Nhà toán học của 'Một tâm hồn đẹp' qua đời vì tai nạn

John Forbes Nash Jr., nhà toán học được giải Nobel kinh tế học, nguyên mẫu của bộ phim "Một tâm hồn đẹp" đã qua đời trong vụ tai nạn xe hơi.

John Forbes Nash Jr., nhà toán học được giải Nobel kinh tế học, nguyên mẫu của bộ phim "Một tâm hồn đẹp" đã qua đời trong vụ tai nạn xe hơi.

Nash, 86 tuổi - cùng vợ là Alicia Nash, 82 tuổi, đã qua đời trong vụ tai nạn xe hơi ở bang New Jersey (Mỹ) ngày 23/5.

  {keywords}

John Nash trong một bức ảnh được chụp năm2002. Ảnh: Fred Prouser/Reuters

Nash là một trong những nhà toán học vĩ đại nhất của thế kỷ 20, được biết đến với lý thuyết "Lý thuyết trò chơi" và hình học vi phân.

Ông được trao giải thưởng Nobel kinh tế cùng với hai nhà lý thuyết trò chơi khác là Reinhard Selten và John Harsanyi năm 1994.

{keywords}

John Nash năm 1994,khi ông đoạt giải Nobel Kinh tế (Ảnh: Charles Rex Arbogast/AP)


Đầu tháng 5/2015, John Nash và một nhà toán học khác (Louis Nirenberg) đã được trao tặng giải thưởng Abel, một giải thưởng danh giá của Na Uy do đóng góp nổi bật và có ảnh hưởng lớn trong lý thuyết phương trình đạo hàm riêng phi tuyến và những ứng dụng trong giải tích hình học.

{keywords}

John Forbes Nash và vợ Alicia Nash. Ảnh: Reuter

Đời tư của ông là một trường hợp hy hữu, từng bị chứng tâm thần phân liệt, ra khỏi nơi làm việc, ly dị,v.v... và sau đó trở lại với những kỳ tích không ai có thể ngờ tới.

Alicia Nash - vợ ông, là nhà vật lý lớn của Viện Công nghệ Massachuset, xuất thân từ một gia đình quý tộc người El Salvador. Bà là người có ảnh hưởng lớn trong cuộc đời của nhà toán học, đã mang ông về nhà mình và chăm sóc, kể cả sau khi li dị từ năm 1963 (sau đó họ quyết định tái hôn vào năm 2001).

Cuộc đời chìm nổi thần kỳ của thiên tài toán học John Nash cùng lòng nhân ái vô biên của Alicia và ĐH Princeton làm xúc động nhiều người, trong đó có bà Sylvia Nasar, nhà kinh tế kiêm giáo sư khoa báo chí thương mại ĐH Columbia, phóng viên báo New York Times. Sylvia đã dựa tư liệu cuộc đời Nash viết thành cuốn tiểu thuyết thể loại truyện ký có tên "A Beautiful Mind"  phát hành năm 1998. Sách được giải thưởng quốc gia, cùng hợp đồng làm phim với Universal Pictures and DreamWorks.

{keywords}

John Nash (trái) và Russell Crowe, diễn viên đóng vai ông trong bộ phim "A Beautiful Mind"

Năm 2002, Sylvia Nasar cùng nhà biên kịch Akiva Goldsman cải biên tiểu thuyết thành kịch bản điện ảnh, sau đó đạo diễn Ron Howard dựng thành phim cùng tên. Phim dài 135 phút, do Russell Crowe đóng vai Nash, Ed Harris và Jennifer Connelly vai Alicia. Phim được trao giải Oscar lần thứ 74 vào năm 2001.

