Đây là loại tội phạm "cổ cồn trắng", "công nghệ cao", chúng hoạt động tinh vi và gây hậu quả rất lớn và dễ dàng lan rộng...Thời gian qua, tình hình tội phạm sử dụng CNC liên quan đến hoạt động tài chính, ngân hàng đang có chiều hướng gia tăng.
Huy động vốn qua mạng
Đây là hình thức huy động vốn bằng ngoại tệ theo hình thức đa cấp trên mạng với lãi suất cao (2,5-3%/ngày). Các công ty huy động vốn qua mạng không có thật, chỉ có website để lừa người đầu tư. Chúng không có đại diện, không đăng ký kinh doanh, không có trụ sở ở bất cứ nơi nào trên thế giới, các thông tin liên hệ trên website đều là giả hoặc không có. Chúng không xin phép ngân hàng, không tuân thủ theo quy định của Nhà nước về hoạt động của các tín dụng, quy định về quản lý bán hàng đa cấp...
Tất cả những người tham gia đều chỉ có quyền truy cập vào tài khoản của mình do đại lý cấp, không có số liên lạc với những đối tượng ở nước ngoài, mà chỉ có thể liên hệ với một số đối tượng cầm đầu ở Việt Nam. Việc đầu tư tiền chỉ trao tay cho đại lý, không có phiếu thu, hóa đơn, chứng từ. Dữ liệu về số tiền đầu tư được hoán đổi thành điểm ảo, được ghi trong tài khoản trên website và đặt server tại Mỹ. Khi phát hiện có nguy hiểm, đối tượng khóa website lại, người đầu tư không thể tìm ai để đòi tiền và cũng không có một chứng cứ gì để khiếu kiện đòi tiền.
Một loại tội phạm tương tự là lập các trang thông tin ngân hàng giả hoặc lập trang điện tử bán hàng giả ở nước ngoài, sau đó gửi thư điện tử đến các khách hàng. Bằng thủ đoạn mời chào khách hàng cùng góp vốn hàng ngàn đô la Mỹ nộp vào tài khoản để tham gia buôn bán tiền qua mạng, với lãi suất 5-10%/tháng. Kẻ tội phạm đã lôi kéo được hàng trăm người tham gia buôn bán tiền qua mạng. Sau khi thu được tiền, kẻ phạm tội bỏ trốn ra nước ngoài.
Phát hành thẻ tín dụng qua mạng
Một số đối tượng thành lập các trung tâm phát hành thẻ tín dụng giả nhằm chiếm đoạt tiền của khách hàng: đặt các điểm bán thẻ tín dụng để lừa đảo, chiếm đoạt hàng tỉ đồng của nhiều khách hàng. Bên cạnh đó còn xuất hiện tình trạng một số kẻ có trình độ cao về CNTT tấn công vào các trang bán hàng trực tuyến để lấy cắp các thông tin về thẻ tín dụng của khách hàng, sau đó in thẻ giả, rút hàng tỉ động từ các máy ATM.
Thao túng chứng khoán
Trong hồ sơ chào bán, niêm yết chứng khoán, bản cáo bạch là tài liệu quan trọng nhất, trong đó những người có trách nhiệm phải ký vào bản cáo bạch nhằm đảm bảo sự khách quan, trung thực, chính xác và đầy đủ đối với những thông tin trong đó. Những người có nghĩa vụ ký vào đó thường là người đại diện theo pháp luật, kế toán trưởng của tổ chức xin niêm yết và người đại diện theo pháp luật của tổ chức tư vấn, kiểm toán. Đối với giao dịch chứng khoán, chủ thể là người có nghĩa vụ công bố thông tin gồm ba loại: thông tin định kỳ, thông tin bất thường và thông tin theo yêu cầu. Tuy nhiên, những người có nghĩa vụ cung cấp thông tin lại cố ý công bố thông tin sai lệch hoặc che giấu sự thật khi chào bán, niêm yết hoặc giao dịch chứng khoán.
