Vị tướng Hồng quân từng 4 lần làm thất thế thống chế Đức khét tiếng

Anh hùng Liên Xô Nikolai Fyodorovich Vatutin (1901-1944) được các quân nhân đặt cho biệt danh "Đại kiện tướng tấn công", bởi ông có 4 lần giáp mặt Thống chế Đức Manstein trên chiến trường.

Từ trước Chiến tranh Vệ quốc, do hoàn thành tốt nhiệm vụ trong chiến dịch giải phóng Bessarabia và Bắc Bukovina khỏi quân chiếm đóng Romania (28/6 đến 4/7/1940), Vatutin được giao trọng trách Cục trưởng Cục Tác chiến, Bộ tổng Tham mưu. Trên cương vị này, Vatutin đã có những đóng góp tích cực vào việc chuẩn bị sẵn sàng chiến đấu cho Hồng quân trước cuộc xâm lăng của quân đội Đức quốc xã.

Tướng Liên Xô Vatutin. Ảnh: Wikipedia

Chiến tranh bùng nổ, ngày 30/6/1941, Vatutin đảm nhận vị trí Tham mưu trưởng Phương diện quân (PDQ) Tây Bắc và lập tức thể hiện năng lực của mình. Phương diện quân của Vatutin có nhiệm vụ bảo vệ Leningrad khỏi cuộc tấn công của Cụm tập đoàn quân (TĐQ) Bắc Đức quốc xã mà mũi xung kích là các lực lượng thiết giáp của tướng Erich von Manstein. 

Bằng những cuộc phản kích vào quân Đức, Vatutin đã làm Manstein bất ngờ, buộc viên tướng Đức phải quay về thế phòng ngự và buộc Cụm TĐQ Bắc phải tổ chức lại lực lượng để chống trả cuộc tấn công của Hồng quân. giúp Hồng quân có thêm thời gian củng cố, còn quân Đức bỏ lỡ mùa hè quý giá cho một cuộc tấn công hiệu quả vào Leningrad và sau này không bao giờ có thể chiếm được Leningrad. Đây là một trong những thất bại chiến lược của họ trong Thế chiến 2.

Tháng 5/1942, Vatutin được điều về Moscow đảm nhiệm vị trí Phó tổng Tham mưu trưởng. Đến cuối tháng 6, quân Đức mở màn chiến dịch Blau bằng trận Voronezh. Vì tình hình cấp bách, Vatutin được cử làm đại diện Đại bản doanh tại mặt trận này, sau đó là Tư lệnh PDQ Voronezh rồi PDQ Tây Nam. 

Đơn vị của Vatutin tham gia thắng lợi chiến dịch Sao Thiên vương, đẩy toàn bộ TĐQ 6 cùng một bộ phận của TĐQ xe tăng 4 Đức với tổng cộng khoảng 33 vạn quân Đức và Romania vào vòng vây siết chặt, để rồi đến đầu tháng 2 năm 1943 phải đầu hàng.

Mùa hè 1943, dưới sự chỉ huy của Đại tướng Vatutin, PDQ Voronhezh tham gia Trận Vòng cung Kursk, chiến đấu ngoan cường trong những trận quần nhau đẫm máu với địch trên hướng Belgorod. Các đơn vị Đức thuộc Cụm TĐQ Nam của thống chế Erich von Manstein chỉ tiến sâu được nhiều nhất là 35km, sau khi mất 400 xe tăng và hơn 10.000 binh sĩ trong trận đấu tăng ngày 12/7 phải chuyển sang phòng ngự rồi sau đó lùi về vị trí xuất phát.

Sau khi cùng PDQ Thảo Nguyên của Thượng tướng Konev giải phóng các thành phố Belgorod (5/8) và Kharkiv (23/8), cuối tháng/10/1943, PDQ Voronhezh của Vatutin một lần nữa làm Manstein bất ngờ khi tấn công quân Đức từ một hướng mà họ không ngờ tới. Ngày 6/ 11, đúng vào dịp kỷ niệm Cách mạng Tháng Mười, lực lượng của Vatutin giải phóng Kiev và tiếp tục đẩy quân Đức về phía Tây.

