điện Trung Quốc không chỉ mở rộng quy mô mà cần đầu tư vào đổi mới công nghệ cốt lõi. Trả lời phỏng vấn báo South China Morning Post năm 2021, ông nhận định các hãng xe trong nước đang dần tụt lại phía sau so với đối thủ quốc tế.
Thời điểm đó, ông giữ chức giám đốc trung tâm nghiên cứu động cơ của Midea tại Thượng Hải. Ông cho rằng dù Trung Quốc thống trị nguồn cung đất hiếm, nguyên liệu quan trọng để sản xuất động cơ nam châm vĩnh cửu, các hãng xe điện trong nước vẫn chưa tạo được bước đột phá thực sự về công nghệ động cơ.
Theo ông, Trung Quốc dẫn đầu thế giới về số lượng bằng sáng chế và bài báo khoa học liên quan đến động cơ nam châm vĩnh cửu, nhưng những con số này không đồng nghĩa với đột phá công nghệ trong thực tiễn.
“Nếu nhìn vào Toyota, BMW hay Nissan, họ đều có những đổi mới riêng trong lĩnh vực máy điện. Nhưng tôi chưa thấy sự đổi mới mang tính nền tảng thực sự ở các dòng xe năng lượng mới của Trung Quốc”, ông Zhu nói trong cuộc phỏng vấn năm 2021.
Nhà khoa học được quốc tế ghi nhận
Tại Trung Quốc, ông Zhu được xem là một trong những gương mặt hàng đầu trong lĩnh vực của mình. Ông là viện sĩ của nhiều tổ chức uy tín, trong đó có Viện Hàn lâm Kỹ thuật Hoàng gia Anh (Royal Academy of Engineering) và Viện Kỹ sư Điện và Điện tử Mỹ (Institute of Electrical and Electronics Engineers - IEEE).
Ông từng nhận nhiều giải thưởng quốc tế, nổi bật là Giải thưởng Nikola Tesla Award năm 2021, một trong những vinh dự cao nhất của IEEE trong lĩnh vực kỹ thuật điện.
Năm 2024, ông tiếp tục được trao Global Energy Prize, giải thưởng danh giá về đổi mới năng lượng, nhờ những đóng góp không chỉ cho giao thông điện hóa mà còn trong việc nâng cao hiệu suất năng lượng thiết bị gia dụng và giảm phát thải trong quá trình sản xuất và sử dụng điện.
Ông Zhu tốt nghiệp cử nhân và thạc sĩ ngành kỹ thuật điện tại Đại học Chiết Giang vào đầu những năm 1980, trước khi sang Anh năm 1988 để làm tiến sĩ tại Đại học Sheffield. Sau đó, ông tiếp tục gắn bó với trường với vai trò nghiên cứu viên, nhà khoa học cao cấp và giáo sư. Hiện ông vẫn được giới thiệu trên website của Đại học Sheffield với tư cách giáo sư thỉnh giảng.
.svg){kind=icon}
