Trải qua 18 mùa giải, Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội đã ghi nhận hơn 170 đề cử chính thức và trao hơn 75 giải thưởng. Trong đó, 17 Giải thưởng Lớn từng tôn vinh các tên tuổi lẫy lừng như nhà Hà Nội học Nguyễn Vinh Phúc, nhà văn Tô Hoài, nhạc sĩ Phú Quang, đạo diễn Đặng Nhật Minh, GS.TS.KTS Hoàng Đạo Kính và gần đây nhất là nhạc sĩ Trần Tiến.
Tối 2/10, tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Báo Thể thao và Văn hóa (TTXVN) đã tổ chức lễ trao Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội lần thứ 19 năm 2026. Giải thưởng Lớn năm nay vinh danh nhà thơ Bằng Việt.
Phát biểu tại lễ trao giải, ông Nguyễn Thiện Thuật - Tổng Biên tập Báo Thể thao và Văn hóa nhấn mạnh: Bền bỉ qua 19 mùa giải, Giải thưởng Bùi Xuân Phái không chỉ lưu giữ ký ức hay phản ánh nhịp sống đương đại mà còn hướng tới những hành động thiết thực và ý tưởng định hình tương lai Thủ đô. Trong giai đoạn phát triển mới, tình yêu Hà Nội cần được chuyển hóa thành trách nhiệm, sáng tạo và sự dấn thân.
Nhà thơ Bằng Việt: Hành trình trọn đời phụng sự Hà Nội
Sinh ở Huế, quê gốc Xứ Đoài (huyện Thạch Thất, tỉnh Hà Tây (cũ), nay là xã Tây Phương, Hà Nội) nhưng phần lớn cuộc đời nhà thơ Bằng Việt lại thuộc về Hà Nội. Thành phố ấy đi vào thơ ông ngay từ những tháng năm bom đạn, hiện diện trong những trang biên khảo dày dặn về lịch sử, văn hóa, nối dài qua nhiều thập niên làm công tác quản lý, vun đắp đời sống văn hóa Thủ đô.
Bằng Việt luôn coi Hà Nội là "thành phố của đời mình". Ông thổ lộ: "Tôi luôn có cảm giác được hưởng rất nhiều những ân tình của Hà Nội đã dành cho mình. Vì thế, tôi thấy mình phải đóng góp để làm sao đền đáp được tình nghĩa của Hà Nội".
Hà Nội sớm đi vào thơ Bằng Việt, trở thành nguồn cảm hứng bền bỉ, khơi lên nhiều rung động đẹp đẽ và độc đáo trong thi hứng của ông. "Phải nói, từ khi còn trẻ tôi đã có thiên hướng sáng tác về Hà Nội, vì đây là nơi mình lớn lên, gắn bó với nhiều vui buồn, nhiều khía cạnh đáng nhớ trong cuộc đời mình" - ông trải lòng.
Ngay từ rất sớm, ông đã có ý thức dựng lên chân dung một Hà Nội. Và do đó, qua cả đời thơ của mình, hình tượng Hà Nội rất đa diện trong thơ ông. Đó là một Hà Nội biên niên sử trong Đất này, Thăng Long - Hà Nội (1973). Một Hà Nội trong bom đạn nhưng đầy hào hoa trong một khúc tráng ca của lịch sử - Trở lại trái tim mình (1967). Còn là một Hà Nội của hoài niệm chất chứa với nhiều cảm hứng bộc bạch, suy tư dạt dào trong Thành phố những tiên cảm lớn (1968), Trò chuyện với Thành phố của đời mình (1974).
Và cũng không thể thiếu một Hà Nội tự tình, mảnh đất của tình yêu trong Tình yêu và báo động (1967), Một chút thầm thì trong tình yêu Hà Nội (1973), Hoa tường vi (1982), Sen Hồ Tây (1995) và cả trong những bài gần đây nhất Bách thảo, Hồi sinh sông Tô Lịch, Thu Hà Nội, viết sau năm 2010 nhân Kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội…
Tên tuổi ông được biết đến rộng rãi từ Hương cây - Bếp lửa (1968, in chung với Lưu Quang Vũ). Ông được trao Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật (2001), Giải thưởng Văn học ASEAN (2003), Giải thưởng Dịch thuật và Truyền bá văn học Nga của Hội Nhà văn Liên Xô và Quỹ Hòa bình Liên Xô (Moskva, 1982), Giải thưởng Thơ của Hội Nhà văn Việt Nam cho tập thơ Ném câu thơ vào gió (2002), Giải thưởng Dịch thuật trọn đời của Hội Nhà văn Hà Nội (2006). Năm 2013, Bằng Việt được Thành phố Hà Nội vinh danh là Công dân Thủ đô Ưu tú.
