Chia sẻ với VietNamNet về hệ thống điện mặt trời mái nhà công suất 15 kWp và pin lưu trữ (BESS) công suất 32 kWh, anh Nguyễn Công Toàn ở Bắc Ninh cho biết, hóa đơn điện tháng gần đây của gia đình anh giảm về mức rất thấp, chỉ vài trăm nghìn.
“Không những hóa đơn tiền điện giảm mạnh, gia đình tôi còn bắt đầu bán điện dư lên lưới”, anh nói. Theo đó, chỉ 22 ngày đầu tháng 7, lượng điện dư bán lên lưới đã đạt con số 204 kWh.
Anh Toàn kể gia đình anh sử dụng rất nhiều thiết bị điện trong sinh hoạt. Vào mùa hè, nếu không có hệ thống điện mặt trời mái nhà kết hợp BESS, hóa đơn điện của gia đình có thể lên tới 6-7 triệu đồng/tháng.
Kể từ khi đầu tư 250 triệu lắp điện mặt trời mái nhà kèm pin lưu trữ, nguồn điện sinh hoạt ngày và đêm đều được chủ động, không còn lo bị cắt điện. Điện không dùng hết còn có thể bán lên lưới.
“Mùa hè có nắng điện dùng thoải mái, BESS luôn được sạc đầy. Mùa đông, nếu trời quang đãng, hiệu suất phát điện của các tấm pin mặt trời vẫn tốt”, anh Toàn cho hay. Tuy nhiên, những ngày trời âm u, nhiều mây đen, mưa thì hiệu suất phát điện giảm và khi đó gia đình anh phải dùng điện mua từ lưới.
Ông Vũ Xuân Thoàn, Phó giám đốc Công ty TNHH MTV Diesel Sông Công, cho hay công ty đã đầu tư lắp điện mặt trời mái tự sản xuất, tự tiêu thụ từ tháng 3/2026, công suất khoảng 4 MW.
Với hệ thống này, công ty có thể tiết kiệm được hàng tỷ đồng tiền điện mỗi năm. Song song đó, doanh nghiệp đáp ứng được yêu cầu sản xuất xanh, cắt giảm khí nhà kính của các khách hàng đến từ Đức, Italia, Nhật Bản...
“Chúng tôi phải lập kế hoạch, đăng ký với họ tiết giảm điện thế nào và dùng điện tái tạo ra sao. Vì vậy mục tiêu lớn khi đầu tư lắp đặt điện mặt trời mái nhà là liên quan đến kinh tế và yêu cầu của khách hàng”, ông Thoàn nói.
Theo Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC), 6 tháng đầu năm 2026, tại 17 tỉnh, thành phố phía Bắc do đơn vị này quản lý (trừ Hà Nội) đã phát triển mới 8.500 khách hàng lắp điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ. Tổng công suất lên tới 394,5 MW, đạt 167% về số lượng khách hàng và 116% về công suất so với kế hoạch được giao.
Lũy kế đến 30/6, có 10.099 khách hàng lắp đặt điện mặt trời mái nhà, tổng công suất lên tới 718,3 MW, trong đó có 98 khách hàng bán điện dư.
Theo EVNNPC, sau hơn một năm triển khai Nghị định 58/2025, việc phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ trên địa bàn đã ghi nhận nhiều kết quả tích cực.
Số lượng khách hàng và công suất điện mặt trời mái nhà đều vượt kế hoạch trong 6 tháng đầu năm, cho thấy xu hướng đầu tư hệ thống tự sản xuất, tự tiêu thụ tiếp tục tăng mạnh.
Thêm cơ chế cho điện mặt trời mái nhà
Ở góc độ người sử dụng, chuyên gia năng lượng Hà Đăng Sơn cho rằng điện mặt trời mái nhà mang lại lợi ích rất rõ ràng. Thời điểm nhiệt độ tăng cao nhất trong ngày thường là lúc hệ thống điện mặt trời phát điện hiệu quả nhất. Điều này tạo ra sự đồng bộ giữa nguồn điện sản xuất và nhu cầu sử dụng điện cho làm mát.
Bên cạnh đó, việc lắp đặt các tấm pin trên mái nhà còn giúp giảm nhiệt độ bề mặt mái từ khoảng 2-3 độ C, qua đó giảm nhu cầu sử dụng điều hòa và tiết kiệm thêm điện năng.
Về chi phí, lợi ích đối với hộ gia đình và doanh nghiệp là rất rõ ràng. Trong trường hợp các cơ chế khuyến khích của Bộ Công Thương được đẩy mạnh theo hướng tự sản xuất, tự tiêu thụ, người dùng còn có thể giảm đáng kể chi phí điện nhờ hạn chế sử dụng điện ở các bậc thang giá cao.
Đối với doanh nghiệp, điện mặt trời mái nhà còn mang ý nghĩa chiến lược khi nhiều thị trường xuất khẩu, đặc biệt là châu Âu, ngày càng yêu cầu sử dụng năng lượng xanh trong chuỗi sản xuất. Xa hơn, việc phát triển điện mặt trời mái nhà kết hợp với các giải pháp lưu trữ năng lượng sẽ góp phần nâng cao khả năng bảo đảm cung ứng điện của quốc gia.
Mới đây, Chính phủ ban hành Nghị định 243/2026/NĐ-CP, trong đó quy định rõ cơ chế mua bán sản lượng điện dư. Theo đó, điện dư từ hệ thống điện mặt trời mái nhà, kể cả phần điện từ hệ thống lưu trữ được sạc bằng điện mặt trời, được phép mua bán theo thỏa thuận giữa hai bên.
Sản lượng điện dư được xác định tại đầu ra của bộ chuyển đổi nghịch lưu (inverter). Theo đó, từ ngày 26/6/2026 đến hết ngày 31/12/2030, sản lượng điện dư được mua bán theo thỏa thuận giữa hai bên, nhưng không vượt quá 50% sản lượng điện phát tại đầu ra của nguồn điện mặt trời mái nhà.
Điều kiện là lưới điện tại khu vực đấu nối bảo đảm khả năng tiếp nhận, việc mua bán sản lượng điện dư đáp ứng điều kiện vận hành an toàn lưới điện và phương thức vận hành hệ thống điện theo quy định.
Đối với khu vực miền núi, biên giới, hải đảo chưa được cấp điện từ hệ thống điện quốc gia thì không giới hạn sản lượng điện dư được mua bán. Sản lượng điện dư được thanh toán là toàn bộ điện năng phát lên lưới điện của bên mua điện dư được đo đếm tại công tơ.
Khi khu vực này được cấp điện từ hệ thống điện quốc gia, việc mua bán điện dư sẽ thực hiện theo quy định chung, gồm giới hạn 50% hoặc tỷ lệ cao hơn trong trường hợp được phép theo từng thời kỳ.
.svg){kind=icon}
