Lục Ngạn 'vỡ trận': Những ngày cay đắng không thể quên

Sau hơn một thập kỷ phát triển huy hoàng, giúp người dân Lục Ngạn đổi đời, thì thời kỳ đen tối lại ập đến ngay sau đó do thừa cung, giá rớt thê thảm. Người dân không thèm hái bán, vải chín rụng đầy vườn.

 Sau hơn một thập kỷ phát triển huy hoàng, giúp người dân Lục Ngạn đổi đời, thì thời kỳ đen tối lại ập đến ngay sau đó khi được trồng ồ dạt dẫn đến thừa cung, giá rớt thê thảm xuống còn 1.500-2.000 đồng/kg. Người dân không thèm hái bán khiến vải chín rụng đầy vườn.

Vải thiều vỡ trận

Ngồi ngẫm lại quãng thời gian gắn bó với cây vải thiều từ năm 1975 đến giờ, ông Nguyễn Văn Hiền ở Tân Mộc (Lục Ngạn, Bắc Giang) tâm sự, nay trồng vải người dân đã biết tính toán tỉa tán, tính lượng phân cần bón, lúc nào cần chăm, lúc nào cần thúc, phun loại thuốc bảo vệ thực vật nào an toàn,... rồi tính chuyện đầu ra. Còn trước kia trồng theo kiểu truyền thống được đâu ăn đấy, thấy được giá cứ thế mở rộng diện tích, trồng ồ ạt. Bởi ai cũng nghĩ, giá vải cao thế tội gì không trồng, diện tích càng lớn càng được nhiều tiền.

Thế nên, thời đó tất cả các cây trồng khác từ tre, khoai, lạc, sắn, lúa, bạch đàn,... đều phải nhường đất cho cây vải thiều. Đi từ đầu Lục Ngạn đến cuối đất Lục Ngạn, người ta chỉ thấy rặt vải thiều là vải thiều, ngoài ra chẳng thấy cây trồng gì khác. 

{keywords}
Vải thiều được người dân Lục Ngạn đua nhau trồng, thậm chí họ còn phá hết cây cối khác để trồng vải. Năm 2007, diện tích vải thiều tăng lên đỉnh điểm với 22.000ha

Nhà ông Hiền cũng không phải ngoại lệ. Từ vài trăm gốc vải ban đầu, ông mở rộng diện tích trồng vải lên gần chục hec-ta. Kèm theo đó, sản lượng vải thu hoạch mỗi năm tăng lên đáng kể do càng trồng, càng đúc rút ra được nhiều kinh nghiệm giúp cây sai quả hơn.

Song, cái gì làm quá cũng không tốt. Ngay sau thời kỳ huy hoàng (1990-2000) với giá vải thiều bán ra cao ngất ngưởng, dân thu vàng ròng, mua sắm xe, xây nhà cửa,... thì từ năm 2000 trở đi, giá vải bắt đầu giảm dần. Đỉnh điểm là giai đoạn 2003-2007, giá vải rớt thê thảm.

"Thời điểm đó giá vải rẻ lắm. Bán cả sọt vải mà được có mấy chục ngàn đồng vì giá  chỉ còn 1.500-2.000 đồng/kg", ông Hiền nói. Giá rẻ, tiền vải không đủ tiền công thuê người thu hái nên nhà ông bỏ vải chín rụng đầy vườn, không thèm bẻ đem bán. Một số hộ thấy giá vải quá rẻ còn chặt bỏ chuyển sang trồng cây khác.

Anh Phùng Trần Khoan ở xã Hồng Giang (Lục Ngạn) cũng chia sẻ, thời kỳ đầu trồng vải, mỗi năm anh thu được hàng trăm triệu đồng. Thế nhưng, sang giai đoạn 2003-2007, giá vải rẻ khiến gia đình anh gần như không thu được đồng nào, tiền bán vải chỉ đủ tiền phân thuốc.

{keywords}
Hậu quả của trồng ồ ạt là giai đoạn 2003-2007, vải thiều thừa cung giá rớt thê thảm (ảnh: Lê Anh Dũng)

Dù vẫn là những vụ mùa bội thu với vườn vải chín đỏ au, cho những chùm quả sai trĩu cành, nhưng đi ra đường mặt ai cũng buồn thiu, nhìn nhau chẳng thèm cười nói. Bởi, vải giá rẻ quá bán thì tiếc, không bán thì đến kỳ chín rụng đầy, ăn cũng không xuể.

