Mổ xẻ bê bối ngoại giao chấn động Vùng Vịnh

Chiến dịch cô lập Qatar do Ảrập Xêút, Các Tiểu vương quốc Ảrập Thống nhất (UAE) và Bahrain đứng đầu là một cuộc khủng hoảng ngoại giao chính trị nghiêm trọng chưa từng có tiền lệ.

Chiến dịch cô lập Qatar do Ảrập Xêút, Các Tiểu vương quốc Ảrập Thống nhất (UAE) và Bahrain đứng đầu với lý do Doha "tài trợ các nhóm khủng bố nhằm gây bất ổn khu vực" là một cuộc khủng hoảng ngoại giao chính trị nghiêm trọng chưa từng có tiền lệ.

Sau một tuần căng thẳng, đến nay tình hình vẫn chưa có dấu hiệu bị lắng dịu. Giới quan sát cho rằng, khu vực sẽ bị đẩy vào một viễn cảnh phức tạp hơn nếu như không có biện pháp đối thoại nào được đưa ra để giải quyết.

{keywords}
Doha, Qatar. (Ảnh: BBC)

Quan hệ Qatar và Vùng Vịnh

Qatar cùng với Bahrain, UAE, Ảrập Xêút, Oman và Kuwait – là một phần của Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC). GCC là một liên đoàn kinh tế và chính trị, được thành lập năm 1981 để phục vụ lợi ích của các quốc gia Vùng Vịnh.

Ảrập Xêút là nước có ảnh hưởng mạnh đối với GCC ngay từ khi mới thành lập, một phần bởi vị thế quan hệ đối ngoại của nước này.

Tuy nhiên, theo thời gian, Qatar đã theo đuổi các quan hệ đối ngoại độc lập khiến một số nước GCC không hài lòng. Trong số đó có việc thành lập Hãng truyền thông Al Jazeera năm 1996.

Việc Qatar thành lập và tiếp tục cấp tiền cho Al Jazeera đã gây căng thẳng chính trị trong nội bộ GCC. Theo hãng tin News24, hầu hết các thành viên của Hội đồng đều coi Al Jazeera là cánh tay nối dài của Qatar nhằm gây bất ổn khu vực. Họ muốn hãng Doha phải kiểm soát chặt chẽ hãng tin này. Phía Qatar khẳng định Al Jazeera là một thực thể độc lập với chính phủ.

Khởi nguồn

Cuộc khủng hoảng chính trị mới nhất ở Vùng Vịnh chỉ dấu tới hai vụ việc.

Thứ nhất là bản tin do Hãng thông tấn Qatar đăng tải ngày 23/5, đưa ra những bình luận không đúng về Hoàng thân Qatar, Sheik Tamim bin Hamad al Thani. Nội dung nói rằng ông dường như thân thiện với Iran và Israel, đồng thời đặt nghi vấn liệu Tổng thống Donald Trump có trụ được hết nhiệm kỳ.

Ngay sau đó, Qatar ra thông điệp bác bỏ bài viết, khẳng định đó là tin vịt và là kết quả của việc trang web QNA bị tin tặc tấn công.

Những tuyên bố này được xác nhận ngày 7/6 trong bản tin độc quyền của CNN, trong đó nói "thông tin tình báo do các cơ quan an ninh của Mỹ thu thập được cho thấy tin tặc Nga đứng sau vụ xâm nhập mạng mà chính phủ Qatar thông báo 2 tuần trước".

Bản tin giả sau đó được nhiều hãng thông tấn đăng lại và phát tán rộng rãi, dù đã bị chính quyền Qatar phủ nhận.

Thứ hai, nhiều ngày sau đó, một trang mạng ở Mỹ công bố loạt email rò rỉ của Đại sứ UAE ở Mỹ, ông Yousef Al Otaiba. Nội dung của các tài liệu này cho thấy "một mối quan hệ thân cận giữa Al Otaiba và một nhóm cố vấn phi bảo thủ thân Israel là Quỹ Bảo vệ Các nền dân chủ".

Và đây chính là giọt nước làm tràn ly.

