Liệu Mỹ có kiềm chế được Iran?

Căng thẳng giữa Mỹ và Iran đang ở mức cao chưa từng có. Cả hai bên đều đang hành động quyết liệt nhằm buộc đối phương phải thay đổi hành xử.

Đến nay, cả Washington và Tehran đều muốn tránh chiến tranh, nhưng trong một môi trường nguy hiểm như vậy thì nguy cơ tính toán sai là rất cao.

{keywords}
Ảnh: Reuters

Dù kết quả những đối đầu hiện nay là thế nào thì Iran nhiều khả năng sẽ vẫn duy trì ảnh hưởng của mình trên khắp vành đai phía bắc Trung Đông, học giả Kamran Bokhari thuộc Quỹ Ảrập, Giám đốc sáng lập Trung tâm chính sách toàn cầu, viết trong một bài đăng trên tạp chí National Interest.

Theo ông Bokhari, sự nổi dậy của tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng là hậu quả nghiêm trọng khôn lường từ cuộc chiến của Mỹ tại Iraq. Tuy nhiên, một hệ lụy quan trọng hơn là hành động năm 2003 nhằm thay đổi chế độ ở Baghdad đã đóng vai trò như một tác nhân kích hoạt nỗ lực của Iran nổi lên như một cường quốc khu vực. 

Thực trạng hiện nay giữa Mỹ và Iran có liên quan đến thực tế là Mỹ không thể cho phép Iran gia tăng lợi ích từ sự suy yếu của IS. Chiến lược của Iran chủ yếu dựa vào hành động ủy nhiệm thông qua các nhóm dân quân Shiite và không chỉ từ sườn phía tây mở rộng tới Địa Trung Hải mà còn cả trên bán đảo Ảrập.

Hiện nay nhiều người đang chú ý đến một chiến dịch tấn công ngày càng quyết liệt của phiến quân Houthi thân Iran ở Yemen vào lãnh thổ Ảrập Xêút. Ít người nhắc tới phần đàm phán vốn quan trọng hơn nhiều trong chiến lược của Tehran.

Các cuộc đàm phán bình đẳng thường tích cực và chắc chắn sẽ đẩy lui chiến tranh. Trong trường hợp này, nó không đơn giản như vậy, vì Tehran đang tìm cách củng cố những lợi ích mà các nhóm dân quân ủy nhiệm của họ mang lại thông qua tiến trình đàm phán.

Những nhóm dân quân này – như đã thấy ở Lebanon và Iraq – phát triển thành các phong trào chính trị và bám chặt vào chính trị chính thống. Và nhờ vậy, Iran trở thành một nhân tố có ảnh hưởng lớn đến những quốc gia đó. Đây là cách Tehran có thể tăng cường dấu ấn chính trị của mình ở thế giới Ảrập.

Do vậy, một cuộc chiến nữa trong khu vực sẽ càng phát huy lợi thế của Iran do sự liên kết yếu ớt của các nước Ảrập. Các nỗ lực ngăn Iran có những hành động thù địch sẽ tiếp tục và bất cứ một thỏa thuận nào mà chính quyền Trump có thể đạt được qua đàm phán đều cần mang tính chiến lược.

Về ngắn hạn, mục tiêu là phải ngăn Iran có được một vai trò thường trực trong các vấn đề của thế giới Ảrập. Nhưng về dài hạn, các bước tiến của Iran không thể bị đẩy lùi nếu không chỉnh sửa sự đứt gãy trong kết cấu của thế giới Ảrập Sunni.

Thanh Hảo

tin nổi bật

'Gót chân Asin' của dầu mỏ Nga

Nga đến nay đã giảm bớt được phần lớn tác động của các lệnh trừng phạt với việc kinh doanh dầu mỏ. Song, ngành bảo hiểm đe dọa sẽ giáng đòn vào hoạt động, trừ khi Moscow có thể lấp đầy khoảng trống do các công ty phương Tây để lại.

Nước Nga thay đổi ra sao sau 3 tháng chiến sự với Ukraine?

Khi Tổng thống Vladimir Putin tuyên bố mở chiến dịch quân sự đặc biệt ở Ukraine, nhiều người Nga cảm thấy xung đột dường như ở rất xa lãnh thổ.