"Khi ấy, tôi cũng hoang mang lắm, không biết nên giữ vải lại hay phá bỏ. Cũng may thời điểm đó cố giữ lại vì nghĩ dù bán giá rẻ nhưng không bị lỗ do trồng cây vải tốn rất ít chi phí", anh nói.

Bài học cay đắng từ sản xuất tự phát 

Với người nông dân Lục Ngạn, thời kỳ đó, ăn trái vải họ không còn cảm thấy vị ngọt mà thay vào đó là vị đắng nhiều hơn. Bởi, họ đã thực sự thấy được bày học đắng cay khi trồng vải thiều một cách ồ ạt.

Ông Lê Bá Thành - Chủ tịch UBND huyện Lục Ngạn - cho biết, diện tích vải thiều tăng nhanh chóng, đỉnh điểm năm 2007, khi toàn vùng lên đến 22.000ha, trong khi những năm đầu của thập niên 90 diện tích chỉ khoảng hơn chục ha. Kết quả, cung vượt cầu, giá vải giảm thê thảm xuống còn 1.500-3.000 đồng/kg tuỳ thời điểm.

{keywords}
Giá vải giảm còn 1.500-2.000 đồng/kg. Bán 1 sọt vài dân Lục Ngạn chỉ thu được mấy chục ngàn (ảnh: Lê Anh Dũng

Cũng may, theo ông Thành, sau khi bị cây vải "vỡ trận", tỉnh uỷ, huyện uỷ ngồi lại để họp bàn và nhận ra rằng sản xuất theo kiểu tự phát đang có vấn đề lớn.

Hơn 2 thập kỷ cây vải phát triển thành hàng hoá, có quá nhiều lỗ hổng trong việc phát triển loại cây ăn quả này. Ông Thành dẫn chứng, diện tích vải tăng mạnh mà không tính đến chuyện mở rộng thị trường. Đó là chưa kể, vải thiều là cây có đặc thù chỉ chín và thu hoạch trong vòng 2 tháng, quả vải chỉ bảo quản được trong vài ngày nên khi thu hoạch rộ sẽ bị thừa cung dẫn đến giá giảm.

Thứ nữa là tình trạng độc canh, người dân tự xoá bỏ các loại cây trồng khác để trồng cây vải thiều. Vì thế, khi vải rớt giá, nguồn thu duy nhất của nông dân bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Rồi người dân vẫn áp dụng kiến thức canh tác lạc hậu, để thân cây to, tán nhiều cành, nhất quyết không chịu áp dụng cách tỉa tán hình phễu mà chuyên gia Thái Lan đã chỉ dạy. Trong khi, cách làm đó giúp cây đón được nhiều ánh sáng vào sâu trong thân, phòng tránh được sâu bệnh, tập trung dinh dưỡng nuôi quả, dễ thu hái quả hơn. 

Phân bón cũng vậy, không có một kỹ thuật nào cho phù hợp. Thương hiệu không được quan tâm, chỉ có hai thị trường chính là Hà Nội và đưa vải biên giới Trung Quốc, một lượng rất nhỏ vào TP. Hồ Chí Minh.

"Mọi thứ tôi cảm nhận như quay về con số 0. Tất cả cần phải thay đổi, làm lại từ đầu mới mong có thể giữ được vùng vải thiều này, mới thoát khỏi được thời kỳ đen tối, giúp người dân vượt qua giai đoạn khó khăn", ông Thành tâm sự.

Bảo Hân

tin nổi bật

2 doanh nghiệp bị Bộ Công Thương thu hồi 'đất vàng'

Hai DN buộc phải hoàn trả lại mặt bằng cho cơ quan quản lý thuộc Bộ Công Thương trước ngày 30/11.

Biểu giá điện mới: 'Đa số người dân ít bị tác động'?

"Hai phương án biểu giá điện sinh hoạt mới Bộ Công Thương đưa ra lấy ý kiến đều giúp đa số người dân ít bị tác động, thậm chí còn có lợi so với biểu giá hiện hành", chuyên gia nêu ý kiến.