Song Nguyên (Theo CNN, Guardian)

John Nash cho đến nay là người duy nhất được cả hai giải Nobel (về kinh tế) và Abel (về toán học)

Trong kinh tế, ông nổi tiếng với "ổn định Nash" (hay ``cân bằng Nash" - Nash equilibrium) trong lý thuyết trò chơi. Cân bằng Nash là trạng thái khi mà những người tham gia ``cuộc chơi'' (kinh tế, chính trị, v.v.) sẽ không thể đơn phương thay đổi chiếc lược của mình, vì nếu đơn phương thay đổi (trong khi những người khác giữ nguyên chiến lược) thì chỉ có thiệt. Bởi vậy ổn định Nash là mô hình kinh tế / xã hội quan trọng và hay xảy ra trong thực tế.

Một điều rất hay xảy ra là cân bằng (ổn định) Nash có thể là một ổn định tồi cho tất cả mọi người tham gia cuộc chơi. Ví dụ như trong một xã hội "hoàn toàn lừa đảo", ai không lừa thì bị triệt tiêu nên tất cả đều lừa nhau, nhưng kết quả cuối cùng tồi cho tất cả mọi người. Bởi vậy mà cần có những luật chơi (hiến pháp, luật lệ, đàm phán, v.v.) để thoát khỏi những ổn định tồi đó.

Trong toán học, Nash có hai mảng đóng góp lớn: hình học đại số (kỳ dị Nash) và phương trình đạo hàm riêng trong hình học (phương pháp Nash-Moser). Phương pháp Nash-Moser là một phương pháp giải tích rất mạnh để chứng minh sự tồn tại của nhiều thứ (nghiệm của các phương trình đạo hàm riêng) có ý nghĩa hình học và vật lý, và phương pháp này vẫn đang được tiếp tục phát triển ngày nay. (Bản thân người viết những dòng này có nghiên cứu các định lý dạng chuẩn kiểu Nash-Moser trong hình học và hệ động lực).

Cuộc đời của Nash cũng rất đặc biệt. Ông bị bệnh thần kinh từ thời trẻ (nhìn thấy những người bạn tưởng tượng, v.v. ví dụ khi sống ở trong ký túc xá một mình mà ông luôn nghĩ là sống cùng phòng với một người bạn). Ông có biết là mình bị căn bệnh này nhưng không có cách nào chữa, chỉ sống chung với nó, và tuy bị bệnh khá nặng, ông vẫn có một cuộc đời khoa học vô cùng thành công. (Cảm ơn nước Mỹ đã tạo điều kiện để những người như ông vẫn phát triển được!).

(Theo Sputnik Education)

tin nổi bật

5 phương án tuyển sinh 2023 của Trường ĐH CNTT và Truyền thông Việt-Hàn

Trường ĐH Công nghệ Thông tin và Truyền thông Việt - Hàn (Mã VKU) vừa công bố phương án tuyển sinh 2023. Năm nay trường dự kiến tuyển sinh 1.500 chỉ tiêu theo 5 phương án tuyển sinh.

Vì ghen tuông, nam sinh đâm bạn nữ cùng lớp 114 nhát dao

Theo báo cáo mới nhất, nam sinh Aiden Fucci, người đang phải đối mặt với phiên tòa xét xử tội giết hại bạn học cùng lớp, liên tục có những hành vi bất thường trong nhà tù.

Kỷ luật Phó Chủ tịch huyện và hàng loạt cán bộ giáo dục vì sai phạm tuyển sinh

UBKT Tỉnh ủy Thanh Hóa đã công bố hình thức kỷ luật đối với 5 cán bộ thuộc huyện Quan Hóa, trong đó có một Phó Chủ tịch huyện.

Monkey Junior đạt 2 chứng nhận quốc tế

Trải qua quá trình kiểm duyệt gắt gao, ứng dụng học tiếng Anh cho trẻ em Monkey Junior đã nhận được hai con dấu quốc tế là kidSAFE Certified (KSP) và Mom’s Choice Awards® (MCA) vào cuối năm 2022.

Vị bác sĩ nào từng cứu sống hàng triệu người nhờ sáng kiến sát khuẩn tay?

