Nghiên cứu khoa học xã hội Việt Nam có thực sự đang tụt hậu?

Có đến 40.88% công bố quốc tế hoàn toàn do người Việt tự làm, đặc biệt 26.46% tác giả đã ít nhất một lần có công bố “solo” (một mình).

 - Đó là câu hỏi mà TS. Vương Quân Hoàng, trưởng nhóm nghiên cứu Mạng lưới các nhà khoa học xã hội và nhân văn Việt Nam (NVSSH) (Trường Đại học Phenikka) đặt ra tại buổi seminar khoa học với chủ đề “Nghiên cứu khoa học xã hội tại Việt Nam: Triển vọng hội nhập quốc tế”, được tổ chức tại Trường Đại học Phú Xuân, TP Huế ngày 23/11.

Để trả lời câu hỏi trên, TS Hoàng và các cộng sự đã dành ra gần 2 năm để thu thập dữ liệu từ các ấn phẩm khoa học quốc tế uy tín được Quỹ Phát triển và Khoa học Công nghệ quốc gia NAFOSTED công nhận (bao gồm các ấn phẩm thuộc danh mục Scopus và một số ấn phẩm khác).

{keywords}
Số lượng tác giả mới lần đầu có công bố quốc tế trong KHXH tang rất nhanh trong 5 năm gần đây (ước tính của TS. Vương Quân Hoàng)

Kết quả tổng kết cho thấy, trong gần 11 năm từ 2008 đến 11/2018, theo dữ liệu mà nhóm NVSSH ghi nhận được, đã có tổng cộng 1.070 tác giả người Việt (trong và ngoài nước), công bố tổng cộng 1937 bài báo tại 1019 tạp chí/sách/kỷ yếu hội thảo quốc tế.

Như vậy tính trung bình, 1 tác giả trong vòng 11 năm qua công bố gần 2 bài trên các ấn phẩm khoa học quốc tế uy tín, tương đương chưa đến 0.2 bài/năm.

“Đây là thông số phản ánh năng suất rất thấp nếu so với các đại học trong khu vực, chứ chưa nói đến trên thế giới; nơi một nhà khoa học trung bình công bố 2-3 bài/năm là điều bình thường” – TS. Vương Quân Hoàng cho biết.

“Mặc dù vậy, nếu nhìn kỹ vào dữ liệu thì chúng ta vẫn thấy một số điểm sáng đáng lưu ý” – TS. Hoàng cho biết.

Cụ thể, theo thống kê, có đến 40.88% công bố quốc tế hoàn toàn do người Việt tự làm, đặc biệt 26.46% tác giả đã ít nhất một lần có công bố “solo” (một mình).

“Đây là những thông số khá bất ngờ đối với tôi vì nó cho thấy đã có một tỷ lệ nhất định các nhà khoa học Việt có khả năng tự lực hội nhập quốc tế, song phẳng với thế giới” – TS. Trần Viết Nhân Hào, nhà nghiên cứu mới nhận giải thưởng cho nhà khoa học trẻ 2018 của Hội Vật lý lý thuyết, một khách mời tham dự seminar cho biết.

Đặc biệt, theo TS. Hoàng, riêng nhóm 10 tác giả hàng đầu đã đóng góp lên tới hơn 400 bài trong danh sách thống kê; tương đương khoảng hơn 40 bài/11 năm hay khoảng 4 bài/năm.

“Đây là những người thực tế đã đạt trình độ quốc tế, và cũng đẳng cấp với các nhà nghiên cứu ở lĩnh vực khoa hoc tự nhiên, lĩnh vực vốn được xem là có mức độ hội nhập quốc tế cao hơn ở nước ta” – nhà vật lý trẻ Trần Viết Nhân Hào nhận xét.

{keywords}

Số lượng công bố quốc tế theo địa chỉ cho thấy Hà Nội, Tp Hồ Chí Minh và Đà Nẵng là những địa phương có nhiều đóng góp nhất cho KHXH trong 11 năm qua. (ảnh chụp từ bài trình bày của TS. Vương Quân Hoàng)

 

Ở cấp độ tổ chức, theo thống kê của TS. Hoàng, các đơn vị lọt vào danh sách top đầu bao gồm Đại học Quốc gia Hà Nội (241 công bố), Trường Đại học Kinh tế Quốc dân (127 công bố), Trường Đại học Y Hà Nội (101 công bố).

Đặc biệt trong top 10 các đơn vị có công bố nhiều nhất, còn có Trường ĐH Duy Tân (đứng thứ 7 với 61 công bố), một trường đại học tư thục có nhiều nỗ lực trong hội nhập quốc tế trong thời gian gần đây.

{keywords}
Các đại biểu tham dự seminar.

Cũng trong buổi seminar, trong một bài trình bày khác có tên gọi “Từ một nhà khoa học trẻ đến một nhà nghiên cứu lành nghề: cần chuẩn bị gì và như thế nào?”, TS. Phạm Hiệp, Giám dốc Trung tâm Nghiên cứu và Thực hành Giáo dục, Trường Đại học Phú Xuân đã cho biết, hội nhập quốc tế trong nghiên cứu là điều bắt buộc đối với giảng viên đại học ngày nay, nhất là tại các trường có định hướng nghiên cứu.

Và để thực hiện được điều đó, bên cạnh việc chính là công bố quốc tế, nhà khoa học cần phải lưu ý đến các hoạt động bổ trợ như: tương tác cộng đồng, tìm kiếm quỹ tài trợ và xây dựng nhóm nghiên cứu.

