Nam giới đột quỵ nhiều hơn

Theo báo cáo “Thực trạng và xu hướng nguyên nhân tử vong tại Việt Nam giai đoạn 2021-2025”, đột quỵ là nguyên nhân tử vong hàng đầu trong nhóm bệnh tuần hoàn, với 109.400 trường hợp, chiếm 60,8%.

Đáng chú ý, số ca tử vong do đột quỵ tăng từ 16.000 trường hợp năm 2021 lên 33.100 trường hợp năm 2025, tức tăng hơn gấp đôi sau 4 năm. Trong tổng số 109.400 trường hợp tử vong do đột quỵ giai đoạn 2021-2025, nam giới chiếm 69,2%, nữ giới chiếm 30,8%. Như vậy, số ca tử vong ở nam cao gấp khoảng 2,2 lần nữ.

Chênh lệch thể hiện rõ ở nhóm tuổi từ 25 đến 49. Cụ thể, trong nhóm 25-29 tuổi, có 1.004 nam giới tử vong do đột quỵ, cao gấp 5,7 lần nữ giới (175 trường hợp). Ở nhóm 35-39 tuổi, số ca tử vong ở nam là 3.088, trong khi nữ giới có 496 trường hợp, chênh lệch khoảng 6,2 lần.

Từ 50 tuổi trở lên, số ca tử vong do đột quỵ ở cả hai giới đều tăng. Nam giới vẫn chiếm tỷ lệ cao hơn, dù khoảng cách giữa hai giới có xu hướng thu hẹp ở các nhóm tuổi cao.

PGS.TS.BS Nguyễn Huy Thắng, Chủ tịch Hội Đột quỵ Việt Nam, cho biết theo dữ liệu từ các nguồn quốc tế như Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) cùng một số nghiên cứu, tuổi trung bình mắc đột quỵ ở nhiều quần thể thường dao động khoảng 70-75 tuổi. Con số này có thể thay đổi tùy khu vực địa lý, giới tính và các yếu tố nguy cơ.

đột quỵ.png
PGS Nguyễn Huy Thắng chia sẻ đột quỵ. Ảnh: P.Thuý.

Phụ nữ thường mắc đột quỵ ở độ tuổi cao hơn nam giới. Một phần nguyên nhân có thể liên quan đến tuổi thọ trung bình của nữ giới cao hơn, đồng thời tỷ lệ hút thuốc lá và sử dụng rượu bia ở phụ nữ thường thấp hơn nam giới.

Tuy nhiên, dữ liệu tại Việt Nam cho thấy độ tuổi mắc bệnh có xu hướng thấp hơn. Theo số liệu công bố năm 2019 trên 6.601 bệnh nhân nhập viện tại Bệnh viện Nhân dân 115 (TPHCM), tuổi trung bình mắc đột quỵ là 62. Một dữ liệu khác từ khoảng 2.300 bệnh nhân trong đăng ký ResQ tại Việt Nam cũng cho kết quả tương tự.

“Điều này có nghĩa tuổi mắc đột quỵ ở Việt Nam thấp hơn khoảng 10 tuổi so với số liệu ở các nước phát triển. Nói cách khác, bệnh nhân đột quỵ tại Việt Nam đang trẻ hơn”, PGS Thắng nhận định.

Thủ phạm là huyết áp cao

Theo chuyên gia, xu hướng gia tăng đột quỵ ở người trẻ tại các nước đang phát triển là vấn đề đáng lo ngại, xuất phát từ nhiều yếu tố. Trong đó, đáng chú ý là các bệnh lý nền như tăng huyết áp, đái tháo đường và rối loạn mỡ máu xuất hiện ngày càng sớm.

dot quy.png
Một ca cấp cứu đột quỵ ở người trẻ tại Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội). Ảnh: P.Thuý.

Ô nhiễm không khí kèm lối sống ít vận động, chế độ ăn nhiều muối, đường, thực phẩm chế biến sẵn, tình trạng thừa cân, béo phì cũng góp phần làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch và đột quỵ. Bên cạnh đó, áp lực công việc, căng thẳng kéo dài, hút thuốc lá, sử dụng rượu bia và các chất kích thích có thể làm tổn thương hệ mạch máu, khiến nguy cơ tăng lên.

Trong khi đó, việc ít kiểm tra sức khỏe, không phát hiện hoặc điều trị chưa hiệu quả các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, đái tháo đường khiến nhiều người trẻ không biết mình đang đối mặt với nguy cơ.

Một vấn đề khác là tâm lý chủ quan, cho rằng đột quỵ chỉ xảy ra ở người cao tuổi. Người trẻ có thể chậm trễ trong việc tìm kiếm sự trợ giúp y tế, làm mất cơ hội điều trị kịp thời.

PGS Thắng cho rằng cần thêm những số liệu lớn hơn, có tính chất quốc gia để xác định chính xác độ tuổi trung bình mắc đột quỵ ở Việt Nam, từ đó xây dựng chính sách dự phòng phù hợp.

Ở góc độ cộng đồng ông khuyến cáo người trẻ không nên chủ quan với sức khỏe tim mạch. Việc kiểm tra huyết áp định kỳ, duy trì cân nặng hợp lý, vận động thường xuyên, ăn uống lành mạnh, không hút thuốc và hạn chế rượu bia là những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ đột quỵ.

Đặc biệt, khi xuất hiện các dấu hiệu như méo miệng, yếu hoặc liệt tay chân một bên, nói khó, nói ngọng, mất thị lực đột ngột hoặc đau đầu dữ dội bất thường, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế có khả năng điều trị đột quỵ ngay lập tức.