Ngày 23/3, từ sân bay vũ trụ Plesetsk, Nga đã âm thầm thực hiện một bước tiến lịch sử trong lĩnh vực không gian dân sự. Công ty vũ trụ tư nhân Bureau 1440 thuộc Tập đoàn IKS Holding đã phóng thành công 16 vệ tinh đầu tiên thuộc cụm Rassvet (nghĩa là ‘Bình Minh’) bằng tên lửa Soyuz-2.1b. 

Đây không chỉ là lần phóng hoạt động đầu tiên mà còn đánh dấu sự chuyển mình từ giai đoạn thử nghiệm sang triển khai thực tế của hệ thống Internet vệ tinh quỹ đạo thấp (LEO) nội địa, được giới chuyên môn quốc tế đánh giá là đối thủ trực tiếp tiềm năng của Starlink. 

Với mục tiêu cung cấp kết nối tốc độ cao, độ trễ thấp và phủ sóng toàn cầu, cụm Rassvet hứa hẹn mở ra kỷ nguyên mới cho Internet vệ tinh Nga, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu số hóa ngày càng cấp thiết. 

Vệ tinh bình minh Nga.jpg
Hãng hàng không vũ trụ tư nhân Nga Bureau 1440 vừa công bố phóng thành công 16 vệ tinh quỹ đạo thấp thuộc dự án Rassvet. Đây được coi là đối trọng của Nga trước mạng lưới vệ tinh Starlink của Mỹ. Ảnh: aa.com.tr 

Theo ria.ru, sự kiện này là kết quả của hành trình phát triển nhanh chóng chỉ trong vài năm. Trước đó, Bureau 1440 đã thực hiện hai sứ mệnh thử nghiệm quan trọng. 

Năm 2023, ba vệ tinh Rassvet-1 nặng khoảng 80kg được đưa lên quỹ đạo cao 588,4km, nghiêng 98 độ, để kiểm tra hệ thống liên lạc mặt đất-vệ tinh với tốc độ tải xuống 48 Mbps và độ trễ 38-42 ms. 

Đến năm 2024, sứ mệnh Rassvet-2 tiếp tục thử nghiệm các vệ tinh lớn hơn, tích hợp liên kết laser giữa các vệ tinh, đạt tốc độ truyền dữ liệu lên đến 10 Gbps khi cách nhau hơn 1.000 m và truyền hơn 400GB thông tin. 

Những bài học từ hai sứ mệnh này đã được áp dụng trực tiếp vào thế hệ Rassvet-3, lô 16 vệ tinh vừa phóng, được chế tạo trên nền tảng độc quyền của công ty. 

Theo spacevoyaging.com, về mặt công nghệ, cụm Rassvet được thiết kế tối ưu cho quỹ đạo LEO ở độ cao khoảng 800 km, cao hơn đáng kể so với mức 550km của Starlink. 

Lựa chọn này mang lại lợi thế kép: mỗi vệ tinh di chuyển với tốc độ khoảng 27.000 km/h, bao phủ diện tích rộng lớn hơn và tồn tại lâu hơn trên quỹ đạo, từ đó giảm số lượng vệ tinh cần thiết để duy trì phủ sóng liên tục. 

Theo kế hoạch ban đầu được nộp cho Liên minh Viễn thông Quốc tế (ITU), cụm sẽ gồm hai tầng quỹ đạo, tầng nghiêng 60 độ và tầng gần cực 88 độ, sử dụng băng tần Ku và Ka, đồng thời tích hợp đầy đủ giao thức 5G NTN (Non-Terrestrial Network). 

Điều này cho phép vệ tinh không chỉ cung cấp internet mà còn kết nối mượt mà với mạng di động 5G mặt đất, mở ra ứng dụng rộng rãi cho giao thông, công nghiệp và khu vực xa xôi. 

Một điểm nổi bật của công nghệ Rassvet là hệ thống liên kết laser giữa các vệ tinh (inter-satellite laser links). Trong thử nghiệm Rassvet-2, các vệ tinh đã truyền dữ liệu cách nhau 30-1.000km với tốc độ 10 Gbps, tạo nên mạng lưới mesh linh hoạt, giúp định tuyến dữ liệu hiệu quả mà không phụ thuộc hoàn toàn vào trạm mặt đất. 

Vệ tinh bình minh Nga 1.jpg
Ảnh: themoscowtimes.com

Thế hệ Rassvet-3 tiếp tục nâng cấp hệ thống laser thế hệ mới, kết hợp với động cơ plasma tiên tiến để điều chỉnh quỹ đạo chính xác và duy trì khoảng cách ổn định giữa các vệ tinh. 

Hệ thống nguồn điện cũng được cải tiến với mảng pin mặt trời và pin dự phòng, đảm bảo hoạt động ổn định trong môi trường khắc nghiệt của quỹ đạo thấp. 

Kết quả là, tốc độ dữ liệu mục tiêu của hệ thống đạt từ 50 Mbps đến 1 Gbps downlink (cao hơn đáng kể so với mức 100-200 Mbps điển hình của Starlink), trong khi độ trễ dao động ở mức 50-70 ms, chấp nhận được nhờ độ cao quỹ đạo lớn hơn. 

Theo topwar.ru, về quy mô, Bureau 1440 đặt mục tiêu đầy tham vọng nhưng thực tế. Đến năm 2027, cụm sẽ đạt khoảng 250-288 vệ tinh để bắt đầu dịch vụ thương mại toàn cầu. Đến năm 2035, con số này dự kiến lên đến gần 900 vệ tinh, với tổng đầu tư khoảng 5,72 tỷ USD (trong đó 1,26 tỷ USD từ ngân sách nhà nước và phần còn lại từ vốn tư nhân). 

So với Starlink, Rassvet ưu tiên độ tin cậy và tốc độ cao hơn ở một số kịch bản, dù có thể chấp nhận độ trễ cao hơn một chút do quỹ đạo cao. 

Hệ thống không chỉ hướng đến người dùng dân sự mà còn hỗ trợ mạnh mẽ cho hạ tầng giao thông và công nghiệp Nga, góp phần giảm phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài. 

Theo themoscowtimes.com, lần phóng 16 vệ tinh Rassvet-3 không chỉ là thành tựu kỹ thuật của Bureau 1440 mà còn khẳng định khả năng tự chủ công nghệ không gian của Nga trong lĩnh vực internet vệ tinh. 

Với nền tảng 5G NTN, liên kết laser tiên tiến và thiết kế quỹ đạo tối ưu, cụm Rassvet đang từng bước hiện thực hóa giấc mơ internet tốc độ cao phủ sóng toàn cầu, mở ra triển vọng cạnh tranh sòng phẳng trên sân chơi quốc tế. 

Những bước đi tiếp theo trong năm 2026 sẽ quyết định liệu ‘Bình Minh’ này có thực sự tỏa sáng hay không.