David Hearst, Tổng biên tập tờ báo Mắt Trung Đông nhận định, những email này cho thấy "bộ máy đứng sau chiến dịch được phát động chống lại Qatar".

Các diễn biến liên tiếp sau đó đã vượt quá nỗ lực giải thích nguồn cơn cuộc tranh cãi ngoại giao này. Tuy nhiên, có một cuộc căng thẳng chính trị khác nữa giữa một số quốc gia Vùng Vịnh và Qatar.

Qatar là nhà xuất khẩu khí đốt lớn thứ 2 thế giới sau Nga. Nước này có chung các hoạt động khai thác khí với Iran ở Vùng Vịnh – và đây là một trong nhiều sợi dây ràng buộc họ. Các mỏ khai thác khí của Qatar nằm ở mạn nam của Vùng Vịnh, còn Iran khai thác ở mạn bắc.

Việc Tổng thống Mỹ quyết định rời khỏi Thỏa thuận khí hậu Paris và tỏ tín hiệu sẽ rút khỏi thỏa thuận P5+1 (Thỏa thuận hạt nhân Iran) đã đặt Qatar vào một tình thế chính trị khó khăn.

Nguồn thu nhập của hầu hết các quốc gia Vùng Vịnh chủ yếu là từ dầu khí. Khí đốt được ưa thích hơn trong tương lai, đặt Qatar và Iran vào một vị thế khác biệt với các thành viên GCC.

Qatar và Iran thu lợi nhiều hơn từ nền kinh tế khí đốt chiếm ưu thế trong tương lai. Vì vậy, Qatar và phần còn lại của Vùng Vịnh sẽ khác nhau về nhiều chính sách, trong đó có sự ủng hộ đối với các quyết định của Tổng thống Trump.

Qatar tiếp tục bị cô lập

Ngày 9/6, Ảrập Xêút, UAE, Ai Cập và Bahrain - 4 quốc gia Ảrập cắt đứt quan hệ với Qatar - đã liệt vào danh sách khủng bố hàng chục người được cho là liên quan đến Qatar. Diễn biến này càng làm dấy lên căng thẳng đe dọa sự ổn định trong khu vực.

Mutlaq Al-Qahtani, Cố vấn cấp cao của Ngoại trưởng Qatar Sheikh Mohammed bin Abdulrahman Al-Thani, hôm 11/6, mô tả việc Doha bị các quốc gia vùng Vịnh dồn ép về mặt ngoại giao là một "chính sách thống trị và kiểm soát". Ông khẳng định hành động này sẽ không mang lại kết quả.

"Tôi nghĩ rằng, đây là một chiến dịch phối hợp nhằm chống lại đất nước của tôi để gây áp lực buộc Qatar thay đổi chính sách đối ngoại độc lập tích cực. Theo tôi, chính sách thống trị và kiểm soát này sẽ không có hiệu quả", Mutlaq Al-Qahtani quả quyết và tuyên bố Qatar không ủng hộ chủ nghĩa khủng bố.

Căng thẳng hiện tại đã khiến nhiều người ở Qatar lo khủng hoảng lương thực bởi nước này nhập khẩu tới 90% thực phẩm từ các nước láng giềng. Họ đổ xô đến các siêu thị để tích trữ lương thực, khiến nhiều nơi hết sạch hàng hóa.

Giữa bối cảnh này, Iran thông báo điều 5 máy bay chở các mặt hàng thực phẩm như hoa quả và rau đến Qatar, mỗi chiếc chở khoảng 90 tấn hàng.

Thanh Hảo

tin nổi bật

Chuyến thăm hiếm hoi tới Trung Quốc của Ngoại trưởng Mỹ có thể thay đổi quan hệ hai nước?

Thực hiện chuyến thăm hiếm hoi tới Trung Quốc vào tuần tới, Ngoại trưởng Mỹ được cho có nhiệm vụ đảm bảo hai nước tránh một cuộc khủng hoảng.