Phó Thủ tướng: 'Bộ Công Thương chủ động xử lý các vấn đề của điện mặt trời Trung Nam'

Bộ Công Thương chịu trách nhiệm xem xét, hướng dẫn, xử lý dứt điểm các kiến nghị của Công ty TNHH Điện mặt trời Trung Nam Thuận Nam về việc dừng khai thác phần công suất chưa có cơ chế giá điện của nhà máy tại xã Phước Minh.

Thu nhập lao động tăng 805 nghìn đồng, lên 7,5 triệu/tháng

Thu nhập của lao động làm công hưởng lương 9 tháng năm 2022 là 7,5 triệu đồng, tăng 12,1% so với cùng kỳ năm 2021 (tăng 805 nghìn đồng).

Gói hỗ trợ lãi suất 2%: Không như kỳ vọng, các bên đều than khó!

Nhiều DN vẫn chưa tiếp cận được gói hỗ trợ lãi suất 2% và kiến nghị cần quy định rõ tỷ lệ, chỉ tiêu giải ngân hỗ trợ vốn cho các DN vừa và nhỏ, đặc biệt là DN sản xuất. Trong khi phía nhà băng cũng kêu có cái khó riêng!

Cuộc chiến ngành bia: 'Ông lớn' nội lép vế

Sau 2 năm đại dịch, ngành bia đang hồi phục trở lại khi các nhà hàng, quán ăn, karaoke và khách sạn được mở cửa trở lại.

Đi khắp nơi cắt cỏ nuôi bò, anh nông dân thu 65 tỷ/năm

Mỗi ngày đi khắp các khu đô thị, khu công nghiệp bỏ hoang ở Hà Nội để cắt cỏ về nuôi bò, nông dân Trần Văn Thắng (Hà Nội) thu 65 tỷ đồng mỗi năm.

Khách quốc tế đến Việt Nam mới đạt 30% kế hoạch, thua xa Thái Lan

Đặt mục tiêu đón 5 triệu khách quốc tế trong năm nay, song 9 tháng qua, Việt Nam mới đạt 1/3 mục tiêu với khoảng 1,7 triệu lượt khách.

Bộ Công Thương tiếp tục thanh tra bô xít Tây Nguyên

Sau khi ban hành kết luận thanh tra việc chấp hành các quy định của pháp luật về sự tuân thủ Quy hoạch trong khai thác mỏ và chế biến Alumin tại Công ty TNHH MTV Nhôm Lâm Đồng – TKV, Bộ Công Thương tiếp tục thanh tra Công ty Nhôm Đắk Nông-TKV.

Đầu tư tiền tỷ mua nhà cho con học đại học

Thay vì thuê, nhiều đại gia tỉnh lẻ sẵn sàng bỏ số tiền lớn để mua nhà cho con học đại học tại Hà Nội.

Mở rộng lọc dầu Dung Quất, vốn tỷ USD ở đâu?

Bộ Công Thương lưu ý Công ty cổ phần Lọc hoá dầu Bình Sơn (BSR) làm rõ nhiều vấn đề liên quan tới dự án nâng cấp mở rộng Nhà máy lọc dầu Dung Quất.

Mặt bằng trung tâm TP.HCM ế ẩm vẫn hét giá thuê tiền tỷ

Gần một năm sau khi TP.HCM mở cửa trở lại sau đại dịch, nhiều mặt bằng đắc địa ngay trung tâm TP.HCM vẫn chưa được lấp đầy, không ít nơi xuất hiện tình trạng xuống cấp.

Ông Vũ Tiến Lộc: Quá đau khi thấy doanh nghiệp FDI khai thác tài nguyên, lao động giá rẻ

Việt Nam mong muốn doanh nghiệp FDI tới để hợp tác chứ không phải vào để xây dựng mô hình khép kín trong nền kinh tế Việt Nam như những ốc đảo, theo Nguyên Chủ tịch VCCI - ông Vũ Tiến Lộc.

Giá trị thương hiệu Việt đạt 431 tỷ USD, mức tăng nhanh nhất thế giới

Theo báo cáo của Brand Finance, mặc dù ảnh hưởng của đại dịch nhưng giá trị các thương hiệu của Việt Nam tiếp tục tăng.

Phố Hàn bị ‘ngộp’

Hoạt động kinh doanh gặp khó khăn, nhiều chủ doanh nghiệp người Hàn phá sản, đóng cửa, bỏ về nước chưa hẹn ngày quay lại. Tuyến phố Hàn vắng hẳn.