Số liệu Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) tổng hợp từ các Tổng công ty Điện lực cho thấy, đến hết tháng 7/2026 đã ghi nhận 130.811 hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản xuất và tự tiêu thụ, tổng công suất trên 11.200 MWp.
Đáng chú ý, ngoài phục vụ nhu cầu sản xuất và sinh hoạt, trong 7 tháng qua, các hệ thống điện mặt trời mái nhà đã bán được 6,6 tỷ kWh lên hệ thống lưới điện.
Thực tế cho thấy, điện mặt trời mái nhà không chỉ giúp các hộ gia đình giảm chi phí tiền điện, mà còn chủ động được nguồn điện sinh hoạt và hạn chế tác động nếu giá điện điều chỉnh trong tương lai. Đây cũng là lý do ngày càng nhiều hộ dân quan tâm đến điện mặt trời mái nhà.
Nhiều tỉnh, thành phố ở nước ta cũng bắt đầu áp dụng cơ chế hỗ trợ tiền mặt, vay vốn lãi suất thấp cho các hộ gia đình lắp điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ.
Ông Nguyễn Hữu Khoa, giảng viên Trường Cao đẳng Điện lực TPHCM, thành viên Hội đồng Khoa học Tạp chí Năng lượng Việt Nam, cho biết, điện mặt trời cho sản lượng cao khi bức xạ mặt trời lớn, trời ít mây và các tấm quang điện nhận được nhiều ánh sáng trực tiếp.
Hệ thống điện mặt trời ở nước ta thường phát điện từ khoảng 8h đến 16h hằng ngày. Theo ông Khoa, khoảng 10h-14h thường là thời gian hệ thống đạt công suất phát điện cao trong ngày.
Vậy, lắp điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ ở tỉnh, thành phố nào có hiệu quả phát điện cao nhất?
Dựa vào hệ số PVout lý thuyết (sản lượng điện tạo ra trên mỗi kWp công suất lắp đặt) mà EVN công bố năm 2026, ông Nguyễn Hữu Khoa cho hay bức xạ mặt trời giữa các tỉnh, thành phố ở nước ta có sự khác nhau. Vì vậy, sản lượng điện thu được từ các hệ thống điện mặt trời mái nhà tại các địa phương cũng có sự chênh lệch đáng kể.
Theo tính toán, khi lắp đặt điện mặt trời ở tỉnh Lâm Đồng, sản lượng điện thu được đạt kết quả cao nhất, lên tới 1.583 kWh/kWp/năm. Ngoài ra, các tỉnh ở khu vực Tây Nguyên và Đồng Nai cũng có điều kiện phát điện mặt trời mái nhà nằm trong top cao nhất, sản lượng điện đạt từ 1.496-1.575 kWh/kWp/năm tùy nơi.
Tỉnh Điện Biên, Lai Châu và Sơn La có cường độ bức xạ tương đương miền Trung, đồng thời là các địa phương có điều kiện phát điện mặt trời mái nhà ở mức cao nhất ở khu vực miền Bắc. Theo đó, lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà ở các tỉnh này, sản lượng điện thu được lần lượt là 1.431 kWh/kWp/năm, 1.411 kWh/kWp/năm và 1.391 kWh/kWp/năm.
Với 1.426 kWh/kWp/năm, TPHCM là địa phương có điều kiện phát điện mặt trời mái nhà tốt ở khu vực miền Nam, chỉ đứng sau Đồng Nai.
Ngược lại, Hưng Yên, Hải Phòng và Hà Nội là ba tỉnh, thành phố có điều kiện phát điện mặt trời mái nhà thấp nhất cả nước, sản lượng lần lượt đạt 901 kWh/kWp/năm, 902 kWh/kWp/năm và 912 kWh/kWp/năm.
Điểm cần lưu ý, PVout phản ánh sản lượng điện lý thuyết trên mỗi kWp công suất lắp đặt, không phải thước đo trực tiếp về hiệu quả kinh tế hay thời gian hoàn vốn của hệ thống.
Chuyên gia năng lượng Nguyễn Hữu Khoa nhấn mạnh, điện mặt trời mái nhà có những yêu cầu kỹ thuật khắt khe, đặc biệt liên quan đến chất lượng thiết bị và nguy cơ phát sinh sóng hài, ảnh hưởng đến chất lượng điện trên lưới.
Vì vậy, người dân nên lựa chọn nhà cung cấp uy tín và thuê đơn vị độc lập kiểm định sau khi lắp đặt để bảo đảm hệ thống đáp ứng đúng các tiêu chuẩn kỹ thuật.
Ngoài bức xạ mặt trời, sản lượng điện còn phụ thuộc đáng kể vào điều kiện lắp đặt như hướng, góc nghiêng và mức độ che bóng. Bụi bẩn, lá cây hoặc bóng đổ từ nhà cao tầng, biển quảng cáo, cây xanh cũng có thể làm giảm sản lượng.
Theo ông Khoa, những mái nhà thông thoáng, ít bị che khuất thường cho hiệu quả phát điện tốt hơn.
.svg){kind=icon}
