Nghề sửa chữa ô tô ‘khát’ nhân lực chất lượng

Sự thiếu hụt này không nằm ở số lượng người học, mà nằm ở chất lượng và đúng vai trò của nguồn nhân lực. Và đó cũng chính là lý do vì sao nghề sửa chữa ô tô - một nghề thuần thực hành, sống bằng tay nghề - đang trở thành một “điểm nghẽn” lớn của toàn ngành.

Dư người học nhưng vẫn thiếu “thợ”
Mỗi năm, hệ thống đào tạo đại học, cao đẳng tại Việt Nam cung cấp ra thị trường hàng chục nghìn sinh viên ngành công nghệ kỹ thuật ô tô. Tuy nhiên, theo phản ánh từ nhiều doanh nghiệp dịch vụ và garage, tỷ lệ sinh viên có thể tham gia trực tiếp vào công việc sửa chữa ngay sau khi ra trường là rất thấp.

Phần lớn sinh viên được đào tạo theo hướng kỹ sư tổng hợp, thiên về lý thuyết, nghiên cứu, quản lý. Trong khi đó, nhu cầu lớn nhất của thị trường lại nằm ở nhóm lao động kỹ thuật thực hành: những người trực tiếp đứng xưởng, xử lý pan bệnh (sửa chữa sự cố), sửa chữa và bảo dưỡng xe cho khách hàng.

Khoảng cách giữa đào tạo và thực tế này khiến nhiều sinh viên, dù có bằng cấp, vẫn phải mất thêm thời gian dài để “học lại nghề” khi bước vào thị trường lao động.

Thực tế tại các garage cho thấy, doanh nghiệp không đặt nặng bằng cấp, mà ưu tiên năng lực sửa chữa thực tế. 

Điều kiện để một kỹ thuật viên có việc làm và thu nhập ổn định khi đủ khả năng: Đọc hiểu pan bệnh; Sử dụng thành thạo thiết bị chẩn đoán; Xử lý được lỗi điện - điện tử; Làm việc độc lập và chịu trách nhiệm với sản phẩm.

Ngược lại, những lao động chỉ nắm kiến thức lý thuyết, thiếu kỹ năng thực hành, rất khó đáp ứng yêu cầu công việc trong môi trường dịch vụ vốn đòi hỏi tính chính xác, tốc độ và trách nhiệm cao.

Nghề sửa chữa ô tô - cơ hội nghề nghiệp bền vững

Trong nhận thức xã hội, nghề sửa chữa ô tô vẫn thường bị nhìn nhận là nghề vất vả, kém hấp dẫn. Tuy nhiên, thực tế thị trường lao động đang cho thấy điều ngược lại.

Sự gia tăng nhanh chóng của số lượng xe cá nhân, cùng với sự xuất hiện của xe hybrid, xe điện và các hệ thống điện - điện tử phức tạp, đang khiến nhu cầu kỹ thuật viên sửa chữa có tay nghề ngày càng tăng. Đây là nhóm lao động khó thay thế, ít bị đào thải và có lộ trình phát triển nghề nghiệp rõ ràng.

Từ đó, học nghề sửa chữa ô tô bài bản không phải là lựa chọn “thứ hai”, mà đang trở thành một hướng đi chiến lược để giải quyết bài toán nhân lực cho ngành, đồng thời tạo cơ hội việc làm bền vững cho người lao động trẻ.

Tuy nhiên, nguyên nhân sâu xa của tình trạng thiếu hụt nhân lực sửa chữa không nằm ở người học, mà nằm ở mô hình đào tạo. Không ít chương trình đào tạo hiện nay vẫn nặng về giáo trình, thiếu môi trường xưởng thực tế, thiếu tiếp cận với pan bệnh thật. Điều này khiến người học khó đáp ứng yêu cầu công việc ngay khi ra trường.

 VATC - mô hình đào tạo nghề sửa chữa thực hành tiêu biểu

Trong bối cảnh đó, một số mô hình đào tạo nghề theo hướng thực hành chuyên sâu đã xuất hiện, trong đó trung tâm huấn luyện kỹ thuật ô tô Việt Nam thuộc Công ty Cổ phần Giáo dục Kỹ thuật Ô tô Việt Nam (VATC) là một ví dụ tiêu biểu. 

Trải qua hơn 10 năm hoạt động, VATC kiên định với hướng đào tạo kỹ thuật sửa chữa ô tô lấy thực hành làm trung tâm, tập trung vào năng lực làm nghề thay vì bằng cấp hình thức. Mỗi năm, trung tâm đào tạo hàng ngàn học viên ở nhiều trình độ khác nhau, từ người mới bắt đầu đến thợ đang làm nghề cần nâng cao tay nghề.

Điểm chung của các chương trình đào tạo này là bám sát nhu cầu thực tế của garage và doanh nghiệp dịch vụ, giúp người học có thể tham gia thị trường lao động ngay sau khi hoàn thành khóa học.

Những mô hình đào tạo nghề thực chiến, như cách mà VATC đang theo đuổi, cho thấy hướng đi khả thi để thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và thị trường lao động, từ đó góp phần giải quyết bài toán nhân lực cho toàn ngành ô tô trong giai đoạn tới.

(Nguồn: Công ty Cổ phần Giáo dục Kỹ thuật Ô tô Việt Nam)