Đầu năm 1944, sau khi làm thất bại mưu đồ tái chiếm Kiev của quân Đức, Vatutin một lần nữa lại chiến thắng trong cuộc đấu trí với Manstein. Ông cử TĐQ xe tăng 6 mới được thành lập và chưa tập hợp đủ lực lượng, bất ngờ tấn công và chọc sâu vào tuyến phòng ngự của quân Đức, kết nối được với lực lượng PDQ bạn và tạo thành một "cái túi" bao vây rồi sau đó tiêu diệt 56.000 lính Đức.

Xế chiều ngày 28/2/1944, đoàn công tác của Đại tướng Vatutin bị quân phiến loạn thuộc quân đội nổi dậy Ukraine (UPA) phục kích. Vatutin ra lệnh cho mọi người rời xe. 

Ngay lúc đó, quân phiến loạn bắn cháy hai chiếc xe trong đoàn, trong đó có xe của ông là xe duy nhất có máy bộ đàm liên lạc với sở chỉ huy. Do chỉ có hơn 10 người nên Vatutin lệnh cho tài xế của Ủy viên Hội đồng quân sự PDQ-N.Khrushev sử dụng chiếc xe còn lại thoát ra khỏi trận đánh gọi quân cứu viện, bản thân ông và Khrusev ở lại cùng đội cận vệ tổ chức phòng thủ vòng tròn. 

Đại tá Semikov, chỉ huy đội cận vệ khuyên ông lùi về phía sau khẩu đại liên để nhờ hỏa lực che chắn, nhưng Vatutin phản đối. Ông nói rằng, ông cũng là một người lính và phải chiến đấu như tất cả những người lính khác.

Trận đánh kéo dài gần một giờ, khi các đội tiếp viện kéo đến đẩy lùi quân UPA thì Vatutin bị một viên đạn xuyên qua đùi phải, làm gãy xương và đứt động mạch đùi. Các bác sĩ giàu kinh nghiệm nhất của Liên Xô khi đó đã được đưa cấp tốc từ Moscow đến cứu chữa cho ông. Vatutin đã phải chịu 2 cuộc phẫu thuật để cắt bỏ chân phải, tuy nhiên, y học khi đó vẫn bất lực trước hội chứng hoại tử. Đêm 15 tháng 4 năm 1944, vị tướng tài Nikolai Fyodorovich Vatutin trút hơi thở cuối cùng khi mới 43 tuổi.

Ngày 17/4, tang lễ của ông được tổ chức theo nghi thức cấp nhà nước tại Kiev. Hàng nghìn người dân thủ đô Ukraine đã đến tiễn đưa ông về nơi an nghỉ cuối cùng. Cùng giờ hạ huyệt, Moscow bắn 20 loạt đại bác vĩnh biệt ông.

Nikolai Vatutin bị thương nặng khi chiến dịch tấn công Proskurov-Chernovsty chưa triển khai. Là đồng tác giả kế hoạch, Nguyên soái Zhukov thay thế ông ở vị trí Tư lệnh PDQ Ukraine 1 và trực tiếp chỉ huy chiến dịch này. Ngày tổ chức tang lễ cho Vatutin cũng là ngày chiến dịch hoàn thành thắng lợi.

Nguyên Phong

Chiến dịch giúp Hồng quân Liên Xô mở cánh cửa vào Balkan

Dưới đây là diễn biến của chiến dịch giải phóng thành phố Odessa, Ukraina được quân đội Liên Xô thực hiện vào tháng 4/1944.

tin nổi bật

Không ảnh lột tả sự càn quét dữ dội của bão Ian

Sau nhiều ngày hứng chịu mưa lớn và gió giật mạnh từ siêu bão Ian, hàng loạt khách sạn và khu nghỉ dưỡng dọc bờ biển ở đảo Sanibel, bang Florida chịu thiệt hại nặng nề.

5G Ấn Độ sẽ rẻ nhất thế giới

Đây là khẳng định của tài phiệt Mukesh Ambani, ông chủ tập đoàn công nghiệp Reliance Industries.

Tòa án Hiến pháp Nga công nhận hiệp ước sáp nhập 4 vùng Ukraine

Tòa án Hiến pháp Nga (KSRF) đã công nhận các hiệp ước Tổng thống Putin ký hôm 30/9 để sáp nhập 4 tỉnh của Ukraine.