Cuộc chiến giành 'vàng trắng' giữa các cường quốc trên thế giới

Các cường quốc trên thế giới đang giành giật lithium, mặt hàng được mệnh danh là 'vàng trắng' và có mức giá tăng hơn 500% trong vòng 2 năm qua.

Ukraine khao khát tiêm kích, các nước phương Tây nói gì?

Nhiều nước phương Tây đang tích cực thảo luận về khả năng chuyển giao dàn tiêm kích hỗ trợ cho lực lượng quân sự Ukraine.

Xung đột Nga - Ukraine khiến quyền lực ở châu Âu dịch chuyển sang phía đông?

Cuộc xung đột Nga - Ukraine dường như đã làm gia tăng ảnh hưởng của các nước Trung và Đông Âu, trong khi giảm bớt quyền lực của Pháp và Đức.

Ukraine tổn thất đến mức nào vì vụ trực thăng rơi khiến Bộ trưởng Nội vụ thiệt mạng?

Vụ rơi trực thăng ở ngoại ô Kiev khiến ít nhất 16 người, kể cả Bộ trưởng Nội vụ Ukraine Denys Monastyrsky thiệt mạng, được coi là đòn giáng mạnh đối với chính phủ nước này.

Các vụ lộ tài liệu mật của ông Biden và người tiền nhiệm Trump có giống nhau?

Bộ trưởng Tư pháp Mỹ đã chỉ định 2 công tố viên đặc biệt để điều tra độc lập việc xử lý các hồ sơ mật của Tổng thống Joe Biden và người tiền nhiệm Donald Trump.

Các xe thiết giáp viện trợ của phương Tây có giúp Ukraine 'thay đổi cuộc chơi'?

Ba nước thành viên NATO gồm Mỹ, Đức và Pháp thông báo sẽ gửi các thiết giáp kiểu phương Tây cho Ukraine để hỗ trợ nước này chống lại quân Nga.

Vì sao Nga quyết giành quyền kiểm soát 'thị trấn muối' Soledar?

Việc giành được quyền kiểm soát 'thị trấn muối' Soledar sẽ giúp Nga có thêm hướng tấn công vào thành phố chiến lược Bakhmut của Ukraine.

Những thách thức lớn đối với Mỹ trong năm 2023

Ông Paul Stares, Giám đốc Trung tâm về hoạt động phòng ngừa tại Hội đồng Quan hệ đối ngoại có trụ sở ở New York, nêu tên 3 mối đe dọa chính sách đối ngoại với Mỹ trong năm 2023.

Mục đích Mỹ bố trí lính thủy quân lục chiến, tên lửa trên khắp đảo Okinawa

Hoạt động tái cơ cấu lực lượng thủy quân lục chiến của Mỹ trên đảo Okinawa được cho là nhằm phản ứng trước khả năng quân đội Trung Quốc chiếm ưu thế.

Vì sao Trung Quốc ký thỏa thuận năng lượng hơn nửa tỷ đô với Afghanistan?

Một công ty Trung Quốc sẽ đầu tư 540 triệu USD vào phát triển các mỏ khai thác dầu khí tại Afghanistan.

Ghế Chủ tịch Hạ viện Mỹ được quyết định như thế nào?

Chính trường Mỹ đang dậy sóng khi lần đầu tiên trong gần 100 năm qua, Hạ viện phải tổ chức bỏ phiếu lại để bầu ghế chủ tịch và sau 6 vòng bỏ phiếu vẫn chưa chọn được ai.

Trung Quốc tái mở cửa tác động thế nào tới toàn cầu?

Ngành du lịch và hàng hóa thế giới được dự đoán khởi sắc sau khi Trung Quốc nới lỏng 'Zero Covid' để mở cửa biên giới sau 3 năm.

Năm 2023 sẽ đầy thách thức với ông Trump

2023 được tin sẽ là một năm đầy thách thức với cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump vì nhiều vấn đề đeo bám ông từ năm 2022 có thể leo thang.

Các xu hướng định hình thế giới năm 2023

Các chuyên gia phân tích cho rằng, những sự kiện và xu hướng sau đây sẽ định hình thế giới trong năm 2023.