PGS.TS Bùi Hoài Sơn - Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương, Thành viên Hội đồng Giám khảo đánh giá: "Nhà thơ Bằng Việt là một gương mặt xuất sắc không chỉ trong lĩnh vực thơ mà còn có rất nhiều đóng góp cho sự phát triển văn hóa của Hà Nội trong nhiều năm qua. Tình yêu của ông đối với Hà Nội là rất lớn và Giải thưởng Lớn dành cho ông là hoàn toàn xứng đáng".
Tình yêu Hà Nội gắn liền với hành động và hội nhập
Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội năm nay còn trao giải Tác phẩm cho: Loạt tranh sơn mài khổ lớn về cầu Long Biên của họa sĩ Thành Chương và vở cải lương Người con gái Hà Thành của Nhà hát Cải lương Hà Nội (kịch bản Nguyễn Toàn Thắng; đạo diễn NSND Triệu Trung Kiên).
Tặng thưởng hạng mục "Tác phẩm": Vở kịch Quân khu Nam Đồng của Nhà hát Tuổi trẻ Việt Nam (kịch bản Phạm Ngọc Tiến, chuyển thể từ truyện dài của nhà văn Bình Ca, đạo diễn NSƯT Nguyễn Sĩ Tiến).
Giải "Việc làm" được trao cho: Lễ hội Văn hóa Thế giới tại Hà Nội lần thứ nhất (2025) do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với Bộ Ngoại giao và UBND TP. Hà Nội tổ chức và chuỗi hoạt động phát huy giá trị di sản Văn Miếu - Quốc Tử Giám, hướng tới kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám do Trung tâm Hoạt động VHKH Văn Miếu - Quốc Tử Giám thực hiện.
Giải "Ý tưởng" trao cho Đề án thí điểm tổ chức không gian văn hóa, tuyến phố đi bộ phố Thành Thái (phường Cầu Giấy, TP. Hà Nội).
Nhìn nhận về chất lượng mùa giải 2026, PGS.TS, nhà văn Nguyễn Thế Kỷ cho biết phạm vi của giải thưởng ngày càng mở rộng tới các vấn đề quốc kế dân sinh, hạ tầng giao thông và chỉnh trang đô thị. Ngay trong danh sách đề cử năm nay đã xuất hiện những bài toán đô thị cấp thiết như: tháo gỡ điểm nghẽn đường vành đai, xây dựng vùng phát thải thấp trong Vành đai 1 hay mở rộng không gian phố đi bộ.
Đặc biệt, mùa giải 2026 ghi dấu ấn đậm nét của tư duy hội nhập quốc tế toàn diện. Việc tôn vinh Lễ hội Văn hóa thế giới tại Hà Nội lần thứ nhất ở hạng mục Giải Việc làm là minh chứng sinh động cho tinh thần Nghị quyết 59-NQ/TW về đối ngoại văn hóa. Sự kiện đã đưa Hà Nội trở thành điểm hội tụ văn hóa toàn cầu, góp phần gia tăng sức mạnh mềm, khẳng định uy tín và hình ảnh một Thủ đô bình yên, năng động và cởi mở trong mắt bạn bè quốc tế.
Ảnh: BTC
Trao Giải thưởng Lớn 'Thành tựu trọn đời - Hiệp sĩ Dế Mèn' cho NSND Ngô Mạnh LânGiải thưởng Lớn - Thành tựu trọn đời - Hiệp sĩ Dế Mèn đã vinh danh cố PGS.TS, họa sĩ, đạo diễn, NSND Ngô Mạnh Lân vì những cống hiến trọn đời cho nghệ thuật thiếu nhi Việt Nam.
.svg){kind=icon}
