Làm bộ trưởng ngày càng khó

Xã hội ngày càng cởi mở hơn, công khai hơn, thông tin ngày càng cập nhật và đa chiều hơn. Bộ trưởng đi đâu, làm gì, phát ngôn ra sao, chỉ ít phút sau cả xã hội đều tỏ.

- Điều khiến cho làm bộ trưởng thời nay ngày càng khó hơn - một khi bộ trưởng trình làng, hoạt động thì cả xã hội, người dân đều có cơ hội xem xét, đánh giá. Xã hội ngày càng cởi mở hơn, công khai hơn, thông tin ngày càng cập nhật và đa chiều hơn. Bộ trưởng đi đâu, làm gì, phát ngôn ra sao, chỉ ít phút sau cả xã hội đều tỏ.

Hãy xem phản ứng, bình luận của dân chúng sau các phiên trả lời chất vấn của bộ trưởng tại Quốc hội là rõ. Có bộ trưởng hỏi A lại trả lời B, vòng vo tam quốc. Năng lực hay kém năng lực thế là quá rõ. Thể chế, chính sách do các vị tư lệnh ngành tham mưu để Quốc hội, Chính phủ quyết đáp đến lúc triển khai gây hậu quả nghiêm trọng thì lúc đó bộ trưởng cũng lĩnh đủ.

{keywords}
Các bộ trưởng nắm giữ ghế nóng nhất: Bộ trưởng GD-ĐT Phạm Vũ Luận, Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến, GTVT Đinh La Thăng và KH-ĐT Bùi Quang Vinh

Cũng giống như các nước, bộ trưởng phụ trách các lĩnh vực như giao thông, giáo dục, y tế… ở ta đang ngày càng đối mặt với xã hội, với người dân nhiều hơn bởi một lẽ hết sức đơn giản: những việc các vị này làm tác động trực tiếp tới đời sống của mọi người dân trong xã hội.

Và chính trong một môi trường xã hội đã thay đổi như vậy, vị bộ trưởng nào không ý thức được điều đó, không có những thay đổi thực sự trong quan niệm, tư duy hành động phục vụ dân thì vị đó sẽ không thể tại vị ít nhất là theo quan niệm của dân chúng.

Từ chức do bất đồng chính kiến

Nếu có sự phân loại từ chức thì đây có thể là nhóm đầu tiên. Ví dụ tiêu biểu ở đây chính là trường hợp Chu Văn An dâng thất trảm sớ lên vua Dụ Tông triều nhà Trần đề nghị vua chém 7 viên quan gian nịnh trong triều. Vua Dụ Tông không nghe, Chu Văn An từ quan về dạy học. Chu Văn An không thể tiếp tục làm quan dưới một ông vua như vậy, với 7 vị quan không đủ tư cách đạo đức, phẩm chất làm quan. Nói theo ngôn ngữ thời nay là sự bất đồng chính kiến trong sử dụng quan lại, trong đường lối cai trị của triều đình.

Nền chính trị đương đại của một số nước cũng thỉnh thoảng chứng kiến việc từ chức của một số chính trị gia theo kiểu này. Một vài bộ trưởng đến một lúc nào đó nhận thấy mình không thể tiếp tục đi theo đường lối của đảng cầm quyền đã tuyên bố từ chức.

Từ chức theo kiểu “văn hóa từ chức”

Tháng 6/2012, Bộ trưởng Thương mại Mỹ John Bryson đã từ chức sau khi gây tai nạn ô tô rồi bỏ chạy, va tiếp vào xe khác. Chủ tịch Hạ viện Australia Peter Slipper tuyên bố từ chức tháng 9/2012 vì bê bối tình dục đồng tính với một đồng nghiệp. Yongyuth Wichaidit từ chức Phó Thủ tướng và Bộ trưởng Nội vụ Thái lan vì vụ bê bối liên quan đến cáo buộc nhận hối lộ. Thủ tướng Anh Tony Blair tuyên bố từ chức tháng 5/2007…

Còn rất nhiều các vụ từ chức theo dạng này. Xét vẻ bề ngoài cứ tưởng đây là tự từ chức, là quyết định từ nội tâm, từ lương tâm, trách nhiệm của cá nhân đó và dễ dẫn đến coi đây là văn hóa từ chức. Song, về cơ bản không hẳn là như thế!

Đằng sau mỗi tuyên bố từ chức có vẻ nhẹ nhàng là các cuộc đấu tranh quyết liệt trong ban lãnh đạo đảng cầm quyền. Cá nhân liên quan nếu không rút lui khỏi vũ đài chính trị thì uy tín của đảng sẽ giảm sút nghiêm trọng, trong kỳ bầu cử tới rất có thể đảng sẽ mất phiếu. Giữa lợi ích cá nhân và lợi ích của đảng, cái nào lớn hơn, cần ưu tiên cái nào, câu trả lời là khá rõ.

Anh không muốn từ chức cũng không được. Đảng buộc anh phải từ chức. Ra bàn dân thiên hạ, anh vẫn có thể nói đây là quyết định từ chức của cá nhân anh. Có ai bắt tội đâu mà sợ! Các ví dụ vừa nêu đều rơi vào loại từ chức kiểu này.

Như vậy, về cơ bản không có cái gọi là “văn hóa từ chức” như chúng ta trông đợi. Việt Nam và các nước khác cũng thế.

Gần 100% các trường hợp từ chức trên thế giới rơi vào loại bị buộc phải từ chức. Đã và sẽ có rất ít trường hợp tự từ chức do lương tâm cắn rứt, do không làm tròn trách nhiệm nên đã gây ra hậu quả nghiêm trọng cho xã hội, cho người dân. Tây và ta đều như vậy.