Vì sao Thổ Nhĩ Kỳ muốn chặn Thụy Điển, Phần Lan gia nhập NATO?

Sau do dự ban đầu, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan đã tăng gấp đôi đe dọa của ông về việc sẽ phủ quyết đơn xin gia nhập tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) của Phần Lan và Thụy Điển.

Vì sao Mỹ khó ‘cấm cửa’ kim cương và vàng từ Nga?

Các nhà sản xuất kim hoàn và giới chức Mỹ đang phải đứng trước một nhiệm vụ khó khăn: chặn dòng chảy đá quý và kim loại quý của Nga vào nước này.

Đường sắt – Yếu tố định đoạt chiến cục với Nga của Ukraine

Mạng lưới đường sắt đang trở thành một trong những công cụ hậu cần quan trọng nhất và là 'biểu tượng kháng chiến' của Ukraine.

Nếu EU áp cấm vận dầu mỏ, Nga có bị đẩy vào thế bí?

Moscow đang phải đối mặt với một thách thức chưa từng có: nếu Liên minh châu Âu (EU) cấm nhập khẩu hàng triệu thùng dầu thô của Nga, liệu họ có thể tìm được khách hàng mới?

Vì sao Biển Đen quan trọng với Nga trong cuộc chiến ở Ukraine?

Nhiều chuyên gia cho rằng, Nga sẽ không thể củng cố lực lượng hải quân đang hứng chịu tổn thất trong chiến dịch tấn công quân sự ở Ukraine nếu không có sự tiếp cận lớn hơn với Biển Đen.

Chuyên gia lý giải nguyên nhân đồng Rúp Nga phục hồi phi thường

Sau khi mất gần một nửa giá trị vào tháng Ba do các lệnh trừng phạt từ phương Tây, đồng Rúp Nga đã phục hồi lên mức cao nhất trong hơn hai năm qua.

Vì sao loại vũ khí quan trọng cho Ukraine chống Nga đang bị thiếu hụt?

Hiện có một số nguyên nhân khiến Ukraine bị thiếu hụt nguồn cung tên lửa Javelin, một vũ khí lợi hại do Mỹ tài trợ để chống lại các lực lượng Nga.

Sau Ba Lan, Bulgaria, thành viên EU nào sẽ bị Nga ngắt khí đốt?

Cuộc chiến năng lượng giữa Nga và Liên minh châu Âu (EU) tăng nhiệt sau quyết định của Moscow về ngưng cấp khí đốt cho Ba Lan và Bulgaria.

Nga bắt đầu cắt nguồn cung nhiên liệu, châu Âu có lâm nguy?

Một yếu tố đang phủ bóng lên phản ứng của châu Âu trước chiến dịch tấn công quân sự của Moscow ở Ukraine là, khí đốt Nga đang sưởi ấm các ngôi nhà và cung cấp năng lượng cho các ngành công nghiệp của châu lục.

Nga thất thế trong 'chiến tranh mạng' với Ukraine?

Giữa lúc các lệnh trừng phạt của phương Tây đang gây khó khăn cho nền kinh tế và quân đội hứng chịu tổn thất trong chiến dịch quân sự ở Ukraine, Nga còn phải đối mặt với một thách thức mới.

Lý do Đức dè dặt chuyển vũ khí hạng nặng cho Ukraine

Dù đã tuyên bố thay đổi chính sách đối ngoại và quốc phòng khi xung đột Nga-Ukraine bắt đầu, nhưng Đức vẫn tỏ ra dè dặt trong việc cấp vũ khí hạng nặng cho Kiev.

Sự thay đổi chiến lược của Mỹ trong giai đoạn 2 cuộc chiến Nga - Ukraine

Khi chiến dịch tấn công quân sự của Nga ở Ukraine biến thành cuộc chiến tranh tiêu hao, không có khả năng đạt thỏa thuận hòa bình trong nay mai, Mỹ và các đồng minh bắt đầu thay đổi chiến lược ứng phó.

Nga - Ukraine xung đột, các nước lân cận ảnh hưởng kinh tế thế nào?

Vào thời bình, việc gần các thị trường của Nga và Ukraine là một lợi thế. Tuy nhiên, vào thời chiến, các mối quan hệ chặt chẽ về kinh tế đã trở thành gánh nặng đối với các nước láng giềng.