Cũng theo TS. Hiệp, trong giai đoạn hiện nay, nhà khoa học trẻ có rất nhiều cơ hội để hội nhập quốc tế mà không nhất thiết phải đi học toàn thời gian ở nước ngoài. “Điều này một phần nhờ vào sự phát triển của các khóa học miễn phí trên các cổng thông tin MOOCs; phần khác nhờ vào ngày càng có nhiều nhà khọc đạt trình độ quốc tế đã quyết định trở về lập nghiệp ở Việt Nam như thống kê của TS. Vương Quân Hoàng cho biết” – TS. Phạm Hiệp nhận định.

Đình Khiêm

tin nổi bật

Hai nhà khoa học Trường ĐH Bách khoa TP.HCM đoạt giải thưởng Sáng tạo châu Á

GS Lê Thị Kim Phụng và PGS Bùi Xuân Thành, Trường ĐH Bách khoa TP.HCM đoạt giải thưởng Sáng tạo châu Á của Quỹ toàn cầu Hitachi.

Hơn 200 nghiên cứu gửi tới hội thảo toàn quốc đầu tiên về ngôn ngữ học ứng dụng

Hơn 200 công trình nghiên cứu, từ 115 đơn vị thuộc 28 địa phương trong cả nước, được gửi đến Hội thảo Ngôn ngữ học toàn quốc năm 2022.

Luận án tiến sĩ về áo ngực đã được thực hiện như thế nào?

Ngày 12/10, nghiên cứu sinh Lưu Thị Hồng Nhung đã hoàn tất bảo vệ luận án tiến sĩ với đề tài “Nghiên cứu ảnh hưởng của đặc điểm nhân trắc ngực nữ sinh Bắc Việt Nam tới áp lực và độ tiện nghi áp lực của áo ngực”.

Việt Nam có 37 người trong top 100.000 nhà khoa học ảnh hưởng nhất thế giới

Theo Bảng xếp hạng top 100.000 nhà khoa học có ảnh hưởng nhất thế giới trong năm 2022, có 37 nhà khoa học Việt Nam nằm trong top này.

Nghiên cứu sinh hoàn tất bảo vệ luận án tiến sĩ về áo ngực

Nghiên cứu sinh Lưu Thị Hồng Nhung vừa hoàn tất bảo vệ luận án tiến sĩ với đề tài “Nghiên cứu ảnh hưởng của đặc điểm nhân trắc ngực nữ sinh Bắc Việt Nam tới áp lực và độ tiện nghi áp lực của áo ngực”.

Luận án tiến sĩ 'Nghiên cứu phát triển môn cầu lông' bị đánh giá không đạt

Trao đổi với VietNamNet, đại diện Bộ GD-ĐT cho biết Luận án tiến sĩ "Nghiên cứu giải pháp phát triển môn cầu lông cho công chức viên chức thành phố Sơn La" bị Hội đồng thẩm định đánh giá không đạt và yêu cầu chỉnh sửa lại với rất nhiều nội dung.

Gần 200 nhà khoa học thảo luận về 'Khoa học, Đạo đức và Phát triển con người'

Hội thảo quốc tế với chủ đề “Khoa học, Đạo đức và Phát triển con người“ diễn ra tại TP. Quy Nhơn, Bình Định từ ngày 13-16/9, với sự tham dự của gần 200 nhà khoa học trong và ngoài nước.

Trung Quốc lần đầu vượt Mỹ về số bài báo trích dẫn nhiều nhất thế giới

Theo báo cáo mới đây, Trung Quốc đã lần đầu tiên vượt qua Mỹ để dẫn đầu thế giới về số lượng bài báo được trích dẫn nhiều nhất.

Thêm lĩnh vực Khoa học Xã hội trong xét tặng giải thưởng Tạ Quang Bửu

Giải thưởng Tạ Quang Bửu dự kiến sẽ tổ chức 3 năm/lần, mở rộng thêm lĩnh vực Khoa học xã hội và thay đổi một số tiểu chuẩn xét tặng.

GS giải Nobel Vật lý: Ranh giới giữa tài năng xuất chúng và 'kẻ ngốc'

'... Ranh giới giữa chuyện tôi là một tài năng xuất chúng và một kẻ ngốc trong khoa học nhiều khi cũng phụ thuộc vào may mắn'.

Người phụ nữ thứ hai giành giải Fields nói về toán học và máy tính

Ngày 5/7 tại Helsinki (Phần Lan), GS Maryna Viazovska (người Ukraine) và 3 nhà toán học khác đã cùng được trao giải Fields - giải thưởng được ví là “Nobel Toán học” năm 2022.

Sinh viên tham gia hơn 80 công bố quốc tế của ĐH Bách khoa Hà Nội

Đó là thông tin được đưa ra tại hội nghị tổng kết hoạt động sinh viên nghiên cứu khoa học và sáng tạo của Trường ĐH Bách khoa Hà Nội năm học 2021-2022.

Mũ bảo hiểm độc đáo làm từ… sợi nấm

Một Studio ở Hà Lan đã thiết kế ra một loại mũ bảo hiểm xe đạp thân thiện với môi trường làm từ sợi nấm và cây gai dầu.

Sự nghiệp vĩ đại của nhà Vật lý từng 84 lần trượt giải Nobel

Là một trong những nhà vật lý học lỗi lạc nhất trong lịch sử nhưng Arnold Sommerfeld lại chưa một lần giành được giải thưởng Nobel danh giá, dù ông được đề cử tới tận 84 lần trong hơn 30 năm.

Học sinh trung học chế tạo thiết bị lọc nước giá chỉ 23.000 đồng

Các học sinh tại trường trung học Barrie (Mỹ) đã tạo ra một thiết bị lọc chì ra khỏi nước với mức giá chỉ vỏn vẹn 23.000 đồng (1 USD).