Ngoài ra, còn có những kẻ thực hiện các giao dịch chứng khoán giả tạo hoặc các hành vi giao dịch chứng khoán bị pháp luật nghiêm cấm khác để thao túng giá chứng khoán gây hậu quả nghiêm trọng. Biểu hiện đặc trưng của tội danh này là các màn kịch "bơm, thổi" giá chứng khoán, tinh vi hơn là kết hợp với việc tạo thông tin sai lệch nhằm lôi kéo, xúi giục người khác mua, bán. Ở Việt Nam đã phát hiện những vụ việc đơn giản và đơn lẻ như sử dụng nhiều tài khoản để liên tục mua bán một loại chứng khoán nhằm tạo ra các sàn giao dịch giả tạo để kích hoặc dìm giá.
Hoặc có kẻ còn tạo dựng hoặc công bố thông tin sai sự thật nhằm lôi kéo, xúi giục người khác mua, bán chứng khoán gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến thị trường chứng khoán.... Đó là hành vi gian lận và lừa đảo bằng cách mua bán trước cổ phiếu, sau đó tìm cách đột nhập vào hệ thống tin học của các công ty chứng khoán hoặc vào các tài khoản của nhà đầu tư, dùng tài khoản của họ để đặt lệnh mua chứng khoán với giá cao.
Rửa tiền
Rửa tiền là quá trình nhằm che đậy những khoản thu nhập bất hợp pháp. Thông qua đó, tài sản do tội phạm mà có được đưa vào một loạt các giao dịch. Từ những nguồn "tiền đen", đối tượng phạm tội sẽ phân phối vào các định chế tài chính mà không bị các cơ quan pháp luật phát hiện. Những khoản tiền đó được chia thành các khoản tiền nhỏ dưới mức mà pháp luật quy định và xa nguồn gốc ban đầu mà những tổ chức, cá nhân phạm tội có được, nhưng tiền nhanh chóng được thu về qua con đường đầu tư và thu hồi vốn đầu tư. Qua những quá trình luân chuyển như vậy, tiền sẽ được phân phối trở lại vào nền kinh tế với nguồn gốc không thể tìm ra.
Hiện nay, chưa có vụ việc nào bị kết luận rửa tiền, nhưng hoạt động này thực tế diễn ra khá tinh vi và phức tạp hơn nhiều trong bối cảnh Việt Nam đã gia nhập WTO và nền kinh tế của ta đang hội nhập sâu vào thế giới. Điều này tạo điều kiện cho các luồng tiền ra, vào thuận lợi hơn. Các nguồn tiền "đen" dễ dàng chuyển vào các định chế tài chính, tổ chức tín dụng của Việt Nam rồi nhanh chóng rút đi các nước khác, biến nước ta thành trung gian chuyển tiền đi nước khác.
Việc kiểm soát hoạt động rửa tiền sẽ giúp nâng cao uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế, ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam và làm giảm nhẹ mức độ phức tạp trong điều hành kinh tế vĩ mô.
Để đấu tranh phòng, chống tội phạm CNC trong lĩnh vực tài chính ngân hàng, cần hoàn thiện hành lang pháp lý và trang bị thêm công cụ cho cơ quan chức năng: bổ sung các hành vi vi phạm trong lĩnh vực ngân hàng chứng khoán, giao dịch điện tử vào Luật Hình sự. Bổ sung tính pháp lý của chứng cứ điện tử trong Luật Tố tụng hình sự và cần ban hành các nghị định hướng dẫn. Trong Luật Hình sự năm 1999 đã có quy định điều chỉnh những hành vi vi phạm trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, nhưng đến nay các quy định này không đủ mạnh để xử lý. Các quy định của pháp luật hiện hành rất khó truy cứu trách nhiệm hình sự đối với các tội phạm CNC. Luật quy định tội phạm này gây hậu quả nghiêm trọng hoặc từng bị xử lý hành chính rồi mà tái phạm mới bị truy cứu trách nhiệm hình sự, vì thế tội phạm CNC có chiều hướng gia tăng.
Bài viết đã đăng trên báo Bưu điện Việt Nam số tháng 11/2010.
.svg){kind=icon}