Từ chức hay không là việc của ban lãnh đạo đảng cầm quyền. Uy tín của đảng sẽ bị ảnh hưởng đến mức nào, uy tín và trách nhiệm của chính phủ, của cá nhân thủ tướng với tư cách là người đứng đầu chính phủ bị ảnh hưởng đến mức nào nếu một bộ trưởng mà dư luận đặt dấu hỏi tiếp tục tại vị. Nếu không có gì là nghiêm trọng thì sẽ chẳng có gì xảy ra cả và ngược lại. Hệ thống chính trị, hệ thống hành chính nhà nước của Việt Nam cũng dần phải thích ứng với những vấn đề theo kiểu này. Mà đây lại chính là điểm thể hiện rõ phương châm hành động của Đảng: Đảng đặt lợi ích của đất nước, của nhân dân lên trên hết.

Đinh Duy Hòa

Mời bạn đọc thêm:

tin nổi bật

Loạt giám đốc xộ khám do 'dính' tới Công ty Việt Á và sai phạm đấu thầu

Hàng loạt Giám đốc Trung tâm kiểm soát bệnh tật (CDC) và Sở Y tế các địa phương "xộ khám" khi nhận tiền, quà từ Công ty Cổ phần Công nghệ Việt Á và vi phạm về đấu thầu mua sắm thiết bị y tế.

Hỏa hoạn tại bãi giữ xe vi phạm của công an, dân có được bồi thường?

Vụ hỏa hoạn khiến 144 xe máy đang bị tạm giữ tại Bình Dương bị cháy, ai sẽ là người phải bồi thường cho chủ xe?

Bài 1: Chống tham nhũng, tiêu cực và mệnh lệnh ‘không vùng cấm, không ngoại lệ’

Đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực không được né tránh, cầm chừng, không “ngừng”, không “nghỉ”, không kể đó là ai, không có vùng cấm.

Dự báo thời tiết 23/5: Mưa giông đỉnh điểm ngày thứ 4 ở Bắc và Bắc Trung Bộ

Dự báo thời tiết ngày 23/5, các tỉnh Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ bước vào ngày thứ 4 của đợt mưa lớn kéo dài. Tây Nguyên, Nam Bộ cũng trong tình trạng mưa đến hết tháng 5.

Khai mạc kỳ họp Quốc hội kéo dài 19 ngày

Quốc hội sáng nay (23/5) chính thức khai mạc kỳ họp thứ 3 theo hình thức trực tiếp tại Nhà Quốc hội.

Bản tin sáng VietNamNet (23/5/2022)

Quy định bốn chức danh lãnh đạo chủ chốt của Đảng, Nhà nước; U23 Việt Nam lần thứ hai giành HCV SEA Games… là những thông tin nổi bật và quan trọng trong ngày.

Công an xử lý loạt thanh niên 'càn quấy' sau khi U23 vô địch SEA Games

Ngay sau khi kết thúc trận chung kết bóng đá nam SEA Games 31, hàng vạn cổ động viên đổ ra đường ăn mừng, nhưng có không ít thanh niên "càn quấy" vi phạm luật giao thông.

Lãnh đạo Đảng, Nhà nước trao huy chương, chúc mừng tuyển bóng đá nam

Lãnh đạo Đảng, Nhà nước trao huy chương, chúc mừng đội tuyển bóng đá nam U23 Việt Nam bảo vệ thành công Huy chương Vàng tại SEA Games 31

Bé gái một tuổi nghi bị sát hại ở TP.HCM

Đến hiện trường, hàng xóm phát hiện chị T.T.M.N. (37 tuổi) bị vết cắt ở cổ, còn con gái một tuổi của người phụ nữ này đã tử vong.

Cổ động viên cả nước ùa ra đường tưng bừng mở tiệc chiến thắng

Khắp các ngả đường của Hà Nội, TP.HCM và các tỉnh thành, cổ động viên ùa ra đường tưng bừng vẫy cờ đỏ sao vàng mở tiệc chiến thắng.

Vỡ òa cảm xúc các cổ động viên khi U23 Việt Nam ghi bàn giành ngôi vô địch

Hàng nghìn cổ động viên tập trung trước màn hình lớn trên phố đi bộ Nguyễn Huệ (TP.HCM) cổ vũ cho đội tuyển U23 Việt Nam trong trận chung kết bóng đá nam SEA Games 31. Nhiều cung bậc cảm xúc được ghi nhận.

Phát hiện thi thể nam trên biển Nam Định, đầu không tóc, tay còn 1 ngón

Người dân đi biển phát hiện thi thể người đàn ông 40 tuổi, đầu không còn tóc, chỉ còn duy nhất 1 ngón tay.

CĐV Sài Gòn đứng kín phố đi bộ Nguyễn Huệ, đội mưa cổ vũ U23 Việt Nam

Chiều 22/5, tại phố đi bộ Nguyễn Huệ, TP.HCM rất đông người dân đã tập trung để cổ vũ cho đội tuyển U23 Việt Nam trong trận chung kết bóng đá Sea Game 31.

Triệu người hâm mộ hướng về Mỹ Đình, tiếp sức U23 Việt Nam

Nhiều cổ động viên Hà Nội, TP.HCM có mặt từ sớm tại các điểm có màn hình lớn để cổ vũ cho đội tuyển U23 Việt Nam trong trận chung kết bóng đá nam SEA Games 31 tối nay (22/5).

Bắt giữ 'cò vé’ đang say sưa mời khách trận chung kết bóng đá U23 Việt Nam-Thái Lan

Công an quận Nam Từ Liêm (Hà Nội) đã lập hồ sơ xử lý 2 đối tượng phe vé trận chung kết môn bóng đá nam SEA Games 31 giữa Việt Nam - Thái Lan. Giá vé các đối tượng rao bán từ 15 -20 triệu đồng.