Giá xăng dầu hôm nay: Lao dốc sau tuyên bố của MỹGiá xăng dầu hôm nay (8/4) ghi nhận dầu thô trên thị trường quốc tế giảm mạnh sau khi Tổng thống Mỹ thông báo đồng ý lệnh ngừng bắn kéo dài 2 tuần với Iran, với điều kiện Tehran mở lại eo biển Hormuz.
Theo phân tích dữ liệu của Carbon Brief, tổng công suất điện than đóng cửa trong nhiệm kỳ của Tổng thống Mỹ Donald Trump thậm chí còn cao hơn dưới các tổng thống trước đó.
Nghịch lý của chính sách và thị trường
Trong chiến dịch tranh cử cũng như khi bước vào Nhà Trắng, ông Trump nhiều lần nhấn mạnh vai trò của “than đá sạch, đẹp của nước Mỹ”. Chính quyền của ông đã nới lỏng một số quy định môi trường nhằm giảm chi phí cho các công ty khai thác và phát điện từ than.
Thậm chí, đầu năm 2026, Nhà Trắng còn ban hành sắc lệnh nhằm bảo vệ “đội tàu điện than” của Mỹ, kêu gọi các hợp đồng chính phủ và các cơ chế hỗ trợ để giữ những nhà máy than tiếp tục vận hành.
Nhưng bất chấp những nỗ lực đó, xu hướng của thị trường năng lượng lại đi theo hướng khác. Dữ liệu từ Global Energy Monitor cho thấy công suất điện than của Mỹ giảm khoảng 57 GW (gigawatt) trong giai đoạn ông Trump cầm quyền. Con số này cao hơn mức giảm trong hai nhiệm kỳ của Barack Obama và cũng lớn hơn so với giai đoạn đầu nhiệm kỳ của Joe Biden.
Không chỉ vậy, nếu tính theo tỷ lệ phần trăm công suất còn lại mỗi năm, đội tàu điện than của Mỹ cũng thu hẹp nhanh hơn trong giai đoạn này. Nghịch lý ấy cho thấy việc duy trì một ngành công nghiệp đang mất lợi thế cạnh tranh là điều không dễ, ngay cả khi có sự hậu thuẫn mạnh mẽ từ chính quyền.
Khi bài toán kinh tế thay đổi
Nguyên nhân cốt lõi nằm ở sự thay đổi cấu trúc chi phí của thị trường điện. Trong hai thập niên qua, cuộc cách mạng khí đá phiến khiến nguồn khí tự nhiên tại Mỹ trở nên dồi dào và rẻ hơn đáng kể. Điều này thúc đẩy hàng loạt nhà máy chuyển từ than sang khí, nhờ chi phí nhiên liệu thấp hơn và hiệu suất vận hành cao hơn.
Ngoài ra, giá thành của các công nghệ năng lượng tái tạo như điện gió và điện mặt trời giảm nhanh nhờ tiến bộ công nghệ và quy mô sản xuất lớn. Khi các dự án mới ngày càng rẻ, nhiều công ty điện lực nhận ra rằng đầu tư vào nguồn điện sạch có lợi hơn so với duy trì các nhà máy than cũ.
Một cột mốc quan trọng xuất hiện vào năm 2024 khi tổng sản lượng điện từ gió và mặt trời tại Mỹ lần đầu vượt điện than. Đây là dấu hiệu rõ ràng cho thấy hệ thống năng lượng của nền kinh tế lớn nhất thế giới đang bước vào một giai đoạn chuyển dịch sâu sắc.
Bên cạnh chi phí giảm, nhiều bang tại Mỹ duy trì chính sách năng lượng riêng, thúc đẩy đầu tư vào điện sạch ngay cả khi liên bang nới lỏng quy định đối với than. Hơn một nửa các bang đã ban hành Tiêu chuẩn danh mục năng lượng tái tạo (RPS), yêu cầu các công ty điện lực phải cung cấp một tỷ lệ điện từ nguồn tái tạo.
Những chính sách cấp bang này giúp quá trình chuyển dịch khỏi than đá vẫn diễn ra, ngay cả khi chính quyền liên bang nới lỏng một số quy định môi trường đối với ngành than.
Hệ thống nhà máy điện than đang ‘già’ đi
Ngoài yếu tố chi phí, tuổi đời của các nhà máy điện cũng góp phần thúc đẩy xu hướng suy giảm. Phần lớn nhà máy điện than tại Mỹ được xây dựng trong giai đoạn bùng nổ công nghiệp sau Thế chiến II, đặc biệt trong những năm 1970 và 1980. Điều này khiến nhiều cơ sở hiện nay đã hoạt động hơn bốn thập niên.
Theo dữ liệu của Global Energy Monitor, khoảng 3/4 công suất điện than của Mỹ có tuổi đời trên 40 năm, trong khi chỉ một tỷ lệ nhỏ là các nhà máy mới. Những cơ sở cũ thường có hiệu suất thấp và chi phí bảo trì cao, khiến việc tiếp tục vận hành ngày càng kém hấp dẫn.
Bên cạnh đó, các tiêu chuẩn kiểm soát ô nhiễm không khí buộc nhiều nhà máy phải đầu tư hệ thống xử lý khí thải tốn kém. Trong nhiều trường hợp, chi phí nâng cấp thậm chí còn cao hơn xây dựng một nhà máy điện mới sử dụng khí hoặc năng lượng tái tạo.
Dù xu hướng dài hạn là suy giảm, điện than tại Mỹ vẫn có những giai đoạn phục hồi ngắn hạn. Theo phân tích của Rhodium Group, sản lượng điện từ than đã tăng khoảng 13% trong năm 2025, đây là một trong số ít năm tăng trưởng sau gần một thập kỷ giảm liên tục.
Nguyên nhân chủ yếu đến từ sự biến động của thị trường. Nhu cầu điện tăng mạnh, đặc biệt từ các trung tâm dữ liệu phục vụ trí tuệ nhân tạo, đã khiến giá điện tăng. Đồng thời, giá khí tự nhiên cũng nhích lên do xuất khẩu khí hóa lỏng của Mỹ mở rộng nhanh chóng. Trong bối cảnh đó, một số nhà máy than tạm thời trở nên có lãi.
Tuy nhiên, sự phục hồi này được giới phân tích xem là ngắn hạn. Phần lớn công ty điện lực vẫn giữ kế hoạch đóng cửa các nhà máy than cũ vì chi phí vận hành dài hạn không còn cạnh tranh.
Theo Carbon Brief
.svg){kind=icon}
