Nội dung trên được Bộ Y tế đưa ra trong Thông tư hướng dẫn một số nội dung thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035 (giai đoạn I từ năm 2026 đến năm 2030) vừa được ban hành ngày 8/9.

Theo Bộ Y tế, 10 tỉnh/thành có mức sinh thấp hơn mức sinh cả nước gồm Hà Nội, Khánh Hòa, Đồng Nai, An Giang, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cà Mau, Cần Thơ, Tây Ninh và TPHCM.

Mức sinh của 10 địa phương, năm 2024

Năm 2024, mức sinh của Hà Nội là 1,86 con/phụ nữ; Khánh Hòa (1,82 con/phụ nữ), Đồng Nai (1,79 con/phụ nữ), An Giang (1,74 con/phụ nữ), Đồng Tháp (1,71 con/phụ nữ), Vĩnh Long (1,6 con/phụ nữ), Cà Mau (1,58 con/phụ nữ), TP Cần Thơ (1,55 con/phụ nữ), Tây Ninh (1,52 con/phụ nữ) và TPHCM (1,43 con/phụ nữ).

Trong đó, Bộ Y tế giao Cục Dân số tổ chức lễ mít tinh phát động phong trào "sinh đủ 2 con" biểu dương, tôn vinh điển hình tiên tiến trên toàn quốc vào năm 2027 và năm 2029. 

Các địa phương cũng tổ chức hội thi, liên hoan tuyên truyền; tọa đàm, tuyên truyền giáo dục, tư vấn, nói chuyện chuyên đề và đối thoại chính sách dành cho nam, nữ thanh niên, các cặp vợ chồng trẻ.

Hằng năm, các Sở Y tế sẽ lựa chọn 50% số xã/phường để triển khai phong trào khuyến khích cá nhân, cặp vợ chồng sinh đủ hai con và phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi. Các tập thể, cá nhân có thành tích trong thực hiện chính sách khuyến khích sinh đủ hai con cũng được biểu dương, tôn vinh, khen thưởng.

tre em.jpg
Bộ Y tế đưa ra nhiều đề xuất giúp tăng tỷ lệ sinh con. Ảnh: Hoàng Hà

Khảo sát số con mong muốn và các yếu tố ảnh hưởng tới quyết định sinh con

Bộ Y tế cũng đặt ra việc tổ chức khảo sát các yếu tố ảnh hưởng tới quyết định sinh con và số con mong muốn của các cặp vợ chồng, nam, nữ thanh niên, trong hướng dẫn vừa ban hành. Nội dung khảo sát còn bao gồm quy mô dân số, mức sinh trong mối quan hệ với phát triển... Các cuộc khảo sát được thực hiện vào các năm 2027, 2029 và 2030.

Bộ Y tế cũng tổ chức điều tra nhân khẩu học và sức khỏe (DHS) trong năm 2027-2028. Nội dung thu thập thông tin gồm đặc điểm hộ gia đình, nhân khẩu học, sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục, kế hoạch hóa gia đình, sức khỏe bà mẹ và trẻ em, mức sinh, số con mong muốn và các vấn đề liên quan.

Đây là những nội dung được triển khai trong bối cảnh nhiều năm liên tục mức sinh của Việt Nam giảm thấp. Năm 2024, mức sinh của nước ta là 1,91 con/phụ nữ, năm 2025 con số này nhích lên 1,93 tuy nhiên vẫn thấp hơn mức sinh thay thế (2,1 con/phụ nữ).

Xu hướng giảm sinh ở Việt Nam được đánh giá đang diễn ra trên diện rộng, kể cả tại các địa phương trước đây có mức sinh cao. Tại nhiều đô thị lớn, phát triển kinh tế, đặc biệt khu vực Đông Nam bộ, Đồng bằng sông Cửu Long, mức sinh xuống rất thấp, kéo dài nhiều năm.

Áp lực về chi phí nuôi dạy con, nhà ở, việc làm và cân bằng giữa công việc với cuộc sống gia đình khiến nhiều cặp vợ chồng trì hoãn hoặc không muốn sinh con.

Cục Dân số (Bộ Y tế) mới đây cho biết để ứng phó với mức sinh thấp, 5 địa phương đã ban hành chính sách khen thưởng, hỗ trợ nhằm khuyến khích sinh đủ hai con và duy trì mức sinh thay thế. Cụ thể, TPHCM hỗ trợ một lần 5 triệu đồng cho phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi; Hải Phòng hỗ trợ 3 triệu đồng; Tây Ninh hỗ trợ 2 triệu đồng; Đồng Nai và Đồng Tháp hỗ trợ 1 triệu đồng.

Một số địa phương còn áp dụng chính sách khen thưởng cho xã, phường đạt và vượt tỉ lệ 60% số cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ sinh đủ hai con trong 3 năm hoặc 5 năm liên tục. Nơi thưởng cao nhất là Tây Ninh (200-300 triệu đồng), TPHCM thưởng từ 30-60 triệu đồng, Đồng Tháp từ 30-50 triệu đồng, Đồng Nai từ 20-40 triệu đồng.

Bộ Y tế đặt mục tiêu tăng trung bình 2% tổng tỷ suất sinh trên toàn quốc mỗi năm, tức cứ 100 phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ sẽ sinh thêm gần 4 em bé, để tới năm 2030 sẽ đưa mức sinh về mức sinh thay thế.