Phát hiện nền điện Kính Thiên dày trên 3mKhảo cổ học tại khu vực nền điện Kính Thiên năm 2023 đã thu được những kết quả vô cùng quan trọng, đó là địa tầng nền điện dày trên 3m với các lớp văn hóa liên tục từ thời Nguyễn đến thời Lê sơ.
Nơi đây mang vẻ trầm mặc, uy nghiêm, gắn với thời khắc thiêng liêng khi dân tộc Việt chính thức bước vào kỷ nguyên độc lập.
Nơi vua Đinh tế trời, khẳng định thiên mệnh
Đàn Kính Thiên còn gọi là Đàn Nam Giao, là nơi các hoàng đế phong kiến thực hiện lễ tế trời - nghi lễ quan trọng bậc nhất trong điển lễ cung đình nhằm cầu quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, thiên hạ thái bình.
Theo ông Trương Đình Tưởng, Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử tỉnh Ninh Bình từ thời Đinh - Tiền Lê đến các triều đại sau này, lễ tế giao luôn được các vị vua coi trọng. Ninh Bình từng là kinh đô của ba triều đại Đinh, Tiền Lê, Lý, vì vậy dấu tích của kinh đô Hoa Lư xưa vẫn in đậm trong không gian văn hóa nơi đây.
"Đàn Kính Thiên ở Hoa Lư xưa là nơi Đinh Bộ Lĩnh làm lễ tế trời trước khi xuất quân dẹp loạn 12 sứ quân. Sau khi thống nhất giang sơn, năm 968, ông tiếp tục tế cáo trời đất, xưng Đinh Tiên Hoàng, đặt quốc hiệu Đại Cồ Việt mở ra thời kỳ độc lập tự chủ của dân tộc", ông Tưởng chia sẻ.
Theo ghi chép trong Đại Việt Sử ký toàn thư, ngày 10/3 âm lịch năm Mậu Thìn (968), Vạn Thắng Vương Đinh Bộ Lĩnh đã long trọng tuyên bố xưng đế tại đàn tế trời được bá quan và muôn dân suy tôn là Đại Thắng Minh Hoàng Đế - vị vua mở đầu kỷ nguyên độc lập sau hơn 1.000 năm Bắc thuộc.
Tên gọi Kính Thiên mang ý nghĩa kính trọng trời đất, thuận theo mệnh trời. Nhưng từ nghi lễ của vua Đinh, thiên mệnh ấy không còn là đặc quyền của phương Bắc mà là sự khẳng định chủ quyền và bản lĩnh của một quốc gia độc lập.
Đàn Kính Thiên triều nhà Đinh cách nay hơn 1.000 năm trước nằm trong kinh đô Hoa Lư xưa, ngày nay thuộc Quần thể danh thắng Tràng An - Di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới. Đàn kính thiên Tràng An nằm kề cận núi và chùa Bái Đính, thuộc phường Tây Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình.
Năm 2018, tỉnh Ninh Bình phục dựng Đàn Kính Thiên nhân dịp kỷ niệm 1.050 năm Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi. Công trình được xây dựng theo cấu trúc ba lớp đại môn: Nhân môn – Địa môn - Thiên môn, dựa trên quan niệm Tam Tài (Trời - Đất - Người). Mỗi đại môn gồm chính môn, tả môn và hữu môn, tạo nên bố cục chặt chẽ, hài hòa.
Các hạng mục được xây dựng bằng gạch giả đá ong, lan can đá chạm khắc hoa văn truyền thống, thể hiện trình độ kỹ nghệ cao của thợ thủ công. Toàn bộ không gian được bố trí theo triết lý vũ trụ quan phương Đông, nhấn mạnh sự cân bằng giữa con người và tự nhiên.
Đàn Kính Thiên cũng là cửa mở vào thung lũng Mộc Hoàn - nơi có hồ Mục Long (Mắt Rồng) trong xanh, nối mạch nguồn với hệ thống hang động Tràng An, được coi là vùng tụ thủy, tụ khí.
Đàn Kính Thiên cũng là cửa mở vào thung lũng Mộc Hoàn.
Giữa thung lũng hiện nay còn có ba ngôi nhà sàn theo mẫu Mường cổ, trưng bày đời sống sinh hoạt, nghề thủ công, ẩm thực truyền thống. Đây được xem là cách tưởng nhớ nguồn gốc người Mường của vua Đinh tại sách Kim Lư, động Hoa Lư xưa.
Một giá trị đặc biệt của Đàn Kính Thiên được phát hiện trong quá trình nghiên cứu, khai quật khảo cổ: dấu tích người tiền sử có niên đại từ 13.000 đến 50.000 năm. Phát hiện này chứng minh sự hiện diện rất sớm của con người tại vùng Tràng An - Hoa Lư.
Theo các nhà khoa học, sự trùng hợp giữa không gian cư trú tiền sử và nơi diễn ra nghi lễ lập quốc thể hiện mối giao cảm sâu xa giữa quá khứ và hiện tại. Từ người tiền sử sinh tồn giữa núi rừng, đến vua Đinh dựng nghiệp lớn, tất cả hợp thành dòng chảy liên tục của lịch sử dân tộc.
Đàn Kính Thiên vì thế không chỉ là chứng tích chính trị - tâm linh mà còn là điểm hội tụ của các tầng văn hóa, khảo cổ và khoa học hiện đại.
Không giống những đền đài tráng lệ, Đàn Kính Thiên mang vẻ đẹp mộc mạc, tiết chế. Thiên nhiên chính là một phần của kiến trúc, tạo nên không gian linh thiêng mà gần gũi. Hệ thống bậc đá với khoảng 50 bậc uốn lượn theo sườn núi, dẫn lên đàn tế, gợi cảm giác bước vào không gian thiêng. Sân đàn là khoảng không mở lát đá phẳng, không mái che, tượng trưng cho sự kết nối trực tiếp giữa con người và trời đất. Chiếu tế và trụ biểu tượng trưng cho đất - trời, thể hiện triết lý "thiên - địa - nhân".
Hàng năm, Lễ hội Hoa Lư và các nghi lễ tại khu vực Đàn Kính Thiên được tổ chức vào ngày 10/3 Âm lịch, nhằm tưởng nhớ vua Đinh Tiên Hoàng và tái hiện thời khắc lập quốc. Sự kiện thu hút đông đảo người dân và du khách, góp phần tôn vinh truyền thống và tinh thần tự tôn dân tộc.
Lãnh đạo Sở Du lịch Ninh Bình cho biết, điểm du lịch văn hóa - tâm linh Thung Ui, nơi có Đàn Kính Thiên, dự kiến mở cửa đón khách vào dịp Tết Nguyên đán 2026, hứa hẹn tạo thêm sản phẩm du lịch đặc sắc cho địa phương và phát huy được di sản vốn có.
.svg){kind=icon}
