Tại "Hội nghị AI hiện thân Việt Nam lần thứ nhất", diễn ra ngày 2/10 ở Hà Nội, các chuyên gia trong và ngoài nước đánh giá trí tuệ nhân tạo (AI) đang dịch chuyển mạnh mẽ từ không gian số sang môi trường vật lý. 

Khác với các mô hình trí tuệ nhân tạo tạo sinh hay chatbot thuần túy, AI hiện thân (Embodied AI) kết hợp năng lực nhận thức, xử lý dữ liệu với khả năng vận động của robot, giúp máy móc tương tác trực tiếp trong thế giới thực.

AI hiện thân được dự báo sẽ tạo ra thị trường quy mô hàng nghìn tỷ USD. Theo ước tính từ Goldman Sachs, thị trường robot hình người có thể đạt 138 tỷ USD vào năm 2035, trong khi Morgan Stanley đưa ra con số lên tới 5.000 tỷ USD vào năm 2050.

Robot hình người AGIBOT trình diễn tại sự kiện ngày 2/10. Video: Du Lam

Bước ngoặt của robot thế hệ mới

Năm 2026 được coi là thời điểm bước ngoặt cho ngành công nghiệp robot toàn cầu, khi ba yếu tố cốt lõi đồng thời hội tụ. Nền tảng phần cứng đã đạt độ ổn định cao nhờ sự tiến bộ của công nghệ vật liệu, pin và khớp nối.

Cùng với đó, các mô hình ngôn ngữ lớn giúp robot hiểu môi trường xung quanh, kết hợp với "bánh đà dữ liệu" từ hàng chục nghìn robot được triển khai thực tế để liên tục tối ưu hóa năng lực.

Nhận định về bước chuyển dịch này, ông Abel Dang, Chủ tịch Khu vực Châu Á - Thái Bình Dương và Trung Đông của công ty robot AGIBOT, nhấn mạnh: "Trong kỷ nguyên cách mạng công nghiệp mới, chúng ta đang bước từ AI kỹ thuật số sang AI vật lý một cách tất yếu. Năm 2026 là bước ngoặt vì lần đầu tiên mô hình ngôn ngữ lớn, phần thân robot đáng tin cậy và bánh đà dữ liệu cùng hội tụ".

Theo số liệu của Liên đoàn Robot Quốc tế, tốc độ ứng dụng robot tại Châu Á hiện tăng trưởng tới 71%, dẫn đầu là Trung Quốc với hơn 54% thị phần toàn cầu.

Dù xuất phát điểm còn khiêm tốn, Việt Nam lại sở hữu lợi thế lớn về nền tảng sản xuất, lực lượng lao động trẻ và vị trí địa lý kết nối thị trường khu vực. 

Việc tích hợp robot di động tự hành và dây chuyền sản xuất thông minh được kỳ vọng sẽ giải quyết triệt để bài toán về năng suất lao động và thiếu hụt nhân công trong các ngành công nghiệp chế tạo, logistics hay y tế.

Hành lang pháp lý mở đường cho doanh nghiệp

Để bắt kịp xu hướng, Việt Nam đã sớm chuẩn bị khung pháp lý đồng bộ. Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg đã chính thức đưa "Công nghệ robot và tự động hóa", vào danh mục 10 nhóm công nghệ chiến lược quốc gia. 

W-02102026 hoi nghi robot hien than.jpg
Toàn cảnh hội nghị AI hiện thân ngày 2/10 tại Hà Nội. Ảnh: Du Lam

Luật Trí tuệ nhân tạo cùng Chiến lược quốc gia về AI tầm nhìn đến năm 2045 cũng xác định rõ việc chuyển dịch tư duy quản lý từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm", cho phép áp dụng cơ chế thử nghiệm (Sandbox) và hỗ trợ tài chính trực tiếp thông qua các gói ưu đãi.

Đáng chú ý, Việt Nam đặt mục tiêu dành 0,6% chi ngân sách nhà nước cho riêng lĩnh vực AI, đồng thời chuẩn bị 500 MW công suất điện phục vụ hạ tầng trung tâm dữ liệu.

Để Việt Nam phát triển thị trường AI hiện thân, ông Đỗ Tiến Thịnh, Phó Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc gia (NIC), Bộ Tài chính đưa ra ba nhóm kiến nghị.

Đó là cần có chương trình riêng dành cho AI hiện thân, tách khỏi chiến lược chung về AI vì đặc trưng của AI hiện thân khác với các lĩnh vực khác.

Đồng thời, nếu muốn tham gia sâu hơn vào thị trường AI, ngoài các doanh nghiệp FDI, Việt Nam buộc phải xây dựng nguồn nhân lực.

Đây vốn là một điểm mạnh của Việt Nam khi thời gian qua, hàng loạt “ông lớn” như SAP, Qualcomm, Samsung và Nvidia đã triển khai hoặc cam kết triển khai Trung tâm R&D trong nước. 

Cuối cùng, ông Đỗ Tiến Thịnh khuyến nghị áp dụng sandbox với AI hiện thân và ưu tiên 0,6% ngân sách nhà nước cho công nghệ này, cũng như Nhà nước có thể trở thành khách hàng đầu tiên của công nghệ này.

AI, đặc biệt là AI hiện thân và robot, là một trong những trụ cột công nghệ cốt lõi trong định hướng chiến lược của NIC.

Theo ông Hoàng Trung Hiếu, Phó Giám đốc NIC, để cụ thể hóa điều này, Trung tâm sẽ làm cầu nối giữa Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp để định hình chính sách và phát triển công nghệ; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; thúc đẩy thử nghiệm và thương mại hóa, tận dụng hạ tầng hiện đại tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc.

Trong khuôn khổ hội nghị, đã diễn ra các lễ ký kết hợp tác chiến lược giữa Trường Đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội), Trường Cơ khí ô tô (Đại học Công nghiệp Hà Nội), Hiệp hội Giáo dục Nghề nghiệp Việt Nam với các đối tác giáo dục nước ngoài.