Nhiều người Việt có thói quen ăn đậm đà, nêm nếm nhiều, chấm mặn, tuy nhiên, sử dụng thừa muối dễ gây lệ thuộc và hại sức khỏe, đặc biệt là sức khỏe tim mạch.
Tập cho trẻ nhìn vào đường, muối, chất béo
Theo Viện Dinh dưỡng, khi trẻ bắt đầu biết đọc chữ, cha mẹ có thể hướng dẫn con nhận biết ngày sản xuất, hạn sử dụng và thành phần chính của sản phẩm. Khi lớn hơn, trẻ có thể được hướng dẫn cách đọc bảng thông tin dinh dưỡng và so sánh các sản phẩm cùng loại.
Khi mua thực phẩm bao gói sẵn, có 3 nhóm thông tin cha mẹ nên tập cho trẻ chú ý là đường, natri (muối) và chất béo, bên cạnh việc kiểm tra khẩu phần.
Viện Dinh dưỡng lưu ý, thông tin trên nhãn có thể được tính theo 100g, 100ml, một khẩu phần hoặc mỗi phần đóng gói. Một gói sản phẩm cũng có thể chứa nhiều khẩu phần. Vì vậy, nếu chỉ nhìn vào một con số mà không biết đó là lượng dinh dưỡng của một khẩu phần hay toàn bộ sản phẩm, người tiêu dùng có thể đánh giá không đúng lượng thực tế đã ăn.
Với đường, cha mẹ có thể chỉ cho trẻ tìm các mục như “Đường tổng số” hoặc “Total Sugars”. Đường trên nhãn có thể bao gồm đường tự nhiên và đường được bổ sung trong quá trình chế biến. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị hạn chế đường tự do trong khẩu phần, đặc biệt với trẻ em.
Với natri, cần hướng dẫn trẻ nhận biết mục “Sodium” hoặc “Natri”. Natri là thành phần chính của muối; tiêu thụ quá nhiều có liên quan tới tăng huyết áp và các bệnh tim mạch. WHO hiện khuyến nghị người trưởng thành tiêu thụ dưới 2.000mg natri mỗi ngày, tương đương dưới 5g muối.
Nhóm thứ ba là chất béo, trong đó cần chú ý chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa. Viện Dinh dưỡng khuyến nghị hạn chế các loại chất béo này vì liên quan đến nguy cơ bệnh tim mạch.
Thay đổi hành vi thôi là chưa đủ
Tại Việt Nam, tiêu thụ thực phẩm chế biến sẵn, thức ăn nhanh và đồ uống có đường đang là vấn đề được quan tâm trong bối cảnh bệnh không lây nhiễm ngày càng gia tăng. Muối, đường và chất béo có nhiều trong thức ăn nhanh, thực phẩm chế biến sẵn. Đây là những yếu tố góp phần vào gánh nặng bệnh không lây nhiễm.
PGS.TS Trương Thị Tuyết Mai, Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng, cho biết lượng muối trung bình của người Việt hiện khoảng 8,1g/người/ngày, cao hơn khoảng 60% so với mức khuyến nghị dưới 5g/ngày.
Trong khi đó, lượng đồ uống có đường người Việt tiêu thụ tăng không ngừng. Năm 2023, trung bình mỗi người dân Việt Nam tiêu thụ gần 70 lít đồ uống có đường mỗi năm, tương đương 1,33 lít mỗi tuần. Mức chi tiêu bình quân cho thực phẩm siêu chế biến tăng từ 2,4 triệu đồng/người vào năm 2017 lên gần 3,1 triệu đồng/người vào năm 2024.
Dạy trẻ đọc nhãn thực phẩm vì thế là một trong những khuyến nghị dành cho cha mẹ. Tuy nhiên, việc giúp người tiêu dùng nhận diện nhanh những sản phẩm có hàm lượng cao muối, đường, chất béo cũng được đặt ra ở cấp độ chính sách.
Dự thảo Luật An toàn thực phẩm sửa đổi mà Bộ Y tế đang xây dựng tiếp tục quy định trách nhiệm cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác về thực phẩm trên nhãn, bao bì. Với thực phẩm đã qua chế biến bao gói sẵn, dự thảo yêu cầu cơ sở kinh doanh phải tuân thủ quy định về ghi nhãn thực phẩm.
Mới đây, Văn phòng WHO tại Việt Nam khuyến nghị ghi nhãn dinh dưỡng ở mặt trước bao bì, khi được thiết kế phù hợp, có thể chuyển những thông tin dinh dưỡng phức tạp thành cảnh báo trực quan, giúp người mua nhanh chóng nhận biết sản phẩm có hàm lượng cao muối, đường hoặc chất béo không lành mạnh.
Chi tiết hơn, TS Angela Pratt, Trưởng đại diện WHO tại Việt Nam, cho biết WHO đang phối hợp xây dựng Mô hình Phân loại dinh dưỡng phù hợp với bối cảnh Việt Nam. Mô hình này sẽ thiết lập các ngưỡng đối với những chất dinh dưỡng cần quan tâm như chất béo, đường và muối trong thực phẩm đóng gói sẵn, làm cơ sở hỗ trợ triển khai ghi nhãn dinh dưỡng ở mặt trước bao bì.
Từ một trường hợp cấp cứu mới đây, các bác sĩ đưa ra cảnh báo không chỉ ăn mặn, mà ăn quá nhạt và uống nước quá nhiều cũng có thể gây hỏng thận.
Ăn mặn gây gánh nặng lên tim mạch, thận và hàng loạt các vấn đề sức khỏe khác nhưng nhiều người khó bỏ thói quen này.
.svg){kind=icon}
