Từ chính sách thu hút nhân tài đến quyết tâm đổi mới
Việc Hải Phòng tiếp nhận, áp dụng chính sách đãi ngộ đối với hai tiến sĩ thuộc Trường Đại học Hải Dương trong năm 2026 là một ví dụ cụ thể về nỗ lực thu hút nhân lực chất lượng cao. Đằng sau kết quả bước đầu ấy là yêu cầu lớn hơn: làm thế nào để người có trình độ chuyên môn cao có điều kiện phát huy năng lực và đóng góp lâu dài cho thành phố.
Trong bối cảnh cạnh tranh về nhân lực công nghệ, Hải Phòng đang tìm lời giải bằng những cơ chế đặc thù, thay vì chỉ trông chờ vào nguồn nhân lực sẵn có.
Ngày 22/12/2024, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW, xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá quan trọng hàng đầu. Với Hải Phòng, đây là cơ hội thúc đẩy chuyển đổi mô hình tăng trưởng của một trung tâm công nghiệp, cảng biển lớn.
Sau khi Quốc hội thông qua Nghị quyết số 226/2025/QH15 về cơ chế, chính sách đặc thù phát triển Hải Phòng, HĐND thành phố ban hành 6 nghị quyết chuyên đề về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Trong đó, Nghị quyết số 16 quy định chính sách phát triển nhân lực vi mạch bán dẫn, trí tuệ nhân tạo; Nghị quyết số 17 quy định cơ chế ưu đãi về đất đai đối với doanh nghiệp khoa học và công nghệ; Nghị quyết số 18 quy định cơ chế ưu đãi thuế đối với một số hoạt động đổi mới sáng tạo
Các nghị quyết khác tập trung vào hỗ trợ nghiên cứu, khởi nghiệp, sử dụng hạ tầng khoa học, công nghệ và thu hút nhân tài.
Điểm mới nằm ở cách tiếp cận: thay vì khuyến khích chung, thành phố xây dựng chính sách cho những lĩnh vực cần ưu tiên, xác định đối tượng thụ hưởng và cơ chế hỗ trợ cụ thể.
Tuy nhiên, ban hành chính sách mới chỉ là bước mở đường; hiệu quả thực chất phải được đo lường bằng số lượng nhà khoa học được thu hút, doanh nghiệp được tiếp sức và các sản phẩm công nghệ ra đời từ những cơ chế ấy.

Đưa nhiệm vụ vào guồng vận hành
Chiều 13/1/2026, tại hội nghị tổng kết năm đầu thực hiện Nghị quyết 57, Hải Phòng công bố hoàn thành 186/186 nhiệm vụ được giao trong năm 2025, đạt 95,6% chỉ tiêu.
Kết quả được ghi nhận trong bối cảnh thành phố vừa hợp nhất với Hải Dương, tổ chức lại bộ máy, vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Để thống nhất chỉ đạo, thành phố thành lập Ban Chỉ đạo do Bí thư Thành ủy làm Trưởng ban, huy động Hội đồng tư vấn với sự tham gia của các chuyên gia trong nhiều lĩnh vực.
Tại hội nghị, ông Lê Tiến Châu (khi đó là Bí thư Thành ủy Hải Phòng) nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ giai đoạn khởi động sang hành động và kết quả thực chất. Trong đó, các nhiệm vụ về thể chế, cảng biển, logistics, hạ tầng số, dữ liệu số, giáo dục và y tế được xác định là những trọng tâm cần triển khai.
Tư duy này đặt ra yêu cầu không chỉ hoàn thành tiến độ mà còn phải đánh giá hiệu quả từng nhiệm vụ đối với phát triển kinh tế - xã hội.
Báo cáo công bố tháng 11/2026 cho thấy ngân sách Hải Phòng bố trí cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong năm 2026 đạt 1.103 tỷ đồng, chiếm 1,34% tổng chi ngân sách thành phố.
Nguồn lực này thể hiện sự ưu tiên trong điều hành, song cần phân biệt số vốn được bố trí với kinh phí thực tế đã giải ngân và hiệu quả đầu tư.
Khi thể chế phải tạo ra giá trị
Hải Phòng đang chuyển từ hoàn thiện cơ chế sang tìm kiếm những sản phẩm ứng dụng cụ thể.
Thành phố lựa chọn các bài toán công nghệ xuất phát từ nhu cầu phát triển cảng biển, logistics, công nghiệp hỗ trợ, quản lý đô thị và môi trường; đồng thời huy động doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu tham gia giải quyết.
Cách làm này mở ra hướng liên kết giữa quản lý nhà nước và thị trường công nghệ. Chính quyền xác định nhu cầu, tạo cơ chế; doanh nghiệp và nhà khoa học đề xuất giải pháp, tổ chức nghiên cứu, ứng dụng.
Sau gần hai năm triển khai Nghị quyết 57, chuyển biến đáng chú ý của Hải Phòng là việc hình thành hành lang chính sách và cơ chế điều phối ngày càng rõ nét.
Dẫu vậy, thành phố vẫn đứng trước yêu cầu tiếp tục nâng chất lượng nhân lực, khắc phục tình trạng dữ liệu phân tán và tạo thêm sản phẩm khoa học, công nghệ tương xứng với tiềm năng.
Thước đo cuối cùng không phải số nghị quyết được ban hành hay nhiệm vụ hoàn thành trên hệ thống, mà là khả năng biến thể chế thành sản phẩm, năng suất lao động và sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Khi mỗi chính sách tạo thêm cơ hội cho doanh nghiệp đổi mới, nhà khoa học cống hiến và công nghệ đi vào sản xuất, Nghị quyết 57 mới thực sự trở thành động lực phát triển dài hạn của Hải Phòng.
Vĩnh Bảo