Ukraine tuyên bố hạ nhiều UAV Iran, Bộ trưởng Mỹ nói Lyman quan trọng với Kiev

Quân đội Ukraine cho biết, lực lượng phòng không nước này rạng sáng nay (2/10) đã bắn hạ một số máy bay không người lái (UAV) có xuất xứ từ Iran.

Nhiều nước châu Á lên tiếng về việc Nga sáp nhập 4 tỉnh Ukraine

Một ngày sau khi Nga chính thức tuyên bố sáp nhập 4 tỉnh của Ukraine, nhiều quốc gia châu Á đã lên tiếng phản đối động thái trên.

Ukraine sắp nhận pháo viện trợ từ Pháp, ông Zelensky đặt mục tiêu ở Donbass

Truyền thông Pháp cho biết, chính quyền nước này có thể sẽ viện trợ thêm pháo tự hành Caesar cho quân đội Ukraine trong thời gian tới.

Cựu Ngoại trưởng Mỹ Kissinger: Kết nạp Ukraine vào NATO là 'thiếu khôn ngoan'

Cựu Ngoại trưởng Mỹ Henry Kissinger cho rằng, việc Mỹ tìm cách đưa Ukraine vào NATO tại thời điểm căng thẳng là một quyết định không khôn ngoan.

Bộ trưởng Quốc phòng Đức tới Ukraine, nổ lớn tại căn cứ Nga ở Crưm

Bộ trưởng Quốc phòng Đức Christine Lambrecht đã có chuyến thăm bất ngờ tới Ukraine. Một vụ nổ lớn đã xảy ra tại căn cứ không quân Belbek thuộc bán đảo Crưm.

Những trường hợp người giống người khiến thế giới kinh ngạc

Chuyện người giống người không phải là điều quá xa lạ. Tuy nhiên, việc một số nhân vật nổi tiếng thời nay có ngoại hình giống hệt người xưa thì khá hiếm.

Phần Lan xây hàng rào biên giới với Nga, Ukraine kiểm soát 5 khu định cư

Phần Lan đang lên kế hoạch xây dựng một hàng rào ở khu vực biên giới giáp với Nga. Trong khi đó, Ukraine đã bao vây thị trấn Lyman, đồng thời kiểm soát 5 khu định cư gần đó.

Ukraine tấn công hàng loạt sở chỉ huy của Nga, nêu điều kiện đàm phán

Người đứng đầu chính quyền quân sự Luhansk, ông Serhiy Haidai cho biết, các lực lượng tên lửa và pháo binh của Ukraine đã tấn công hàng loạt sở chỉ huy và nơi tập trung quân, thiết bị của Nga.

Lý do thủy thủ bị nghi đốt tàu chiến Mỹ trị giá hơn tỷ USD được tuyên trắng án

Một thủy thủ bị buộc tội cố ý phóng hỏa khiến tàu chiến Mỹ trị giá hàng tỷ USD bị phá hủy và làm hàng chục người trên tàu bị thương đã được một tòa án quân sự tuyên bố là vô tội.

Lãnh sự quán Nga tại Mỹ bị xịt sơn, Ukraine giành lại Lyman và Yampil

Khắp mặt tiền của lãnh sự quán Nga tại New York, Mỹ bị xịt sơn màu đỏ. Vụ việc xảy ra vài giờ trước khi Tổng thống Nga Vladimir Putin tuyên bố sáp nhập bốn vùng của Ukraine.

Triều Tiên thử tên lửa lần 4 trong tuần, Mỹ nói không đáng lo

Quân đội Hàn Quốc cho biết, hôm nay (1/10) Triều Tiên đã phóng hai tên lửa đạn đạo tầm ngắn ra vùng biển phía đông. Đây là vụ phóng tên lửa lần thứ 4 trong vòng một tuần của nước này.

Nga cảnh báo Kiev xin gia nhập NATO, Mỹ nói UAV Iran ở Ukraine “gặp vấn đề”

Phó Chủ tịch Hội đồng An ninh Nga Dmitry Medvedev coi việc Ukraine nộp đơn xin gia nhập NATO là động thái thúc đẩy cho sự khơi mào Thế chiến thứ Ba.