Nghi ngờ nhiễm khuẩn là nguyên nhân khiến sản phụ và bệnh nhân tử vong sau can thiệp ngoại khoa, vị bác sĩ này đã yêu cầu nhân viên y tế phải rửa tay trước khi đỡ đẻ hoặc phẫu thuật. Phát hiện của ông đã cứu sống hàng triệu người trên thế giới.

Ma trận mời chào luyện thi đánh giá năng lực, chuyên gia nói gì?

Hiện, nhiều trang web, tổ chức chào mời các khóa ôn luyện cho các kỳ thi đánh giá năng lực mà các trường đại học tổ chức để tuyển sinh ĐH năm 2023. Tuy nhiên, đại diện các đơn vị tổ chức các kỳ thi này khẳng định thí sinh không cần đến 'lò' luyện.

Một giáo viên giỏi không thể là chiếc máy nói

Tại sao cùng một lớp, cùng một môn học, có giáo viên vào lớp dạy mà học sinh cứ ngáp dài, chán không muốn nghe; cũng lớp đó giáo viên khác cất lên câu nào là học sinh nghe không sót ý!

Đề thi thử tuyển sinh vào lớp 10 năm 2023

Để chuẩn bị tốt nhất cho kỳ thi vào lớp 10, học sinh có thể thử sức với các đề thi thử nhằm làm quen dạng thức đề. Qua đó cũng rèn tâm lý làm bài, cân đối thời gian và thêm tự tin khi bước vào thi chính thức.

Kỷ luật cô giáo bị nam đồng nghiệp 'khoá tay', đuổi ra khỏi lớp

Nữ giáo viên Trường THPT Hai Bà Trưng từng bị nam đồng nghiệp 'khoá tay', đuổi ra khỏi lớp trước sự chứng kiến của hàng chục học sinh vừa bị kỷ luật khiển trách về mặt Đảng.

Đăng ký thi đánh giá năng lực của ĐH Quốc gia Hà Nội 'gặp khó' vì nghẽn mạng

Nhiều thí sinh đã không thể để đăng ký thi đánh giá năng lực của Đại học Quốc gia Hà Nội trong ngày bắt đầu mở cổng hệ thống bởi lý do nghẽn mạng.

Tin đồn thú vị thời đi học của nữ diễn viên đình đám Harry Potter

Nữ diễn viên Emma Watson trở thành nhân vật truyền cảm hứng, thành công cả trên lĩnh vực nghệ thuật và học thuật. Ở tuổi 32, cô đã trở thành triệu phú đáng ngưỡng mộ.

Giáo dục không cần lo lắng vì ChatGPT

Những ngày qua, cộng đồng háo hức trải nghiệm ChatGPT, công cụ này nhanh chóng tạo ra cơn sốt trên toàn cầu, đa số đều chung nhận định đây là công cụ thông minh và hữu ích, nhất là trong lĩnh vực giáo dục.

Bịa chuyện mắc ung thư, nữ sinh lừa đảo gần 900 triệu tiền từ thiện

Cảnh sát cho biết một nữ sinh 19 tuổi ở bang Iowa (Mỹ) đã bị buộc tội lừa đảo hơn 37.000 USD (gần 900 triệu VNĐ) từ hàng trăm nhà từ thiện. Cô này nói dối bản thân bị bệnh ung thư tuyến tụy và có một khối u 'cỡ bằng quả bóng đá'.

Vì sao chứng chỉ IELTS ngày càng được ưa chuộng?

Vì sao chứng chỉ IELTS trở thành một tấm vé thông hành giá trị và thí sinh cần lưu ý gì khi vào phòng thi IELTS... là những câu hỏi được Giám đốc Hội đồng Anh tại Việt Nam giải đáp.

Vị chính khách nào của Việt Nam từng thẳng thừng từ chối giải Nobel?

Năm 1973, một vị chính khách của Việt Nam đã được Ủy ban Nobel trao giải Nobel Hòa bình. Tuy nhiên, ông đã quyết định từ chối nhận giải thưởng này.